{"id":3501,"date":"2012-11-25T14:12:04","date_gmt":"2012-11-25T20:12:04","guid":{"rendered":"http:\/\/19.org\/?p=3501"},"modified":"2012-11-25T14:19:43","modified_gmt":"2012-11-25T20:19:43","slug":"zannetmek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/19.org\/tr\/zannetmek\/","title":{"rendered":"U\u00e7aktaki Yolcular neyi Bilmeli ve neyi Zannetmeli"},"content":{"rendered":"

U\u00e7aktaki Yolcular neyi Bilmeli ve
\nneyi Zannetmeli<\/strong><\/span><\/p>\n

Edip Y\u00fcksel
\n25 Kas\u0131m 2012
\nwww.19.org<\/p>\n

\u00a0\"\"<\/a><\/p>\n

HAL\u0130L \u0130BRAH\u0130M \u00dcLG\u00dc: “EYY Musluman oldu\u011funu ve kuranda \u00e7eli\u015fki olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden AKILLI!!! lar. Bak\u0131n\u0131z inand\u0131\u011f\u0131n\u0131z kitap Ne diyor: 4\/82: kuran\u0131 gere\u011fi gibi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorlar m\u0131? e\u011fer o allahtan ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan indirilmi\u015f olsayd\u0131 onda pek \u00e7ok ihtilaf yani \u00e7eli\u015fki olurdu. \u015eimdi sevgili AKILLI lar. 10\/36 y\u0131 a\u00e7\u0131n: ve orada ” hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz ki ZANN haktan yana bir fayda sa\u011flamaz” ayetini g\u00f6r\u00fcn\u00fcz. \u015eimdi de 69\/20 yi a\u00e7\u0131n\u0131z. ve orada cennete girmeye hak kazanm\u0131\u015f bir adam\u0131n ”inniy ZANENT\u00dc enniy mulakin hisabiyeh” yani ”hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz ki ben hesab\u0131mla kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131m\u0131 ZANN etmi\u015ftim” dedi\u011fini g\u00f6r\u00fcn. CENNETin de HAKK oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131m\u0131za g\u00f6re ve ZANN n\u0131n da 10\/36 haktan yana bir \u015fey sa\u011flayamayaca\u011f\u0131 s\u00f6yleniyorsa bu durumda bu adam ZANNederek nas\u0131l cenneti kazand\u0131? Zavall\u0131lar. Al\u0131n bu \u00e7eli\u015fkinizi paketleyin ve birbirinize hediye olarak g\u00f6nderin. Y\u0131lba\u015f\u0131 geliyor.”<\/span><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Yukar\u0131da, g\u00fczel bir ele\u015ftiri k\u00f6t\u00fc bir tav\u0131r ile sunulmu\u015f ve yanl\u0131\u015f bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in alelacele kullan\u0131lm\u0131\u015f. Elbette bu ele\u015ftiri yeni de\u011fil. Y\u00fczy\u0131llard\u0131r ZANN kelimesinin Kuran’daki kullan\u0131l\u0131\u015f\u0131 bir\u00e7ok ki\u015finin kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve ink\u00e2rc\u0131lar ve kalplerinde hastal\u0131k olanlar i\u00e7in ele\u015ftiri konular\u0131ndan biri olmu\u015ftur… \u00a0Yani yeni bir g\u00f6zlem yok; sadece bu eski ele\u015ftiriyi istikbar ile \u0131s\u0131t\u0131p c\u0131rtlak bir sesle ba\u011f\u0131ran bir arkada\u015f\u0131m\u0131z var.<\/p>\n

Zan (tahmin, san\u0131) kelimesinin ba\u011flam i\u00e7indeki anlam\u0131n\u0131 iyi takdir etmek i\u00e7in sizi a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6rnekler \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye davet ediyorum:<\/p>\n

E\u015fiyle cinsel ili\u015fkiye giren bir adam e\u015finin gebe kalaca\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yor. Bu kesin bir bilgi de\u011fil. Tutma \u015fans\u0131 var… Bu adam\u0131n e\u015fini “bilmesi” ve “tan\u0131mas\u0131” beklenir ama e\u015finin illa gebe kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmesi beklenmez. E\u015fini tan\u0131mas\u0131 kocal\u0131k i\u00e7in gereklidir ama her cinsel ili\u015fkiden sonra e\u015finin gebe kal\u0131p kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmesi gerekli de\u011fildir.<\/p>\n

