{"id":2486,"date":"2012-08-07T01:39:59","date_gmt":"2012-08-07T07:39:59","guid":{"rendered":"http:\/\/19.org\/?p=2486"},"modified":"2016-07-04T13:35:50","modified_gmt":"2016-07-04T19:35:50","slug":"anayasa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/19.org\/tr\/anayasa\/","title":{"rendered":"Bar\u0131\u015fyurdu Anayasas\u0131"},"content":{"rendered":"
\n

Bar\u0131\u015f Yurdu Anayasas\u0131 \u00d6nerisi Neden Haz\u0131rland\u0131?<\/strong><\/p>\n

Nihayet, d\u0131\u015far\u0131da ak\u0131ll\u0131 bir ya\u015fam\u0131n belirtileri var. Modern s\u00fcper g\u00fc\u00e7ler taraf\u0131ndan \u201cOrta do\u011fu\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan b\u00f6lgede ya\u015fayan insanlar, i\u00e7lerinde bulunduklar\u0131 durumu de\u011fi\u015ftirmek amac\u0131yla kendilerini de\u011fi\u015ftirmeye karar verdiler; bu insanlar diktat\u00f6rl\u00fck, adam kay\u0131rma, r\u00fc\u015fvet\u00e7ilik, bask\u0131 ve zulme kar\u015f\u0131 ayaklan\u0131yorlar.<\/p>\n

A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak S\u00fcnni ve \u015eii n\u00fcfusa sahip \u00fclkelerde hissedilen bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ihtiyac\u0131 emsalsizdir. Yozla\u015fm\u0131\u015f ve bask\u0131c\u0131 \u015eah rejimine kar\u015f\u0131 1979 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f benzeri bir ayaklanman\u0131n mollalar taraf\u0131ndan nas\u0131l \u00e7al\u0131n\u0131p \u00e7arp\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bir ka\u00e7 y\u0131l i\u00e7erisinde nas\u0131l tersine \u00e7evrildi\u011fini biliyor, bu g\u00fcn de Orta Do\u011fu\u2019da geli\u015ferek yay\u0131lmakta olan devrimlerin ayn\u0131 sapt\u0131rmalara, ayn\u0131 yozla\u015fmalara ve anti-devrimlere kar\u015f\u0131 savunmas\u0131z bir halde oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

K\u00fcresel hegemonya bir zamanlar s\u00f6m\u00fcrge h\u00fck\u00fcmetler sayesinde daha koyu renkli deriye sahip olan insanlar\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrd\u00fc ve talan etti, sonra ayn\u0131 g\u00fc\u00e7ler s\u00f6m\u00fcrgecilik s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez hale geldi\u011finde \u00fclkelerin elit tabakas\u0131ndan se\u00e7tikleri kendi kukla diktat\u00f6rlerini diledikleri yerlere yerle\u015ftirdiler. \u0130nternet kullan\u0131m\u0131, bilgiye kolay eri\u015fim ve ileti\u015fim teknolojilerinin h\u0131zl\u0131ca yay\u0131lmas\u0131n\u0131n bir yan \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak, kukla diktat\u00f6rlerin d\u00f6nemi kendi hayat s\u00fcresini doldurdu; bu d\u00fczeni devam ettirebilmek art\u0131k el yakacak kadar pahal\u0131ya mal oluyordu.<\/p>\n

USA-Inc ve Avrupa gibi emperyalist d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler ve gerici i\u00e7 g\u00fc\u00e7ler (S\u00fcnni ve \u015eii \u015feriat yasalar\u0131n\u0131n savunucular\u0131) geli\u015ferek yay\u0131lmakta olan bu devrimleri sapt\u0131rmak ve bo\u015fa \u00e7\u0131karmak i\u00e7in birbirleriyle yar\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n

\u0130nsanl\u0131k tarihinin en b\u00fcy\u00fck sava\u015f makinalar\u0131n\u0131 ve ordular\u0131n\u0131 y\u00f6neten \u00e7okuluslu \u015firketler, t\u0131pk\u0131 Irak\u2019ta, Afganistan\u2019da ve Bat\u0131 \u015eeria\u2019da i\u015fgal ettikleri topraklarda yapt\u0131klar\u0131 gibi \u201cse\u00e7ilmi\u015f kukla rejimler\u201d \u00fcreten sahte demokrasiler kurmaya \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131r.<\/p>\n

Buna ek olarak, reva\u00e7ta olan devrimleri gasbetmek i\u00e7in \u00e7aba sarf eden ekonomik, milliyet\u00e7i ve dini i\u00e7 fakt\u00f6rler de vard\u0131r. Mesela, S\u00fcnni ya da \u015eii teokrasilerinin savunucular\u0131 Suudi Arabistan\u2019da (Selefi modeli), \u0130ran\u2019da (\u015eii modeli) ve Afganistan\u2019da (S\u00fcnni modeli) olu\u015fturduklar\u0131 d\u00fcnya-cehenneminin bir benzerini daha var etmeyi umuyor olabilirler. Gerici g\u00fc\u00e7ler, bask\u0131c\u0131 teokrasilerin kurulabilmesi i\u00e7in n\u00fcfusun dini kesimlerini yan\u0131ltmaya ve onlar\u0131 ikna etmeye y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 artt\u0131racaklard\u0131r.<\/p>\n

