{"id":597,"date":"2014-05-30T15:38:13","date_gmt":"2014-05-30T21:38:13","guid":{"rendered":"http:\/\/19.org\/?p=597"},"modified":"2016-01-09T14:15:59","modified_gmt":"2016-01-09T20:15:59","slug":"manifesto-turkish","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/19.org\/tr\/manifesto-turkish\/","title":{"rendered":"\u0130slami Reform i\u00e7in Manifesto"},"content":{"rendered":"

\u0130slami Reform i\u00e7in Manifesto<\/strong><\/h1>\n

Edip Yuksel
\n\u0130nglizce orijnali Manifesto for Islamic Reform’dan \u00c7eviren:\u00a0Tufan Karadere<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u015euradan indirebilirsin:
\nManifesto-Turkce-PDF<\/a><\/strong><\/h2>\n

“\u0130nsanlar! Rabbinizden size bir kan\u0131t geldi ve \u00fczerinize apa\u00e7\u0131k bir \u0131\u015f\u0131k indirdik.” (4:174<\/a>)<\/p>\n

“…D\u00fczeltildikten sonra yery\u00fcz\u00fcnde bozgunculuk yapmay\u0131n…” (7:85<\/a>)<\/p>\n

“Halklara bir uyar\u0131d\u0131r. \u0130lerlemek yahut geride kalmak dileyenleriniz i\u00e7in.” (74:36-37<\/a>).<\/p>\n

Emevi ve Abbasi hanedanlar\u0131 zaman\u0131nda din adamlar\u0131 taraf\u0131ndan uydurulan dinin etkisi M\u00fcsl\u00fcman \u00fclkelerde hala bask\u0131n durumda. Kuran’\u0131n eksik, anla\u015f\u0131lamaz ve manevi bir rehber olamayacak kadar yetersiz oldu\u011fu fikri, dinsel kitaplar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in muazzam bir talep olu\u015fturdu; ve sakall\u0131 sar\u0131kl\u0131 din adamlar\u0131 taraf\u0131ndan ciltlerce kitap ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. \u0130nsanlara bu kitaplar\u0131n Kuran’\u0131 tamamlayaca\u011f\u0131, a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131 ve ayr\u0131nt\u0131land\u0131raca\u011f\u0131 s\u00f6ylendi. Dolay\u0131s\u0131yla bu din adamlar\u0131n\u0131n ima etti\u011fi asl\u0131nda Allah’\u0131n bilge ve kolay anla\u015f\u0131l\u0131r bir yazar olmad\u0131\u011f\u0131 idi; mesaj\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edemedi ve bir \u00e7ok konuda, hatta baz\u0131 \u00f6nemli manevi ilke ve uygulamalar\u0131 i\u00e7eren konularda bile rehberlik sa\u011flamay\u0131 ba\u015faramad\u0131. Bu tamamlay\u0131c\u0131 kitaplar olmadan, Kuran bireylere dinde ancak s\u0131n\u0131rl\u0131 derecede yol g\u00f6sterici olabilirdi. Hatta baz\u0131lar\u0131 i\u015fi sadece Kuran okuman\u0131n ki\u015fiyi yanl\u0131\u015f yola g\u00f6t\u00fcrece\u011fini ilan etmeye kadar g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Say\u0131s\u0131z hadis<\/em> ve mezheb hukuku \u015feriat<\/em> kitab\u0131 “sahih” yani g\u00fcvenilir veya “hak” yani ger\u00e7ek olarak etiketlendi. B\u00f6ylece bu kitaplar pratikte Kuran’\u0131n yerine ge\u00e7mi\u015f oldular. Kuran tek ba\u015f\u0131na anla\u015f\u0131labilecek bir kitap de\u011fildi; insanlar\u0131n Kuran’\u0131 anlayabilmek i\u00e7in profesyonel anlat\u0131c\u0131lara, koleksiyonculara, edit\u00f6rlere ve s\u00f6ylenti ve spek\u00fclasyon ulemas\u0131na gereksinimi vard\u0131. Bir \u00e7ok insan Kuran\u0131 yorumlamak ve a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in yaz\u0131lm\u0131\u015f ciltler dolusu kitap aras\u0131nda kayboldu ve Kuran’\u0131n kendisini \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in zaman bulamad\u0131. O zaman\u0131 bulan ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ise Kuran’\u0131n anlamak i\u00e7in \u00e7ok az \u015fanslar\u0131 vard\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc zihinleri insan yap\u0131m\u0131 dini talimatlarla zehirlenmi\u015f, mant\u0131klar\u0131 “kutsal vir\u00fcsler” olarak adland\u0131rabilece\u011fimiz \u00e7eli\u015fkili \u00f6\u011fretiler taraf\u0131ndan yozla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Din ulemas\u0131, imamlar ve onlar\u0131n k\u00f6r izleyicileri, Kuran’\u0131n bulundu\u011fu fiziksel ortama (\u00fczerinde Kuran ayetlerinin yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu deri veya ka\u011f\u0131t par\u00e7alar\u0131na) azami derecede sayg\u0131 g\u00f6stermelerine ra\u011fmen Kuran’\u0131n mesaj\u0131na olan inan\u00e7 ve sayg\u0131lar\u0131n\u0131 kaybettiler. Kuran ayetleri duvarlarda y\u00fcksek yerlere as\u0131ld\u0131, dokunulacaklar\u0131 ya da ele al\u0131nacaklar\u0131 zaman abart\u0131l\u0131 sayg\u0131lar sunuldu, ama ayn\u0131 ayetler yol g\u00f6sterici olarak nadiren ba\u015fvuru kayna\u011f\u0131 say\u0131ld\u0131. Muhammed’e yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan binlerce hadis<\/em>in olu\u015fturdu\u011fu \u00e7eli\u015fkili ve karmakar\u0131\u015f\u0131k labirentler i\u00e7inde onlar\u0131n da kafalar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131 ve mezheb kitaplar\u0131n\u0131n sa\u00e7ma ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 aras\u0131nda kayboldular. Kuran’a ara s\u0131ra at\u0131fta bulunduklar\u0131 zaman da, bu \u00e7o\u011fu kez k\u00f6t\u00fcye kullanma amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yordu. Kutsal sava\u015flar ilan edebilmek veya sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131 hakl\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in ayetleri ba\u011flamlar\u0131ndan kopar\u0131p slogan olarak kullanma gibi… \u0130nsanlar\u0131 cahilli\u011fin karanl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131p \u00f6zg\u00fcrle\u015ftiren Kuran, Muhammed’in vefat\u0131ndan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, ayetleri \u00f6l\u00fcler i\u00e7in okunan, zihinsel veya fiziksel hastal\u0131klar\u0131 olanlar taraf\u0131ndan muska olarak ta\u015f\u0131nan, korkulmas\u0131 ve \u00f6n\u00fcnde e\u011filinmesi gereken ka\u011f\u0131ttan bir puta d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n