Adam sonunda e\u015finin ger\u00e7ekten gebe oldu\u011funu \u00f6\u011frense ve g\u00f6rse de onun cinsel ili\u015fki kurdu\u011fu andaki “san\u0131s\u0131” (zann\u0131) kategori atlayarak \u00a0“ger\u00e7ek” (hak) olmaz. Yani e\u015finin gebe olaca\u011f\u0131n\u0131 sand\u0131\u011f\u0131 zaman, koca kesin bir bilgiye dayanm\u0131yordu. E\u015finin ve kendisinin ya\u015f\u0131, sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131 ve daha \u00f6nce \u00e7ocuk sahibi olup olmamalar\u0131, ayba\u015f\u0131 hali gibi durumlar\u0131 de\u011ferlendirerek “gebelik” ile ilgili beklentisinin olas\u0131l\u0131k hesab\u0131n\u0131 yapabilir ve bilgiye daha yakla\u015ft\u0131rabilir; ama gebeli\u011fin belirtilerine tan\u0131k olmadan \u00f6nceki zann\u0131 hi\u00e7bir vakit “kesin bir bilgi” d\u00fczeyinde olmaz. B\u00f6yle bir bilgi (iman i\u00e7in) yeterli de\u011fildir ve “hak” (ger\u00e7ek bilgi) olmak i\u00e7in yeterli de\u011fildir.<\/p>\n

Zan kesinlik ifade etmese de bazen ger\u00e7ekle\u015febilir. Zan ger\u00e7ek de\u011fildir, ama ger\u00e7ekle\u015febilir. E\u015finin gebe oldu\u011funu \u00f6\u011frendikten sonra ise e\u015finin karn\u0131ndaki \u00e7ocu\u011fun cinsiyeti ile ilgili bir tahminde bulundu diyelim ve do\u011facak \u00e7ocu\u011fun “k\u0131z” olaca\u011f\u0131n\u0131 sand\u0131\u011f\u0131n\u0131 varsayal\u0131m. Bu da y\u00fczde elli bir tahmin, yani zan. \u00c7ocuk k\u0131z olarak do\u011fsa bile onun bu konudaki zann\u0131 kategori atlay\u0131p kesin bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015fmez. Zaman ve mekan i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fen olaylar zinciri, ge\u00e7mi\u015fte yap\u0131lm\u0131\u015f olan zann\u0131 yok edip bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc ama o zann\u0131 \u00fcreten orijinal ortam\u0131 ve onun ahlaki ve bilimsel de\u011feri de\u011fi\u015ftirmedi. Demek ki kocan\u0131n kafas\u0131nda \u00e7ocu\u011fun cinsiyetiyle ilgili olan bir zan, ayn\u0131 zamanda, kad\u0131n\u0131 ultrason ile inceleyen doktorun kafas\u0131nda kesin bir bilgi olabilir. Bir olay veya \u015fey zamana ve ki\u015fiye g\u00f6re hem zan ve hem kesin bilgi olarak tarif edilebilir, ama zanneden ile bilen bir olmaz. Bilen zannedenden \u00fcst\u00fcnd\u00fcr!<\/p>\n

Yani ZANN\u0130 d\u00fc\u015f\u00fcnceler ve hisler ger\u00e7ekle\u015fmez diye bir kural yok\u2026 Zanneden ki\u015fi i\u00e7in zan bir bilgi ifade etmez ise de, bilenlerin nazar\u0131nda, Allah’\u0131n bilgisinde kesin bir ger\u00e7ek olabilir\u2026<\/p>\n