\u00d6zg\u00fcrl\u00fckleri, ge\u00e7im ve onurlar\u0131 i\u00e7in ayaklanan kitleler, hem i\u00e7teki hem de d\u0131\u015ftaki zararl\u0131 g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 kararl\u0131 durmal\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, bar\u0131\u015f ve adalet getirecek bir sistemi kurmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

Rasyonel bir monoteist oldu\u011fumdan bu yana bu geli\u015fimlerin olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in dua etmekteyim. Bu y\u00fczden, Orta Do\u011fu\u2019daki umut verici geli\u015fmelerle birlikte bir anayasa tasla\u011f\u0131 haz\u0131rlamaya karar verdim. R\u00fcya g\u00f6r\u00fcyor olabilirim ve hatta bana g\u00fclenler olabilir ama, insanl\u0131k tarihinde yer alm\u0131\u015f t\u00fcm \u00f6nemli geli\u015fmelerin genellikle al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc ve g\u00f6zlerden \u0131rak olan adamlar\u0131n hayalleri ile ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyorum. Bu projede bana kat\u0131lman\u0131z i\u00e7in sizleri davet etmek istiyorum.\u00a0 M\u0131s\u0131r, Libya, \u0130ran, Bahreyn, Suudi Arabistan, Yemen, \u00dcrd\u00fcn, Suriye, \u0130srail ve L\u00fcbnan halklar\u0131 bu projeye beklenen ilgiliyi g\u00f6steremeyebilirler, ancak, bunu denemesek bilemeyece\u011fiz. \u00dcstelik, bu umut veren d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm hareketini desteklemeyi kendi g\u00f6revim olarak g\u00f6r\u00fcyorum ve sizin de ayn\u0131 \u015fekilde bunu dikkate alman\u0131z\u0131 umuyorum.<\/p>\n

Bar\u0131\u015f-sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 bilgi ve tecr\u00fcbelerimizle desteklememiz gerekir. Bizler, hem Do\u011fu\u2019yu hem de Bat\u0131\u2019y\u0131 tan\u0131makla bir avantaja sahibiz ve b\u00f6ylece, kim bilir belki de sadece\u201c\u015fans\u0131na\u201d, her iki taraf\u0131n da iyiliklerini ve zay\u0131fl\u0131klar\u0131n\u0131 takdir edebilecek daha iyi bir konumday\u0131z.<\/p>\n

Bu projenin amac\u0131, otoriter ve yozla\u015fm\u0131\u015f rejimler ve onlar\u0131n Bat\u0131\u2019daki emperyalist efendileri taraf\u0131ndan uzun bir s\u00fcredir bask\u0131 ve zulme maruz b\u0131rak\u0131lan \u201cOrta Do\u011fu\u201d daki entelekt\u00fcel n\u00fcfus i\u00e7in bir basamak olu\u015fturmak veya bir destek sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n

Bir grup arkada\u015fla isti\u015fare yaparken Layth Salih al-Shaiban<\/strong> adl\u0131 arkada\u015f\u0131m Irak i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Anayasa Tasla\u011f\u0131n\u0131 bana hat\u0131rlatt\u0131. Bundan haberdard\u0131m, fakat unutmu\u015ftum. B\u00f6ylece onun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 tasla\u011f\u0131 ald\u0131ktan sonra baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler ve eklemelerde bulundum.<\/p>\n

Bu tasla\u011f\u0131, bir grup akademisyen ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n kritik de\u011ferlendirmesine sunduktan sonra M\u0131s\u0131r ve Tunus\u2018taki aktivistler ve kamu oyu ile payla\u015ft\u0131k, payla\u015f\u0131yoruz. 4 May\u0131s 2011 tarihinde d\u00fcnyan\u0131n en iyi Politik Felsefe b\u00f6l\u00fcm\u00fcne sahip Arizona \u00dcniversitesinde \u00a0Dr. David Schmidtz ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda d\u00fczenlenen bir sempozyumda politik felsefe dal\u0131nda profes\u00f6rl\u00fck veya asistanl\u0131k yapan bir gruba dipnotsuz olarak tebli\u011f ettim ve genelde olumlu tepkiler ald\u0131m. 28 Eyl\u00fcl 2013 tarihinde Princeton \u00dcniversitesinde d\u00fczenlenen Anayasa ve \u0130slam ba\u015fl\u0131kl\u0131 konferansta da bunu tebli\u011f olarak sundum.<\/p>\n

Not: Bu taslak \u00f6nerisi tarihten al\u0131nan dersler, insan deneyiminden \u00e7\u0131karsanan bilgiler, do\u011fa ve Kuran ile, t\u00fcmdengelimli ve t\u00fcmevar\u0131msal mant\u0131k \u00fczerine kuruludur. (Kuran 17:36; 4:174; 8:42; 10:100; 11:17; 74:30-31; 35:28; 4:162; 9:122; 22:54; 27:40; 29:44,49).\u00a0 Bu Anayasa tasla\u011f\u0131n\u0131n teolojik arkaplan\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek isteyen ve arg\u00fcmanlar\u0131 merak edenlerinizi Quran: a Reformist Translation ve \u0130slami Reform i\u00e7in Manifesto kitaplar\u0131n\u0131 incelemeye davet ediyoruz. \u0130nglizce orijinalinden T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7eviren Ensar \u00dcz\u00fcmc\u00fc adl\u0131 arkada\u015fa te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n