Kuran, en \u00e7ok okunan kitaplardan biri olarak kabul g\u00f6rmesine ra\u011fmen, milyonlarca m\u00fcsl\u00fcman Kuran’\u0131 anlam\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmadan okur. Ana dilleri Arap\u00e7a olanlara bile anlay\u0131\u015flar\u0131na g\u00fcvenmemeleri \u00f6\u011fretilir. Kuran en \u00e7ok okunan kitap olabilir, ama din adamlar\u0131n\u0131n ortak \u00e7abalar\u0131yla tarihteki en az anla\u015f\u0131lan ve en az uyulan pop\u00fcler kitap haline getirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Kuran’\u0131n ileriye g\u00f6t\u00fcren ve ayd\u0131nlatan mesaj\u0131ndan kitleler halinde geriye d\u00f6n\u00fc\u015f ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, Yahudilerin Mi\u015fna ve Gemaras\u0131n\u0131n Arap versiyonu olan hadis<\/em> ve s\u00fcnnet<\/em>i reddedenler m\u00fcrted (dinden d\u00f6nen) olarak etiketlenerek hadis<\/em> ve s\u00fcnnet<\/em> izleyicileri taraf\u0131ndan tehdit ve i\u015fkenceye maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131lar, \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcler. \u00d6rne\u011fin, m\u00fcsl\u00fcman tarihinin ele\u015ftirel bir yakla\u015f\u0131mla incelenmesi, Ebu Hanife’nin Emevi ve Abbasi hanedanlar\u0131 taraf\u0131ndan zulme u\u011frayan cesur bir tektanr\u0131c\u0131 (hanif<\/em>) oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131karacakt\u0131r. Ya\u015fam\u0131 boyunca hadis<\/em>i kabul etmemekle su\u00e7lanmas\u0131na ra\u011fmen, \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra katiller onun artmakta olan sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan yararlanarak onun ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan s\u00fcnni bir mezheb \u00fcretmi\u015ftir.<\/p>\n

Hislam\u0131n K\u00f6keni<\/strong><\/p>\n

Muhammed peygamberin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra \u015feytani bir geli\u015fme oldu. Erkek din ulemas\u0131, Kuran’\u0131n \u00f6\u011fretilerine do\u011frudan ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde, dini yaln\u0131zca Allah’a \u00f6zg\u00fclemek yerine onu a\u015fa\u011f\u0131daki listedeki ‘kutsal’ ortaklar\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fcler:<\/p>\n