{"id":4402,"date":"2013-02-24T01:41:41","date_gmt":"2013-02-24T07:41:41","guid":{"rendered":"http:\/\/19.org\/?p=4402"},"modified":"2013-02-26T13:59:23","modified_gmt":"2013-02-26T19:59:23","slug":"akletmek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/19.org\/tr\/akletmek\/","title":{"rendered":"\u0130man\u0131n \u0130lk \u015eart\u0131: Akletmek"},"content":{"rendered":"

\u0130slam Ak\u0131l Dinidir; Ak\u0131ls\u0131z Nakil \u015eeytandand\u0131r<\/span>
\n<\/b>Veya
\n<\/b>\u0130man\u0131n \u0130lk \u015eart\u0131: Akletmek<\/b><\/span><\/p>\n

Edip Y\u00fcksel
\n16 \u015eubat 2013
\nODT\u00dc Teoloji Sempozyumu
\nwww.19.org<\/p>\n

\u00a0\"Teoloji<\/a><\/p>\n

“Herhangi bir \u015feyi a\u011fz\u0131m\u0131za g\u00f6t\u00fcrmeden \u00f6nce rengini ve kokusunu inceleriz. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc bozuksa ve k\u00f6t\u00fc kokuyorsa ona dokunmay\u0131z. E\u011fer yiyeceklerimiz g\u00f6z ve burun testinden ba\u015far\u0131yla ge\u00e7erse, tatma duyumuz devreye girer. Zararl\u0131 bir par\u00e7a b\u00fct\u00fcn bu testleri ge\u00e7erse, bu defa midemiz imdad\u0131m\u0131za yeti\u015fir ve isyan ederek onlar\u0131 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131r. V\u00fccudumuza ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z maddeleri test eden, muayene ve de\u011fi\u015fimden ge\u00e7iren bir\u00e7ok ba\u015fka organ\u0131m\u0131z daha vard\u0131r. Son olarak v\u00fccudumuzun her an tetikte olan ak\u0131ll\u0131 nano muhaf\u0131zlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar: akyuvarlarla. Elbette alkol ve ya\u011f gibi v\u00fccudumuzun t\u00fcm sindirim sistemini ge\u00e7en bir\u00e7ok zararl\u0131 ya da belli bir dozdan sonra zararl\u0131 olabilecek yiyecek ya da i\u00e7ecekler vard\u0131r. Bununla birlikte, d\u00fc\u015f\u00fcnme yetimizi fazlaca kullanmam\u0131za gerek kalmadan v\u00fccudumuzu zararl\u0131 maddelerden koruyan do\u011fu\u015ftan gelen bir sisteme sahibiz. O halde baz\u0131 bilgi ve savlar\u0131, \u00f6zellikle de en tuhaf olanlar\u0131n\u0131, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnme s\u00fczgecinden ge\u00e7irmeden zihnimize nas\u0131l ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir gizemdir. Beyinlerimiz asla yanl\u0131\u015f fikirler, tart\u0131\u015f\u0131lmaz dogmalar, kutsal vir\u00fcsler ve hurafeler \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011f\u00fc olmamal\u0131d\u0131r. Ak\u0131ll\u0131 olmak zorunday\u0131z!” (Edip Yuksel, Critical Thinkers for Islamic Reform<\/i>, Brainbow Press, 2009, p.5)<\/p>\n

Gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131mdan beri binlerce ateistle ve dindarla tart\u0131\u015ft\u0131m. Ya\u015f, makam ve mevki fark\u0131 g\u00f6zetmeden… 1980 darbesi \u00f6ncesi birbirimizi sokaklarda \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz y\u0131llarda bile bu tart\u0131\u015fmalar\u0131 kavgalara tercih ettim. Kavga yerine Sokratik<\/b> metotla tart\u0131\u015fmalar\u0131m cezaevinde de devam etti. T\u00fcrk \u0130ntikam Tugaylar\u0131 kurucusu Cengiz Ayhan’dan<\/b>, \u00fclk\u00fcc\u00fc liderlerden Yunus Meral<\/b>‘e kadar; solcu Ru\u015fen \u00c7ak\u0131r<\/b>‘dan \u015fair Ataol Behramo\u011flu<\/b>‘na, ve eski m\u00fcft\u00fc Turan Dursun<\/b>‘a kadar bir\u00e7ok fa\u015fist, deist, agnostik ve ateistle tart\u0131\u015ft\u0131m. T\u00fcrkiye’de bir\u00e7ok din adam\u0131 ve yazarla da hem y\u00fcz y\u00fcze hem de makalelerle tart\u0131\u015fmaya devam ettim. \u0130slamc\u0131 yazar Ali Bula\u00e7<\/b>‘tan nurcu Ali \u00dcnal<\/b>‘e, eski diyanet i\u015fleri ba\u015fkan\u0131 Dr. Tayyar Alt\u0131kula\u00e7<\/b>‘tan yine eski Diyanet i\u015fleri ba\u015fkan\u0131 Dr. S\u00fcleyman Ate\u015f<\/b>‘e kadar y\u00fczlerce S\u00fcnni yazar, akademisyen ve tarikat lideri ile hem y\u00fczy\u00fcze, hem makaleler yoluyla, hem de televizyonda canl\u0131 yay\u0131nda tart\u0131\u015ft\u0131m.\u00a0 Daha sonra \u00fcnl\u00fc astronom Dr. Carl Sagan<\/b> ve matematik\u00e7i Martin Gardner<\/b> gibi agnostik veya ateistlerle mektupla\u015farak tart\u0131\u015ft\u0131m ve tart\u0131\u015fmalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 yay\u0131mlad\u0131m. \u0130ki y\u0131l \u00f6nce, Amerika’daki Skeptic Vakf\u0131 ve Derne\u011finin ba\u015fkan\u0131 Dr. Michael Shermer<\/b> ve Amerikan Ateist \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn ba\u015fkan\u0131 Dr. David Silverman<\/b> ve New York’taki en b\u00fcy\u00fck caminin imam\u0131 Shamsi Ali<\/b> ile “Running Like Zebras” ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir dok\u00fcmanter filim i\u00e7in y\u00fcz y\u00fcze tart\u0131\u015ft\u0131m. Amerika’da best-seller yazar Robert Spencer<\/b> va Bill Warner<\/b> gibi islam d\u00fc\u015fman\u0131 Ha\u00e7l\u0131larla birka\u00e7 sempozyumda tart\u0131\u015ft\u0131m ve onlar\u0131 kitap olarak yay\u0131mlad\u0131m. Hatta ge\u00e7en y\u0131l T\u00fcrkiye’ye geldi\u011fimde Dr. Ali Nesin<\/b>‘i ziyaret edip tart\u0131\u015fmak istedim, ama Ali b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla T\u00fcrkiye’de dini konular\u0131 tart\u0131\u015fman\u0131n getirece\u011fi riski hesap ederek dinlemeyi tercih etti. Gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131mda tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m ve hatta S\u0131z\u0131nt\u0131 adl\u0131 dergisine birka\u00e7 makale yazd\u0131\u011f\u0131m Fethullah G\u00fclen’e 19 Soru y\u00f6nelttim<\/b>; ama perde arkas\u0131nda karizma olu\u015fturman\u0131n getirdi\u011fi istikbar ile sa\u011f\u0131r sultan gibi davranmay\u0131 tercih etti; kendisine “efendi” diye hitap eden kullar\u0131 bana hakaret ederek sald\u0131rd\u0131lar. En son Noam Chomsky<\/b> ile yapt\u0131\u011f\u0131m bir s\u00f6yle\u015fiden sonra onunla Allah ve K\u00f6t\u00fcl\u00fck konusunu tart\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. Bu arada, Facebook, Skype, Paltalk ve Email yoluyla her ya\u015ftan ve meslekten, d\u00e2hi veya gerizekal\u0131, profes\u00f6r veya ilkokul mezunu, i\u015f\u015fiz veya milyoner binlerce ki\u015fiyle tart\u0131\u015f\u0131yorum\u2026\u00a0 Tabi bu arada Amerikan sokaklar\u0131nda ve \u00fcniversite kamp\u00fcslerinde de tart\u0131\u015f\u0131yorum ve bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 yotube’teki kanal\u0131mda payla\u015f\u0131yorum.<\/p>\n