Edip Yuksel<\/p>\n

May\u0131s 2011<\/p>\n

A\u015fa\u011f\u0131daki Bar\u0131\u015fseverler Anayasas\u0131 \u015fu temel ilkeleri i\u00e7eriyor:<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Modern g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015fen medya ve \u015firketleri dengeleyerek halka hizmet eden bir sistem olu\u015fturur.<\/li>\n
  2. Paran\u0131n politik sistemdeki rol\u00fcn\u00fc ve etkisini yok etmeyi ama\u00e7 edinir ve bunun i\u00e7in orijinal baz\u0131 y\u00f6ntemler ve kurumlar \u00f6nerir.<\/li>\n
  3. Yurtta ve d\u00fcnyada bar\u0131\u015f\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in silah \u00fcretiminin \u00f6zel sekt\u00f6rle ili\u015fkisini asgariye indirir.<\/li>\n
  4. Eyaletlerde dini ve k\u00fclt\u00fcrel kayg\u0131lar\u0131n ve geleneklerin yans\u0131t\u0131lmas\u0131na daha toleransl\u0131 bir ortam olu\u015fturmak i\u00e7in federal laik bir sistem \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Ateistler dahil farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fe sahip az\u0131nl\u0131klar\u0131 korur.<\/li>\n
  5. Milletvekillerinin ve bakanlar\u0131n finansal ili\u015fkilerini izlemek i\u00e7in uygun vatanda\u015flar aras\u0131ndan piyango ile se\u00e7ilen yeni bir kurum olu\u015fturur.<\/li>\n
  6. Anayasa otomatik olarak 40 y\u0131l i\u00e7inde biter ve b\u00f6ylece her neslin kendi d\u00fczenleyece\u011fi bir anayasaya muhatap olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/li>\n
  7. Hayat i\u00e7in zaruri olan yemek, su, konut, \u00f6\u011frenim ve temel sa\u011fl\u0131k hizmetlerini m\u00fcmk\u00fcn mertebe \u00e7al\u0131\u015fabilen her vatanda\u015fa i\u015f sa\u011flamak yoluyla garanti alt\u0131na al\u0131r. Y\u0131ll\u0131k b\u00fct\u00e7enin en az be\u015fte biri bu hizmetler i\u00e7in ayr\u0131l\u0131r.<\/li>\n
  8. Bankalar\u0131n, spek\u00fclat\u00f6rlerin, finansal kurumlar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc azalt\u0131r. Nas\u0131l ki h\u00fck\u00fcmetler halk i\u00e7in varsa \u015firketler de halk i\u00e7in olmal\u0131; tersi de\u011fil.<\/li>\n
  9. Vatanda\u015flar aras\u0131nda rekabet ve geli\u015fme ile birlikte dayan\u0131\u015fma ve yard\u0131mla\u015fmay\u0131 da te\u015fvik eder.<\/li>\n
  10. Kritik d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkokuldan ba\u015flayarak \u00f6\u011frenimin en \u00f6nemli ama\u00e7lar\u0131ndan birisi olarak belirler.<\/li>\n
  11. \u015eirketlerin \u00e7evreyi kirletmesine ve s\u0131n\u0131rl\u0131 kaynaklar\u0131 israf etmesine kar\u015f\u0131 uyar\u0131r.<\/li>\n
  12. Ki\u015fisel \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve haklar\u0131 hassasiyetle korur.<\/li>\n
  13. \u0130nsan hayat\u0131n\u0131n \u00f6nemini, \u015fefkati ve do\u011faya sayg\u0131y\u0131 sembolize eden bir bayrak \u00f6nerir.<\/li>\n<\/ol>\n

    Di\u011fer ilkeler ve detaylar i\u00e7in l\u00fctfen a\u015fa\u011f\u0131daki metne bak\u0131n\u0131z.<\/p>\n

     <\/p>\n

    Bar\u0131\u015fyurdu Anayasas\u0131<\/span><\/h1>\n<\/div>\n
    \n

    Bizler, Bar\u0131\u015fyurdu\u2019nun insanlar\u0131, bu vesile ile herkes i\u00e7in bar\u0131\u015f, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, adalet, e\u015fitlik, g\u00fcvenlik ve mutlulu\u011fun ger\u00e7ekle\u015fmesi ad\u0131na bu Anayasay\u0131 kuruyoruz. [1]<\/a><\/p>\n

    MADDE I<\/h2>\n

    Bu anayasa ve i\u00e7erdi\u011fi m\u00fcteakip yasalar, mevcut olan t\u00fcm anayasalar\u0131n, mevzuatlar\u0131n, anla\u015fmalar\u0131n, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki yasa, t\u00fcz\u00fck, y\u00f6netmelik ve\/veya yasalar\u0131n yerine ge\u00e7er ve onlar\u0131 ge\u00e7ersiz k\u0131lar.<\/p>\n

    Bu anayasa, uluslar aras\u0131 hukuk ve antla\u015fmalar ile tan\u0131mlanm\u0131\u015f olan Bar\u0131\u015fyurdu\u2019nun t\u00fcm eyalet, il ve b\u00f6lgelerinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecektir.<\/p>\n

