{"id":2048,"date":"2012-07-14T16:00:36","date_gmt":"2012-07-14T22:00:36","guid":{"rendered":"http:\/\/19.org\/?p=2048"},"modified":"2012-07-14T16:00:43","modified_gmt":"2012-07-14T22:00:43","slug":"taraf","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/19.org\/tr\/taraf\/","title":{"rendered":"Arizona\u2019dan bir K\u00fcrd\u00fcn tavsiyeleri"},"content":{"rendered":"

Arizona\u2019dan bir K\u00fcrd\u00fcn tavsiyeleri<\/strong><\/span><\/p>\n

– Taraf – Istanbul – 21.07.2010<\/span><\/p>\n

ED\u0130P Y\u00dcKSEL *<\/span><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\"\"<\/a><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

K\u00fcrt sorununu PKK\u2019nin tekelinden kurtarmak i\u00e7in harekete ge\u00e7en, Anadolu\u2019da bar\u0131\u015f ve adaletin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in kafa yoran bir grup K\u00fcrt lideri benimle irtabata ge\u00e7ti. K\u00fcrt sorununu tart\u0131\u015fmak i\u00e7in Diyarbak\u0131r\u2019da bir toplant\u0131 yapacaklarm\u0131\u015f. Bu toplant\u0131 i\u00e7in \u00f6neri va tavsiyelerimi istediler. Ben de kendilerine a\u015fa\u011f\u0131daki maddeleri yaz\u0131p g\u00f6nderdim.<\/span><\/p>\n

Selam arkada\u015flar:<\/span><\/p>\n

K\u00fcrt Sorunu \u00fczerinde ciddi \u00f6neriler i\u00e7eren bir makale yazacakt\u0131m. Maalesef, bas\u0131m i\u00e7in yeti\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m kitaplar ve Oxford \u00dcniversitesi\u2019nde Haziran ay\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz \u0130slami \u201cReform i\u00e7in Kritik D\u00fc\u015f\u00fcnenler Konferans\u0131\u201d ve Avrupa turu beni \u00e7ok me\u015fgul etti. B\u00f6yle olunca size alelacele yaz\u0131lm\u0131\u015f birka\u00e7 maddelik \u00f6neriler g\u00f6nderiyorum. Buna daha \u00f6nce K\u00fcrt sorunu \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131m internet tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ekliyorum. Bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n pratik bir yarar\u0131 olmayabilir, ancak halk\u0131m\u0131z\u0131 T\u00fcrk\u00fcyle ve K\u00fcrd\u00fcyle bir hayli duyguland\u0131ran ve provoke eden d\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygular\u0131n analizinde yararl\u0131 olabilir.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

A\u015fa\u011f\u0131daki maddeleri tart\u0131\u015ft\u0131ktan sonra geli\u015ftirip bir manifesto haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebiliriz. Daha sonra bu manifestoyu halk\u0131n imzas\u0131na sunabiliriz…<\/span><\/p>\n

1- K\u00fcrtler olarak bizim T\u00fcrkiye\u2019yi b\u00f6lmek gibi bir amac\u0131m\u0131z yoktur. Sadece K\u00fcrt dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yasaklanmad\u0131\u011f\u0131, yad\u0131rganmad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda T\u00fcrk karde\u015flerimizle e\u015fit haklara sahip olarak bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015famak istiyoruz.<\/span><\/p>\n

2- Ge\u00e7mi\u015fin kin ve intikam\u0131yla da ya\u015famayaca\u011f\u0131z, ama tekrarlamamak i\u00e7in ge\u00e7mi\u015fi unutmayaca\u011f\u0131z. Ge\u00e7mi\u015fte K\u00fcrtlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ink\u00e2r edildi\u011fini, ba\u015fka hi\u00e7bir dil yasaklanmazken T\u00fcrkiye\u2019nin y\u00fczde 15\u2019inden fazlas\u0131n\u0131 olu\u015fturan K\u00fcrt yerlilerinin dillerinin yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir\u00e7ok K\u00fcrd\u00fcn ana diliyle konu\u015ftu\u011fu veya yazd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hapislere at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, K\u00fcrtlerin \u00e7o\u011funlukta oldu\u011fu bir\u00e7ok k\u00f6y\u00fcn adlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirildi\u011fi, K\u00fcrtlerin \u00e7ocuklar\u0131na K\u00fcrt\u00e7e isim takmalar\u0131n\u0131n veya Nevruz\u2019u kutlamalar\u0131n\u0131n yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, binlerce K\u00fcrt k\u00f6y\u00fcn\u00fcn bo\u015falt\u0131l\u0131p sakinlerinin b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerin banliy\u00f6lerindeki gecekondulara s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, benzeri ve hatta daha ac\u0131mas\u0131z haks\u0131zl\u0131k ve sald\u0131r\u0131lar\u0131n Irak veya \u0130ran\u2019daki K\u00fcrt karde\u015flerimize kar\u015f\u0131 sistematik bir politika olarak ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini ve daha nice fa\u015fist politikan\u0131n \u201culusun b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak\u201d paranoyas\u0131 veya propagandas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini ya\u015fad\u0131k ve biliyoruz. Bunlar\u0131 unutmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ku\u015fkusuz T\u00fcrk karde\u015flerimizin de unutam\u0131yacaklar\u0131 haks\u0131zl\u0131klar ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckler vard\u0131r. Ancak bunlar\u0131 bahane yaparak adil bir ortam\u0131n yarat\u0131lmas\u0131na ve halklar\u0131n bar\u0131\u015f i\u00e7inde Anadolu denen co\u011frafyada birlikte ya\u015famas\u0131na engel olmam\u0131z rasyonel bir tav\u0131r olamaz.<\/span><\/p>\n