Ateistler ve monoteistler tarih boyunca en \u00e7ok zulme u\u011frayan az\u0131nl\u0131klard\u0131r. Rasyonel bir monoteist olarak ateistlerin d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini, ba\u015fkalar\u0131na zarar vermemek ko\u015fuluyla istedikleri gibi ya\u015fama \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini savunmay\u0131 bir insanl\u0131k g\u00f6revi biliyorum. Dahas\u0131, ateistler, kitlelere Allah ve peygamberler ad\u0131na uyduruk ve felaketli hikayeler ve iftiralar satan din t\u00fcccarlar\u0131ndan \u00e7ok daha d\u00fcr\u00fcstt\u00fcrler ve ger\u00e7e\u011fe ve hatta f\u0131trat\u0131m\u0131zda olan islam (bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k) prensiplerine \u00e7ok daha yak\u0131nd\u0131rlar. T\u00fcrkiye’de c\u00fcppelisinden z\u00fcppelisine, a\u011flatarak veya g\u00fcld\u00fcrerek kand\u0131ran din t\u00fcccarlar\u0131na kadar bir\u00e7ok cemaat ve tarikat lideri en sa\u00e7ma, en \u00e7eli\u015fkili masallar\u0131 ve palavralar\u0131 ve en zararl\u0131 dogmalar\u0131 mukallitle\u015ftirip m\u00fcritle\u015ftirdikleri gen\u00e7lerimizin beyinlerinde a\u00e7t\u0131klar\u0131 “hadis, s\u00fcnnet, rivayet, mezhep, tarikat, cemaat deliklerine” truva atlar\u0131 gibi sokmakta ve onlar\u0131 Kuran’da en \u00e7ok ele\u015ftirilen “ta\u011futun kullar\u0131na” yani m\u00fc\u015friklere ve m\u00fcnaf\u0131klara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir. \u0130simleri putla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kutsalla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u00f6l\u00fclere ve onlar\u0131n ya\u015fayan vekillerine kul ve k\u00f6le olan \u00f6l\u00fc nesiller yeti\u015fiyor. Sa\u011fdan yana\u015fan bu sar\u0131kl\u0131, sakall\u0131, kaytan b\u0131y\u0131kl\u0131, takkeli din adamlar\u0131 tarih boyunca \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda en b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yapm\u0131\u015flard\u0131r. Padi\u015fahlar\u0131n karde\u015flerini \u00f6ld\u00fcrme fetvalar\u0131ndan, elfaz\u0131 k\u00fcf\u00fcr listeleriyle insanlar\u0131 s\u00f6z ve inan\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 \u00f6ld\u00fcrme fetvalar\u0131na kadar, cehennemi kad\u0131nlarla doldurmaktan ve onlar\u0131 kara \u00e7uvallara hapsetmekten k\u00f6lecilik kurumunu onaylamaya kadar\u2026 Matbaay\u0131 300 y\u0131l haram etme fetvalar\u0131ndan tarihin en al\u00e7ak ve zalim firavunlar\u0131n\u0131 ha\u015fa Allah’\u0131n Halifesi veya Allah’\u0131n Yery\u00fcz\u00fcndeki G\u00f6lgeleri ilan etmeye kadar\u2026 Bu din t\u00fcccarlar\u0131n\u0131n ve afyon sat\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, son y\u00fczy\u0131lda kapitalizme abdest ald\u0131rm\u0131\u015f, T\u00fcrk ve \u0130slam sentezi diye bilinen \u0131rk\u00e7\u0131 ve fa\u015fist bir ideolojiyi vaftizlermi\u015f ve ABD-Co emperyalizmine u\u015fakl\u0131\u011f\u0131 dinler aras\u0131 diyalog ambalaj\u0131 ile sunmu\u015ftur.