    Cumhuriyet i\u00e7erisinde bulunan t\u00fcm insanlar ve t\u00fczel ki\u015filer, anayasan\u0131n XIV. Maddesi uyar\u0131nca yenisi ile de\u011fi\u015ftirilene kadar,<\/p>\n

    bu anayasay\u0131 ve getirdi\u011fi yenilikleri her zaman korumak ve devam ettirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler.[2]<\/a><\/strong><\/p>\n

    Bar\u0131\u015fyurdu i\u00e7erisinde do\u011fan veya yasayla vatanda\u015fl\u0131\u011fa al\u0131nm\u0131\u015ft\u00fcm ki\u015filer yurtta\u015f kabul edilirler.<\/p>\n

    MADDE II<\/h2>\n

    Bu ulusun t\u00fcm vatanda\u015flar\u0131 Bar\u0131\u015f-g\u00f6n\u00fcll\u00fcs\u00fc olarak \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131rlar.[3]<\/a><\/strong><\/p>\n

    Yurt i\u00e7inde bar\u0131\u015f, di\u011fer uluslarla bar\u0131\u015f ve do\u011fa ile bar\u0131\u015f bu ulusun en y\u00fcksek <\/strong>idealidir.[4]<\/a><\/strong><\/p>\n

    Bar\u0131\u015f, ancak onur ve yarat\u0131c\u0131l\u0131k, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnce ve g\u00fcvenilir bilgi yoluyla g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015f bireyler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile adalet ve h\u00fcrriyet ortam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015febilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir.[5]<\/a><\/strong><\/p>\n

    Bar\u0131\u015f-g\u00f6n\u00fcll\u00fcleri h\u00fck\u00fcmeti, topluca k\u00fcresel bar\u0131\u015f\u0131 te\u015fvik eder. Bu hedefe y\u00f6nelik eri\u015filebilir bir ad\u0131m olarak, \u00fclkeler birbirini izleyen 4 ay s\u00fcre ile k\u00fcresel ate\u015fkes s\u00fcrecine kat\u0131lmaya davet edilecek ve bu s\u00fcre, kademeli olarak geli\u015fen k\u00fcresel bar\u0131\u015fla birlikte nihai sonu\u00e7 olan 12 aya uzat\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

    Sava\u015flar, sadece askeri sald\u0131r\u0131lara veya sava\u015f ilan eden gruplara kar\u015f\u0131 savunma ama\u00e7l\u0131d\u0131r. Anla\u015fmazl\u0131klar i\u00e7in bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131na girilmeli ve sava\u015f hali il\u00e2n\u0131 \u00f6ncesinde t\u00fcm \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131 t\u00fcketilmi\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

    Sava\u015f te\u015fvikinin azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, Bar\u0131\u015fyurdu i\u00e7indeki \u00f6zel \u015firketlerin silah tasar\u0131m\u0131, imalat\u0131 ve sat\u0131\u015f\u0131 yapmas\u0131 yasakt\u0131r.<\/p>\n

    Bar\u0131\u015fyurdu vatanda\u015flar\u0131n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir yerinde Paral\u0131-Askerlik yapmas\u0131 yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. H\u00fck\u00fcmet ba\u015fka uluslara silah satamaz veya ba\u011f\u0131\u015fta bulunamaz ve Bar\u0131\u015f-g\u00f6n\u00fcll\u00fcleri silahlar ve sava\u015flar \u00fczerinden kazan\u00e7 elde edemez.<\/p>\n

    Adalet, bar\u0131\u015f ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc di\u011fer t\u00fcm ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n \u00fczerindedir. [6]<\/strong><\/a><\/strong><\/p>\n

    MADDE III<\/h2>\n

    Bar\u0131\u015f-g\u00f6n\u00fcll\u00fclerinin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri bu Anayasada maddeler halinde say\u0131l\u0131 olanlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. A\u015fa\u011f\u0131daki hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, cinsiyet, etnik k\u00f6ken, ulusal, ve dini veya siyasi farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6zetilmeksizin, cumhuriyet i\u00e7erisindeki her yeti\u015fkin birey i\u00e7in vard\u0131r. Bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, son alt\u0131 hak hari\u00e7 olmak \u00fczere, ask\u0131ya al\u0131namaz, etkileri azalt\u0131lamaz, s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lamaz, engellenemez.<\/p>\n

    Konu\u015fma \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve Aktivizm<\/strong><\/p>\n

    Her insan\u0131n serbest konu\u015fma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, toplanma ve bar\u0131\u015f i\u00e7erisinde protesto yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r. [7]<\/a><\/p>\n

    Medyan\u0131n \u00f6zel etki gruplar\u0131nca tekelle\u015ftirilmesini engellemek ve medyada \u00e7okseslili\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in, dergi, radyo, televizyon, \u0130nternet, elektronik kanallar ve di\u011fer yay\u0131n organlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 yasalarla d\u00fczenlenecek ve kat\u0131l\u0131m te\u015fvik edilecektir.<\/p>\n

    Gereksiz oto-sans\u00fcr\u00fcn engellemesi i\u00e7in, politikac\u0131lara, \u00fcnl\u00fclere ve kamu g\u00f6revlilerine y\u00f6nelik ele\u015ftiriler ve hakaretler, belirli iftiralar haricinde, \u015fahsa hakaret i\u00e7eriyor diye cezaland\u0131r\u0131lamaz.<\/p>\n