Ger\u00e7ekle\u015fse bile zanneden ki\u015fi o zan i\u015fini yapt\u0131\u011f\u0131 zaman alim olmu\u015f olmaz. E\u011fer bir konuda “zan” ile hareket etmesi, yani tahmin etmesi yasaklanm\u0131\u015f ise o zann\u0131 ger\u00e7ekle\u015fse bile bundan dolay\u0131 \u00f6d\u00fcllendirilmeyebilir\u2026 \u00c7oktan se\u00e7meli bir testin do\u011fru cevab\u0131n\u0131 veren iki ki\u015fi aras\u0131nda ba\u015fka sorularla ay\u0131r\u0131m yap\u0131labilir ve b\u00f6ylece “zan” \u00fcretme yerine “bilgi” edinme te\u015fvik edilebilir\u2026 Zan ile, yani \u015fans ile on sorudan yedisinin do\u011fru cevab\u0131n\u0131 tutturan bir cahil veya madrabaz, benzeri ve hatta daha kolay olan \u00fc\u00e7 sorunun do\u011fru cevab\u0131n\u0131 bulamam\u0131\u015f ise testi haz\u0131rlayan ki\u015fi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen bir “tutarl\u0131l\u0131k”, “bilgi tesbit” veya “kalite kontrol” form\u00fcl\u00fcne g\u00f6re “kafadan sallad\u0131\u011f\u0131” veya “\u00e7evresinden kopyalad\u0131\u011f\u0131” i\u00e7in puan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n

Kuran’\u0131n kul s\u00f6z\u00fc oldu\u011funu zanneden bir milyar\u0131 a\u015fk\u0131n insan var. B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu m\u00fc\u015frik, cahil, zalim ve hurafeci\u2026 Onlar bu zan ile ger\u00e7e\u011fe, kesin bilgiye sahip olmu\u015f olmuyorlar. Kuran’\u0131n Allah kelam\u0131 oldu\u011funa kesin bilgi ile, \u00f6rne\u011fin matematiksel deliller ile tan\u0131k olanlar ile, kelle say\u0131lar\u0131na kap\u0131larak veya kesin olmayan delillere veya tamam\u0131yla uyduruk sebeplere g\u00fcvenerek Kuran’\u0131n Allah kelam\u0131 oldu\u011funa inananlar\u0131n zann\u0131 ke\u015fi\u015fse de her iki grubun bu konuda alacaklar\u0131 puan farkl\u0131d\u0131r. Bilenler ile bilmeyenler bir olmaz. Bilerek tutturanlar ile \u015fansa tutturanlar bir olmaz. \u00d6rne\u011fin, sekizinci m\u00fckemmel say\u0131n\u0131n 19 rakaml\u0131 2305843008139952128 oldu\u011funu “bilen” birisi ile “zanneden” birisi aras\u0131nda \u00f6nemli bir fark vard\u0131r. Bu konuda kendilerine verilen yetenekleri ve delilleri nank\u00f6rl\u00fckle reddederek zannedenler (ve bu arada bir s\u00fcr\u00fc ger\u00e7ek olmayan zann\u0131 ve hurafeleri de katanlar), testte ba\u015far\u0131 i\u00e7in bilgiyi, ger\u00e7e\u011fe tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 (iman) gerekli g\u00f6ren Allah taraf\u0131ndan testi kaybetmi\u015f ki\u015filer olarak s\u0131n\u0131fta b\u0131rak\u0131labilirler.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, 2:46 ayeti zanneden m\u00fcminlerden s\u00f6z eder. Bunlar Allah’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve birli\u011fi, Kuran’\u0131n Allah kelam\u0131 olu\u015fu veya ahiret konusunda zannetmiyorlar. Bu konularda “zan” kabul edilmez; kesin bir bilgi gerekir. \u00d6rne\u011fin, 6:116; 6:148 ve 2:78 ayetlerinde Allah’a zan ile haramlar yak\u0131\u015ft\u0131rman\u0131n en b\u00fcy\u00fck su\u00e7lardan biri oldu\u011fu bildirilir. \u00a0Ancak 2:46 ve 69:20 ayetlerindeki zan ki\u015finin d\u00fcnyadaki i\u015fledi\u011fi hay\u0131rl\u0131 i\u015flerin kendisini cennete girmeye, yani Rab’leri ile kar\u015f\u0131la\u015fmaya ve ebedi olarak onun melekutunda ya\u015famaya yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusundaki kesin olmayan beklentisini yans\u0131t\u0131r. Ebedi cenneti kazanman\u0131n \u015fartlar\u0131 aras\u0131nda onu kazanmaya emin olmak gibi bir \u015fart yoktur.<\/p>\n