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’de faaliyet g\u00f6steren gerici \u00f6rg\u00fctler, tarikatlar, tekkeler, imam hatip okullar\u0131, camiler, ve medreseler\u00a0 kar\u015f\u0131s\u0131nda ateistler ve agnostikler \u00f6nemli bir denge unsurudur. Muvahhitlere (rasyonel monoteistler) ek olarak ger\u00e7ek islam’a en b\u00fcy\u00fck hizmeti deistlerin, agnostiklerin ve hatta ateistlerin yapt\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Ateistlerin Kuran’\u0131n daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck katk\u0131da bulundu\u011funa inan\u0131yorum. \u0130slam diye halka sunulan m\u00fc\u015frik mezhep, tarikat ve cemaatlerdeki felaketli \u00f6\u011fretileri ve davran\u0131\u015flar\u0131 if\u015fa ediyorlar. Ateistler kelime-i tevhid diye bilinen La ilahe illa Allah ifadesinin ilk yar\u0131s\u0131n\u0131 savunuyorlar. Ancak hadis\u00e7i, s\u00fcnnet\u00e7i, mezhep\u00e7i ve tarikat\u00e7\u0131 m\u00fc\u015frikler o ifadenin La’s\u0131na bile yana\u015fm\u0131yorlar. Aksine, bir s\u00fcr\u00fc putla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 peygamberler, sahabeler, imamlar, imamc\u0131klar, \u015feyhler, \u015feyhcikler, \u00fcstadlar, \u00fcstadc\u0131klar ile ba\u015fl\u0131yorlar. Dahas\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, bar\u0131\u015f, adalet ve yoksullar\u0131n hakk\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele vereceklerine hayattan ve realiteden kopuk uyduruk mezhebi kurallarda k\u0131l\u0131 k\u0131rk yararak \u015feytana hizmet etmektedirler.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’de din t\u00fcccarlar\u0131n\u0131n, meczuplar\u0131n ve ruhbanlar\u0131n etkisi artt\u0131k\u00e7a, hem aile ortam\u0131nda hem okullarda kritik d\u00fc\u015f\u00fcnme melekeleri \u00f6ld\u00fcr\u00fclen, ezberci papa\u011fanlar gibi yeti\u015ftirilen ve b\u00f6ylece dini ve milli s\u00f6zler ve sembollerle an\u0131nda hipnozlanarak transa sokulabilen robotlar veya zombiler \u00fcremektedir. Bunlar T\u00fcrkiye’yi Suudi Arabistan, \u0130ran veya Afganistan \u00f6rnekli\u011finde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bir cehenneme do\u011fru g\u00f6t\u00fcrmektedirler. Deistler, agnostikler ve ateistler insanl\u0131\u011f\u0131n beynine y\u00f6nelik bu “hurafeci vir\u00fcslere” kar\u015f\u0131 \u00f6nemli ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve savunma \u00f6\u011feleridir. \u0130slami Reform hareketinin zafere ula\u015fmas\u0131, bireylerin beyinlerini din adamlar\u0131n\u0131n ve politikac\u0131lar\u0131n truva atlar\u0131na ve vir\u00fcslerine kar\u015f\u0131 Akletme veya Kritik D\u00fc\u015f\u00fcnme Program\u0131 ile donatmalar\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u00a0 Ateistler bu program\u0131n geli\u015ftirilmesi i\u015finde \u00f6nemli bir katk\u0131da bulunuyorlar. Teoloji Sempozyumu bu konuda \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r.\u00a0Dekart, “D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum \u00f6yleyse var\u0131m” dedi. Bense “\u0130ki kez d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum; bu y\u00fczden inanm\u0131yorum,” diyorum.<\/p>\n