    Yaz\u0131l\u0131 bas\u0131n istisna olmak \u00fczere, genel se\u00e7imlerden bir ay \u00f6nce kablolu, elektronik, uydu veya radyo frekanslar\u0131 kullanan t\u00fcm medyan\u0131n herg\u00fcn, prime-time dilimlerinde, politik tart\u0131\u015fmalara birer saatlik yer ay\u0131rmalar\u0131 zorunludur. Ayn\u0131 d\u00fczenleme yerel se\u00e7imlerden iki hafta \u00f6ncesine kadar, yerel medya taraf\u0131ndan da sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Se\u00e7im b\u00f6lgelerinden en az %2 oy alm\u0131\u015f veya imza toplayabilmi\u015f adaylar, halka a\u00e7\u0131k bu tart\u0131\u015fma programlar\u0131na e\u015fit s\u00fcre ile kat\u0131lmaya hak kazanacaklar. Halk\u0131n i\u00e7indeki pop\u00fcler ve pop\u00fcler olmayan t\u00fcm fikirlerin \u00f6zg\u00fcr bir ortamda tart\u0131\u015f\u0131labilmesi f\u0131rsat\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131, halk i\u00e7in halk taraf\u0131ndan olu\u015fturulmu\u015f bir halk h\u00fck\u00fcmetinin en \u00f6nemli \u015fart\u0131d\u0131r.<\/p>\n

    \u0130nan\u00e7 ve \u0130nkar \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong><\/p>\n

    T\u00fcm insanlar herhangi bir inan\u00e7 edinme ve uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir dine ba\u011fl\u0131 olma hakk\u0131na sahiptirler. Bu inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc tap\u0131naklar, camiler, sinagoglar, kiliseler, okullar, vak\u0131flar ve benzer ama\u00e7la kullan\u0131lan di\u011fer t\u00fcm yap\u0131 ve derneklerin kurulmas\u0131n\u0131 da i\u00e7erir. Benzer \u015fekilde, t\u00fcm insanlar\u0131n herhangi bir inan\u00e7 edinmeme ve bir dine mensup olmama \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri vard\u0131r. Ateizm ve ink\u00e2rc\u0131-fikir \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc vak\u0131flar, organizasyonlar, kul\u00fcpler, okullar ve bu ama\u00e7larla kullan\u0131lan di\u011fer t\u00fcm yap\u0131 ve derneklerin kurulmas\u0131n\u0131 ve i\u015fletilmesini i\u00e7erir. [8]<\/a><\/p>\n

    Haks\u0131z Ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa Kar\u015f\u0131 Olma Hakk\u0131<\/strong><\/p>\n

    Irk, cinsiyet, renk, ulusal k\u00f6ken, servet, inan\u00e7 ya da politik ba\u011flar\u0131 her ne olursa olsun t\u00fcm insanlara e\u015fit hak ve f\u0131rsatlar tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.[9]<\/a><\/p>\n

    Adalet Arama Hakk\u0131<\/strong><\/p>\n

    T\u00fcm insanlar ve\/veya t\u00fczel ki\u015filer, herhangi bir k\u0131s\u0131tlama ve gecikme olmaks\u0131z\u0131n, ba\u015flar\u0131na gelen t\u00fcm haks\u0131zl\u0131k ve su\u00e7lamalara kar\u015f\u0131 adalet talep etme hakk\u0131na sahiptirler. Adalet arama s\u00fcrecini ve giderleri azaltmak i\u00e7in, yasalarda belirlenen ko\u015fullara uygun g\u00f6n\u00fcll\u00fc vatanda\u015flar taraf\u0131ndan idare edilen gayriresm\u00ee<\/strong>yerel tahkim ve uzla\u015fma merkezlerinin kurulmas\u0131 yerel h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan te\u015fvik edilir ve kolayla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. [10]<\/a><\/p>\n

    Bilgi Edinme Hakk\u0131<\/strong><\/p>\n

    Vatanda\u015flar belirli konulardaki h\u00fck\u00fcmet bilgilerinin yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in dilek\u00e7e verme hakk\u0131na sahiptirler.\u00a0 H\u00fck\u00fcmet kay\u0131tlar\u0131 olu\u015fturuldu\u011funda, kamu i\u00e7in ula\u015f\u0131labilir hale getirilir. \u00d6zel durumlar, ulusal g\u00fcvenlik ve gizlilik esas\u0131na g\u00f6re yasama organ\u0131 taraf\u0131ndan belirlenir ve yarg\u0131 denetimine tabi olurlar.<\/p>\n

    Temiz Hava, Su ve Toprak Hakk\u0131<\/strong><\/p>\n

    Vatanda\u015flar temiz hava, su, toprak ve \u00e7evresel koruma haklar\u0131na sahiptirler. H\u00fck\u00fcmet, yenilenebilir enerjinin azami kullan\u0131m\u0131 ve en az \u00e7evresel etki ile, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ekonomik kalk\u0131nmay\u0131 te\u015fvik eder.<\/p>\n

    Serbest Dola\u015f\u0131m \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong><\/p>\n

    T\u00fcm insanlar cumhuriyetin kamu arazileri i\u00e7erisinde serbest\u00e7e seyahat edebilir, s\u0131n\u0131rlar\u0131ndan yasal bir \u015fekilde; engel ya da gecikme olmadan, giri\u015f ve\/veya \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapabilirler. Bu haklar geni\u015fletilerek mallar\u0131n dola\u015f\u0131m\u0131 da buna dahil edilir. [11]<\/a><\/p>\n