K\u0131sacas\u0131, zan kesin bilgi olmad\u0131\u011f\u0131 halde bazen kesin bilgi ile kesi\u015febilir. Bilgi yoluyla belirlenmesi gereken baz\u0131 prensipler olabilir ve bu konuda yap\u0131lan zan tutsa bile kabul edilmeyebilir. Bilgi yoluyla belirlenmesi gerekli g\u00f6r\u00fclen baz\u0131 ger\u00e7eklerin ve olaylar\u0131n, benzeri bir kesin bilgi yoluyla belirlenmesi gerekmeyen baz\u0131 detaylar\u0131 olabilir. Nitekim 10:36 ayetini, 10:34-44 ayetlerinin ba\u011flam\u0131nda okursak 10:36 ayetinin kesin bilginin gerekli oldu\u011fu epistemolojik ve ontolojik evrensel ger\u00e7ekler ile ilgili oldu\u011funu ve bu y\u00fczden zann\u0131n kabul edilmedi\u011fini rahatl\u0131kla anlar\u0131z. Ancak 69:20 ayeti ki\u015finin kendi \u00f6zel durumuyla ilgili s\u00fcbjektif ve tarafl\u0131 bir de\u011ferlendirmesi konusunda olup bu konuda kesin bilgiye sahip olmam\u0131z beklenmiyor. Zira bu konudaki nihai karar, bu test ortam\u0131n\u0131 yaratan ve bizi burada test eden Din G\u00fcn\u00fc’n\u00fcn Sahibidir, Kainat\u0131n Efendisi’dir. Akl\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Kuran’\u0131 anlay\u0131p hayata ge\u00e7irmekle ebedi hayat\u0131 kazanaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 “bilmek” ile ger\u00e7ekten birey olarak onu becerip beceremedi\u011fimizi “bilmek” aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck fark var\u2026<\/p>\n

\u0130stanbul’dan ayr\u0131l\u0131p New York’a do\u011fru yola \u00e7\u0131kan bir u\u00e7a\u011fa binmi\u015f birisinin hava alan\u0131n\u0131n ve u\u00e7a\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmesi ve New York’a kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmesi beklenir, ama o u\u00e7a\u011f\u0131n illa New York’a ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 “bilmesi” beklenmez; t\u00fcm yolcular, hatta kaptan bile New York’a varacaklar\u0131n\u0131 sadece zanneder, san\u0131r, bekler, umar. 10:35 ayeti u\u00e7a\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve New York’a gitmesi i\u00e7in ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 konusunda zannedenlerin zannetmesine benzer bir zan hakk\u0131nda olup 69:20 ayeti de New York’a vard\u0131ktan sonra sevinen yolcunun zannetmesine benzer bir zan hakk\u0131ndad\u0131r. Sadece kalabal\u0131\u011fa kap\u0131l\u0131p zannederek u\u00e7a\u011fa binip New York’a varan ama pasaportu ve vizesi olmayanlar gerisin geriye \u0130stanbul’a g\u00f6nderilece\u011fini eklememe gerek var m\u0131?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130stanbul’dan ayr\u0131l\u0131p New York’a do\u011fru yola \u00e7\u0131kan bir u\u00e7a\u011fa binmi\u015f birisinin hava alan\u0131n\u0131n ve u\u00e7a\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmesi ve New York’a kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmesi beklenir, ama o u\u00e7a\u011f\u0131n illa New York’a ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 “bilmesi” beklenmez; t\u00fcm yolcular, hatta kaptan bile New York’a varacaklar\u0131n\u0131 sadece zanneder, san\u0131r, bekler, umar. 10:35 ayeti u\u00e7a\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve New York’a gitmesi i\u00e7in ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 konusunda zannedenlerin zannetmesine benzer bir zan hakk\u0131nda olup 69:20 ayeti de New York’a vard\u0131ktan sonra sevinen yolcunun zannetmesine benzer bir zan hakk\u0131ndad\u0131r. Sadece kalabal\u0131\u011fa kap\u0131l\u0131p zannederek u\u00e7a\u011fa binip New York’a varan ama pasaportu ve vizesi olmayanlar gerisin geriye \u0130stanbul’a g\u00f6nderilece\u011fini eklememe gerek var m\u0131?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[11,1270],"tags":[],"class_list":["post-3501","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edipyuksel","category-tartismalar-soylesiler"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3501","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3501"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3501\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3501"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3501"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}