Dogmalar<\/b><\/p>\n

Zihinlerimizi ve beynimizi nas\u0131l koruyabiliriz? Bizi kibirli k\u00f6t\u00fc insanlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren uyu\u015fturucu fikirlerden, \u00f6zellikle de dogmalar ve a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7ilikten koruyacak do\u011fu\u015ftan gelen bir sisteme sahip miyiz? Evet sahibiz: Mant\u0131\u011f\u0131m\u0131z; genellikle kalabal\u0131klar, sat\u0131c\u0131lar, politikac\u0131lar ve din adamlar\u0131 taraf\u0131ndan hipnotize edildi\u011fimizde yolunu bulan en zararl\u0131 vir\u00fcsleri bulup bizi onlara kar\u015f\u0131 koruyan bir programd\u0131r.<\/p>\n

Asl\u0131nda beynimizin do\u011fu\u015ftan gelen ve ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme veya mant\u0131k olarak adland\u0131r\u0131lan bir antivir\u00fcs program\u0131 vard\u0131r.[1]<\/sup><\/a> Fakat, ne yaz\u0131k ki bu program s\u0131kl\u0131kla yanl\u0131\u015f fikirlerin, dogmalar\u0131n, \u00f6n yarg\u0131lar\u0131n ve \u00e7eli\u015fkili \u00f6yk\u00fclerin sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011frar. Be\u015fikteyken dinledi\u011fimiz peri masallar\u0131ndan ibadet yerlerinde i\u015fitti\u011fimiz kutsall\u0131k maskesine b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f g\u00fcl\u00fcn\u00e7 \u00f6yk\u00fclere kadar her daim yalanlarla besleniriz. Romanlar ve hik\u00e2yeler her zaman en \u00e7ok sat\u0131lan kitaplard\u0131r. Meslekleri tamamen uydurulmu\u015f karakterleri canland\u0131rmaya dayanan akt\u00f6rlere tanr\u0131 ya da tanr\u0131\u00e7alar gibi davran\u0131l\u0131r. Onlar g\u00f6kta\u015flar\u0131d\u0131r ve bu y\u00fczden \u2018y\u0131ld\u0131z\u2019 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. Ayn\u0131 \u015fekilde, politikadaki ve g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zdaki yalanc\u0131lar\u0131 da \u00f6d\u00fcllendiririz. Dostlar\u0131m\u0131z\u0131n bize ger\u00e7e\u011fi g\u00f6steren aynalar olmas\u0131n\u0131 istemedi\u011fimizden burnumuzun \u00fczerinde ket\u00e7ap lekesiyle dola\u015fmay\u0131 tercih ederiz.<\/p>\n

Be\u015f alt\u0131 y\u0131l \u00f6nce, Kuran’\u0131n \u0130ngilizce \u00e7evirisini yaparken \u0130MAN kelimesini “inanmak” yerine “ger\u00e7e\u011fi takdir etmek” veya “ger\u00e7e\u011fi onaylamak” anlam\u0131na gelen “acknowledgement” ile \u00e7evirmeye karar verdim… Ak\u0131llar\u0131n\u0131 taklit sepetine koymadan okuyanlar Kuran’daki \u0130MAN ile ZAN aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck fark oldu\u011funu hemen \u00f6\u011frenirler. Bug\u00fcn uydurma dinleri ve mezhepleri izleyen t\u00fcm papazlar, hahamlar, rahipler, imamlar, mollalar, ke\u015fi\u015fler inanmak kelimesini Kuran’\u0131n epistemolojik olarak reddetti\u011fi ZAN etme, yani k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne inanma anlam\u0131nda kullanmaktad\u0131rlar ve b\u00f6ylece kalabal\u0131klara en sa\u00e7ma hikayeleri ve \u00f6\u011fretileri kutsal ger\u00e7ekler olarak yutturabilmektedirler.<\/p>\n