    Mahremiyet Hakk\u0131<\/strong><\/p>\n

    Casusluk, kulak h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131, haneye veya bah\u00e7eye izinsiz giri\u015f, ki\u015fisel gizlili\u011fi\u00a0 olan bilgileri elde etme ve\/veya a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karma gibi \u00f6zel ya\u015fam alanlar\u0131nda t\u00fcm insanlar\u0131ngizlilik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck haklar\u0131 vard\u0131r.[12]<\/a> \u00a0Bu haklar, ba\u015fka insanlar\u0131n fiziksel zarar g\u00f6rmelerini engellemek i\u00e7in ihlal edilebilir. Bu haklar, acil bir durum var olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece veya yasalarla belirlenmi\u015f hakl\u0131 bir nedene dayal\u0131 bir yarg\u0131 izninin haricinde iptal edilemez. Bireylerin toplum i\u00e7inde y\u00fczlerini gizleme haklar\u0131 yoktur.<\/p>\n

    Ticaret Yapma ve Servet Sahibi Olma Hakk\u0131<\/strong><\/p>\n

    Ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filer taraf\u0131ndan yap\u0131lan servet birikimi ve transferi yasalarla d\u00fczenlenmelidir. [13]<\/a><\/p>\n

    Do\u011fal kaynaklar bir b\u00fct\u00fcn olarak t\u00fcm vatanda\u015flar\u0131n m\u00fclkiyetidir, ve buralardan elde edilen gelirin t\u00fcm\u00fc kamu projeleri ve kurumlar \u00fczerinde kullan\u0131lacakt\u0131r. Sa\u011fl\u0131k, ila\u00e7 ve e\u011fitim \u00a0gibi hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan sekt\u00f6rlerde sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir rekabetin olu\u015fturulmas\u0131 ve bunun devam\u0131n\u0131n sa\u011flamas\u0131 i\u00e7in kamu ve kar amac\u0131 g\u00fctmeyen kurulu\u015flar\u0131n \u00f6zel \u015firketlere kar\u015f\u0131 rekabet etmesi sa\u011flanacakt\u0131r.<\/p>\n

    \u0130nsan organlar\u0131n\u0131 pazarlamak, kumar oynamak, para ve mal \u00fczerinden faiz veya tefecilik yapmak, sigara, alkol ve uyu\u015fturucu \u00fcretimi ve sat\u0131\u015f\u0131 yapmak, ve fuhu\u015f gibi bireylerin veya gruplar\u0131n zay\u0131fl\u0131klar\u0131n\u0131\/\u00e7aresizliklerini istismar eden ve bu t\u00fcr pazarlarda \u00e7al\u0131\u015fanlara veya topluma a\u015f\u0131r\u0131 derecede zarar veren pazarlar “zararl\u0131 pazarlar” olarak kabul edilir ve s\u0131k\u0131 yasal d\u00fczenlemelere tabi tutulurlar. Sigara, alkol ve uyu\u015fturucu maddelerin sat\u0131\u015f\u0131 ve\/veya t\u00fcketimi yeti\u015fkinler i\u00e7in yasaklanamaz. Yasaklanan veya s\u0131k\u0131 yasal d\u00fczenlemelere tabi tutulan maddeler veya hizmetler de yasalarla yasaklan\u0131r veya s\u0131k\u0131 bi\u00e7imde d\u00fczenlenir. [14]<\/a><\/p>\n

    Servetin bir ka\u00e7 ki\u015fin elinde toplanmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla, zenginlik ve miras i\u00e7in tekelle\u015fmeyi engelleyen yasalar yap\u0131lacak ve varl\u0131k ve miras orant\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde vergilendirilecektir. Vatanda\u015flar\u0131n fikri m\u00fclkiyetleri on dokuz y\u0131l\u0131 a\u015fmamak ko\u015fuluyla patent yasalar\u0131 ile koruma alt\u0131na al\u0131n\u0131rlar.[15]<\/strong><\/a><\/p>\n

    Sosyal Yard\u0131m Hakk\u0131<\/strong><\/p>\n

    T\u00fcm vatanda\u015flar, \u00f6zellikle \u00e7ocuklar, ya\u015fl\u0131lar ve engelli vatanda\u015flar, cumhuriyet imkanlar\u0131 dahilinde zaruri g\u0131da maddelerine, temel sa\u011fl\u0131k hizmetlerine, e\u011fitime, istihdam f\u0131rsatlar\u0131na, can ve mal g\u00fcvenli\u011fine hak sahibidirler.[16]<\/a> Y\u0131ll\u0131k b\u00fct\u00e7enin en az be\u015fte biri bu hizmetler i\u00e7in ayr\u0131l\u0131r.[17]<\/a> Kurulu\u015flar veya al\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan istismar edilmeleri durumunda bu haklar s\u0131n\u0131rlanabilir ya da ask\u0131ya al\u0131nabilirler.<\/p>\n

    MADDE IV<\/h2>\n

    Cumhuriyetin yasama yetkileri, halk\u0131n temsilcisi olan, her konuda a\u00e7\u0131k tart\u0131\u015fma ve isti\u015fare yoluyla anayasaya uygun olarak g\u00f6rev y\u00fcr\u00fcten se\u00e7ilmi\u015f bir Ulusal Meclisine aittir. [18]<\/strong><\/a><\/strong><\/p>\n