3- K\u00fcrt A\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019deki fa\u015fist zihniyet tarihe g\u00f6m\u00fcl\u00fcrse beraberinde PKK \u015fiddeti de tarihe g\u00f6m\u00fclecektir. Amerika zorda kal\u0131p zencilere hak tan\u0131y\u0131nca beyaz \u0131rk\u00e7\u0131lar \u015fik\u00e2yetlerde bulunuyorlard\u0131. Zencilerin Amerika\u2019y\u0131 b\u00f6lmesinden ve y\u0131kmas\u0131ndan korkuyorlard\u0131. Ama, \u0131rk\u00e7\u0131 politikadan ve uygulamalardan vazge\u00e7ilince, ne KKK, ne Black Panther kald\u0131 ortada. Benzeri olay IRA ile \u0130ngiltere aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti. Tabi ki \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k \u00f6lmedi, ama eski zehirleyici ve y\u0131k\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetti o \u00fclkelerde. Bunu in\u015fallah T\u00fcrkiye de ya\u015fayacakt\u0131r. K\u00fcrt\u00e7\u00fclere ve T\u00fcrk\u00e7\u00fclere ra\u011fmen.<\/span><\/p>\n

4- MHP nas\u0131l ki T\u00fcrkleri temsil edemezse, PKK de K\u00fcrtleri temsil edemez, etmemeli. K\u00fcrt halk\u0131 bar\u0131\u015f ve adalet istiyor. Bunun ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in yasal, psikolojik, enonomik, sosyal, ve uluslararas\u0131 baz\u0131 reformlar ger\u00e7ekle\u015fmeli.<\/span><\/p>\n

5- Psikolojik avantaj amac\u0131yla da olsa baz\u0131 de\u011fi\u015fimler yap\u0131labilmeli. \u00d6rne\u011fin, farkl\u0131 etnik k\u00f6klere sahip mozaik gibi bir\u00e7ok halk\u0131n birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin yerine kurulan devletin isiminin \u00e7o\u011funlu\u011fu te\u015fkil eden etnik grubun ismi olarak se\u00e7ilmesi fa\u015fist politikalarla birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde bir talihsizlik olmu\u015ftur. Ancak bu ismin de\u011fi\u015ftirilmesini beklemenin pek realist olmayaca\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Ne var ki, T\u00fcrkiye vatanda\u015flar\u0131n\u0131n T\u00fcrk yerine T\u00fcrkiyeli olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0131rk\u00e7\u0131 ve b\u00f6l\u00fcc\u00fc duygular\u0131 ve s\u00fcrt\u00fc\u015fmeleri azaltacakt\u0131r.<\/span><\/p>\n

6- Eyalet sistemi kabul edilmeli. Eyalet sistemi bir\u00e7ok \u00fclkede ba\u015far\u0131yla uygulan\u0131yor. Eyalet sistemi sadece etnik \u00e7eli\u015fki ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 azaltmakla kalm\u0131yor ayn\u0131 zamanda din\u00ee konuda hassas b\u00f6lgeler i\u00e7in de Anayasa\u2019ya uygun olmas\u0131 ko\u015fuluyla esnek yasalar \u00e7\u0131karma imk\u00e2n\u0131 vermektedir. Bu konu ciddi bir bi\u00e7imde tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lmal\u0131.<\/span><\/p>\n

7- K\u00fcrt\u00e7e dili orta, lise ve \u00fcniversitelere \u201cdost dil\u201d veya \u201cikinci yerli dil\u201d diye ders olarak sunulmal\u0131. Bu dersler, K\u00fcrt oran\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu G\u00fcney ve Do\u011fu Anadolu\u2019da \u0130ngilizce ve Arap\u00e7a gibi ikinci dil olarak \u00f6\u011fretilmeli.<\/span><\/p>\n

8- T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin do\u011fumundan sonra isimleri de\u011fi\u015ftirilen Do\u011fu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019daki t\u00fcm il, il\u00e7e ve k\u00f6ylerin isimleri as\u0131llar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli. Devlet zoruyla yukardan a\u015fa\u011f\u0131 dikte edilen bu isimlerin bir k\u0131sm\u0131 t\u00fcm \u00e7abalara ra\u011fmen halk taraf\u0131ndan benimsenmemi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, ismi haritada ve resm\u00ee evraklarda G\u00fcroymak olarak de\u011fi\u015ftirilen do\u011fum yerim il\u00e7e y\u00f6re halk\u0131 taraf\u0131ndan h\u00e2l\u00e2 Nor\u015fin olarak an\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