    Anayasay\u0131 ve uluslar aras\u0131 antla\u015fmalar\u0131 veya laik federal h\u00fck\u00fcmetin yasalar\u0131n\u0131 ihlal etmemesi ko\u015fuluyla, devlet ve yerel y\u00f6netimler dini, sosyal, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel ve di\u011fer kayg\u0131 ve g\u00f6r\u00fc\u015fleri yans\u0131tan yasalar yapabilir.<\/p>\n

    Cumhuriyetin toplam n\u00fcfusunun en az % 1’i nufusa sahip b\u00f6lgeler ba\u011f\u0131ms\u0131z birer b\u00f6lge olarak tan\u0131mlan\u0131rlar ve se\u00e7imler il\u00e7elere ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilir.<\/p>\n

    N\u00fcfusu % 1’inin alt\u0131nda bulunan b\u00f6lgelerin nufusu % 1\u2019e ula\u015f\u0131ncaya veya bu say\u0131y\u0131 a\u015f\u0131ncaya kadar \u00a0yak\u0131ndaki bir co\u011frafi b\u00f6lgenin n\u00fcfusuna eklenir.<\/p>\n

    Ulusal Meclis koltuklar\u0131, \u2018her il\u00e7e i\u00e7in en az bir koltuk\u2019 temeline g\u00f6re tahsis edilecektir, %1’in katlar\u0131 n\u00fcfusa sahip il\u00e7elere kat ba\u015f\u0131na fazladan bir koltuk tahsis edilir.<\/p>\n

    \u0130ki partili sistemin engellenebilmesi ve az\u0131nl\u0131ktaki politik e\u011filimlerin temsili i\u00e7in i\u00e7in oy pusulalar\u0131 tercihli oy kullan\u0131m\u0131na olanak veren bir bi\u00e7imde tasarlanacak, \u00f6yle ki, se\u00e7menler tercih ve \u00f6nem s\u0131ralar\u0131na g\u00f6re adaylar\u0131 oylayabileceklerdir.<\/p>\n

    Ulusal Meclis\u2019e aday olmak i\u00e7in gerekli ko\u015fullar \u015funlard\u0131r: vatanda\u015f olmak ve se\u00e7im i\u00e7in aday oldu\u011fu b\u00f6lgenin sakini olmak. Aday olmak veya se\u00e7ilmek i\u00e7in minimum veya maksimum bir ya\u015f s\u0131n\u0131r\u0131 yoktur.[19]<\/strong><\/a><\/p>\n

    Onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f her vatanda\u015f se\u00e7men olma hakk\u0131na sahiptir. Hapishane\u2019de olmak veya su\u00e7 i\u015flemi\u015f olmak se\u00e7imlerde oy kullanma hakk\u0131na engel olamaz.<\/p>\n

    Demokratik bir toplumda bilin\u00e7li se\u00e7menlerin \u00f6nemli rol\u00fcn\u00fc g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak, il\u00e7elerde \u00e7al\u0131\u015fan her aday\u0131n da dahil oldu\u011fu belediye binalar\u0131nda toplant\u0131lar ve tart\u0131\u015fma ortamlar\u0131 olu\u015fturulmas\u0131na olanak sa\u011flamak federal ve yerel y\u00f6netimlerin birer g\u00f6revidir. Siyasi tart\u0131\u015fmalara halk\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek i\u00e7in, il\u00e7edeki belediye binas\u0131 toplant\u0131lar\u0131na en az d\u00f6rt saatlik kat\u0131lan her se\u00e7mene, yasa ile belirlenmi\u015f olan asgari \u00fccretin alt\u0131nda olmamak ko\u015fuluyla, bir kereli\u011fine tam-g\u00fcn maa\u015f \u00f6denir.<\/p>\n

    Ulusal Meclis koltuklar\u0131, ikamet ettikleri b\u00f6lgelerde \u00e7o\u011funlu\u011fun oylar\u0131n\u0131 toplayabilen adaylara verilecektir. Tek \u00fcyeli il\u00e7elerdeki oylar alternatif oy baz\u0131nda yap\u0131lacak, di\u011fer yandan, birden fazla \u00fcyeli il\u00e7elerdeki oylar tek transfer oy esas\u0131na g\u00f6re yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

    Ulusal Meclis \u00fcyeleri, yeniden se\u00e7ilmedikleri s\u00fcrece, yeni y\u0131l\u0131n ilk ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcnden ba\u015flayarak be\u015f y\u0131ll\u0131k bir d\u00f6nem hizmet verirler.<\/p>\n

    G\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131n devir teslimi ve yumu\u015fak bir ge\u00e7i\u015fin sa\u011flanabildi\u011finden emin olmak i\u00e7in, se\u00e7imler, mevcut Ulusal Meclis \u00fcyelerinin g\u00f6rev s\u00fcreleri bitiminden doksan g\u00fcn \u00f6nce sonu\u00e7land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

    \u00d6l\u00fcm veya istifa olmas\u0131 halinde, ayr\u0131lan Ulusal Meclis \u00fcyesinin kalan g\u00f6rev s\u00fcresini tamamlamak i\u00e7in ayn\u0131 il\u00e7eden yeni bir Ulusal Meclis \u00fcyesi se\u00e7ilir.<\/p>\n