9- Okullarda ders kitab\u0131 olarak okutulan tarih kitaplar\u0131 yeniden yaz\u0131lmal\u0131 ve K\u00fcrtlere uygulanan sans\u00fcr ve ambargo kald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. K\u00fcrt, \u00c7erkes, Bo\u015fnak, Laz gibi az\u0131nl\u0131klar\u0131n tarihi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc de eklenmelidir. Bu bir zenginliktir.<\/span><\/p>\n

10- T\u00fcrk alfabesine, K\u00fcrt alfabesini de i\u00e7ine alabilmesi i\u00e7in X harfi eklenmelidir. Hatta, T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fan T\u00fcrkmen, Kazak, Tacik, Azeri gibi boylar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturdu\u011fu \u00fclkelerle uluslararas\u0131 bir konferans d\u00fczenlemeli ve ortak bir alfabe kullan\u0131lmas\u0131 konusu ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

11- Kuzey Irak\u2019taki T\u00fcrkmenler ve K\u00fcrtlerle daha s\u0131k\u0131 ili\u015fkiler kurulmal\u0131 ve s\u0131n\u0131r b\u00f6lgesinde, Amerika ile Kanada ve Meksika aras\u0131nda maquiladora benzeri \u00f6zel vergi ve \u00e7al\u0131\u015fma yasalar\u0131 ile desteklenen sanayi b\u00f6lgeleri olu\u015fturulmal\u0131.<\/span><\/p>\n

12- Asker say\u0131s\u0131n\u0131n bir ordunun g\u00fcc\u00fcn\u00fc pek yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7a\u011fda ya\u015f\u0131yoruz. Askerlik ya\u015f\u0131na gelen gen\u00e7lere ikinci bir tercih hakk\u0131 verilmeli. Bu tercih \u00f6\u011frenim d\u00fczeyi, i\u015f deneyimi ve beceri gibi baz\u0131 ko\u015fullara ba\u011flanabilir. \u0130kinci \u015f\u0131k do\u011fdu\u011fu b\u00f6lgenin d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir b\u00f6lgede bir y\u0131l boyunca kamu i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma olabilir. Belli b\u00f6lgelerde \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresi o b\u00f6lgelere hizmeti te\u015fvik i\u00e7in k\u0131salt\u0131labilir. Dahas\u0131, do\u011fum veya ikamet b\u00f6lgesinden uzakl\u0131kla orant\u0131l\u0131 olarak da k\u0131saltma imk\u00e2nlar\u0131 sa\u011flanabilir. B\u00f6ylece, Tekirda\u011f\u2019da ya\u015fayan bir gen\u00e7 Hakk\u00e2ri\u2019de kamuya hizmet etmeyi se\u00e7ebilir, Diyarbak\u0131r\u2019da do\u011fan\/ya\u015fayan bir gen\u00e7 \u0130zmir\u2019i se\u00e7ebilir. Kamu hizmeti se\u00e7en gen\u00e7ler askerler gibi bar\u0131nd\u0131r\u0131lmal\u0131 ve zaruri ihtiya\u00e7lar\u0131 giderilmelidir. B\u00f6ylece hem halka hizmet g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, hem gen\u00e7lere \u00e7al\u0131\u015fma tecr\u00fcbesi kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olur, hem de T\u00fcrk ve K\u00fcrt halklar\u0131n\u0131n birbirlerini yak\u0131ndan tan\u0131mas\u0131 ve aralar\u0131nda yap\u0131c\u0131 ve iyi ili\u015fkilerin kurulmas\u0131 te\u015fvik edilmi\u015f olur.<\/span><\/p>\n

13- \u201cT\u00fcrkiye T\u00fcrklerindir\u201d diyen H\u00fcrriyet Gazetesi\u2019ne nazire olarak \u201cT\u00fcrkiye K\u00fcrtlerindir\u201d diye slogan atan bir gazete \u00e7\u0131karmak yerine, \u201cT\u00fcrkiye hepimizindir\u201d, \u201cT\u00fcrkiye orada ya\u015fayanlar\u0131nd\u0131r\u201d veya \u201cT\u00fcrkiye adalet ve bar\u0131\u015f isteyenlerindir\u201d gibi bir slogan atan bir gazete \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u00fcrt sorununu PKK\u2019nin tekelinden kurtarmak i\u00e7in harekete ge\u00e7en, Anadolu\u2019da bar\u0131\u015f ve adaletin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in kafa yoran bir grup K\u00fcrt lideri benimle irtabata ge\u00e7ti. K\u00fcrt sorununu tart\u0131\u015fmak i\u00e7in Diyarbak\u0131r\u2019da bir toplant\u0131 yapacaklarm\u0131\u015f. Bu toplant\u0131 i\u00e7in \u00f6neri va tavsiyelerimi istediler. Ben de kendilerine a\u015fa\u011f\u0131daki maddeleri yaz\u0131p g\u00f6nderdim.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[11,641],"tags":[],"class_list":["post-2048","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edipyuksel","category-turk-sorunu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2048","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2048"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2048\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2048"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2048"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}