    Yasa tasar\u0131lar\u0131 \u00fczerinde basit \u00e7o\u011funluk veya daha fazla oy sa\u011flanmas\u0131 ile yasala\u015fan Meclis kararlar\u0131 i\u00e7in her Ulusal Meclis \u00fcyesi bir oy ta\u015f\u0131r.<\/p>\n

    G\u00f6zlemci Komisyonu<\/strong><\/p>\n

    Devleti, t\u00fczel ve \u00f6zel ilgi alanlar\u0131n\u0131n olas\u0131 zararl\u0131 etkilerinden korumak i\u00e7in, Ulusal Meclis \u00fcyelerinin finansal i\u015flemleri ve lobi faaliyetleri g\u00f6zlem alt\u0131na al\u0131n\u0131r. Zihinsel engelli ve sab\u0131ka kayd\u0131 olanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan t\u00fcm yeti\u015fkin bireylerin vatanda\u015fl\u0131k numaralar\u0131 aras\u0131nda, canl\u0131 bir televizyon program\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilecek bir \u00e7ekili\u015f arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, G\u00f6zlemci Komisyonu i\u00e7in Ulusal Meclisi \u00fcyelerinin \u00fc\u00e7 kat\u0131 say\u0131 \u00e7o\u011funlu\u011funda aday se\u00e7ilir. \u00c7ekili\u015ften sonraki ilk ay i\u00e7erisinde se\u00e7ilmi\u015f Ulusal Meclis \u00fcyeleri, kazanan numaralar\u0131n 1\/3 \u00fcn\u00fc kamu yoklamas\u0131 ve sorgulama sonras\u0131nda g\u00f6rev i\u00e7in onaylar. Her Ulusal Meclis \u00fcyesi de bu G\u00f6zlemciler taraf\u0131ndan izlenecektir. Her G\u00f6zlemci ba\u015f\u0131na on ki\u015fi d\u00fc\u015fecek \u015fekilde, rasgele atan\u0131rlar ve b\u00f6ylece ba\u011f\u0131ms\u0131z ve farkl\u0131 G\u00f6zlemciler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dikkatli bir incelemenin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine olanak sa\u011flan\u0131r. G\u00f6zlemci Komisyon \u00fcyeleri, se\u00e7ilmi\u015f Ulusal Meclis \u00fcyelerinin harcama listesi ve t\u00fcm finansal i\u015flemlerini izleme, inceleme ve mahkeme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunma haklar\u0131na sahiptirler, her alt\u0131 ay s\u00fcre ile bu finansal kay\u0131tlar\u0131 yasaya g\u00f6re kamu ile payla\u015f\u0131rlar. \u015e\u00fcpheli finansal i\u015flemlerin tespiti durumunda, kamunun g\u00fcvenini k\u00f6t\u00fcye kulland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u015f\u00fcpheli duruma d\u00fc\u015fen Meclis \u00dcyelerine d\u00f6rt g\u00f6zlemcinin onay\u0131 ile ihtar \u00e7ekilecek ve bir ay i\u00e7erisinde g\u00f6revden-al\u0131nmalar\u0131 i\u00e7in Meclis taraf\u0131ndan bir duru\u015fma belirlenecektir. Ulusal Meclis\u2019in eski \u00fcyelerinden birinin g\u00f6revdeyken yasad\u0131\u015f\u0131 finansal i\u015flem yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, yanc\u0131l\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya g\u00f6revini suistimal etti\u011fine dair delil sunan her vatanda\u015f mahkemede s\u00f6z sahibi olacakt\u0131r. \u0130lk soru\u015fturma ve muhtemel sebeplerin ke\u015ffi sonras\u0131nda, alt mahkemede eski Meclis \u00fcyesine kar\u015f\u0131 vatanda\u015f davas\u0131 ba\u015flat\u0131lmal\u0131d\u0131r. [20]<\/strong><\/a><\/strong><\/p>\n

    Kamu g\u00f6revlileri ile \u00f6zel bir toplant\u0131 yapmak isteyen herhangi bir birey veya grup, yasan\u0131n bir gere\u011fi olarak, muhta\u00e7lara g\u0131da, bar\u0131nma ve sa\u011fl\u0131k gibi gerekli ve faydal\u0131 olan bir yard\u0131mda bulunmal\u0131d\u0131r. Kamu g\u00f6revlileri b\u00f6ylesi yard\u0131mlar\u0131 kabul eden hay\u0131rsever organizasyonlara \u00fcye olmamal\u0131 ve buralardan mali yard\u0131m almamal\u0131d\u0131r.[21]<\/strong><\/a>\u00a0 <\/strong><\/p>\n

    Ulusal Meclis ve G\u00f6zlemci Komisyonu \u00fcyelerine medyan (orta) gelirin alt\u0131nda \u00f6deme yap\u0131lmamal\u0131 ve bu \u00f6deme medyan gelirin be\u015f kat\u0131n\u0131 ge\u00e7memeli. G\u00f6zlemcilerin d\u00f6nemi yeni Ulusal Meclis se\u00e7imi ile sona erer ve G\u00f6zlemciler birden fazla d\u00f6nem i\u00e7in hizmet edemezler.<\/p>\n

    Ulusal Meclis\u2019ne a\u015fa\u011f\u0131daki yetkiler temin edilmi\u015ftir:<\/strong><\/p>\n