{"id":6085,"date":"2013-10-04T06:28:34","date_gmt":"2013-10-04T12:28:34","guid":{"rendered":"http:\/\/19.org\/?p=6085"},"modified":"2013-10-04T06:28:34","modified_gmt":"2013-10-04T12:28:34","slug":"kurban","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/19.org\/tr\/kurban\/","title":{"rendered":"“Kurban\u0131n Kurban\u0131 Olanlar” \u00fczerine"},"content":{"rendered":"

“Kurban\u0131n Kurbanlar\u0131 Olanlar” \u00dczerine<\/b><\/span><\/p>\n

Edip Y\u00fcksel<\/span>
\n 4 Ekim 2013<\/span>
\n www.19.org<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Prof. Ali Demirsoy taraf\u0131ndan yaz\u0131lan “Kurban\u0131n Kurbanlar\u0131 Olanlar<\/a>” ba\u015fl\u0131kl\u0131 makale, kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m baz\u0131 iddialar ve spek\u00fclasyonlara ra\u011fmen \u00e7ok g\u00fczel bir makale. Ke\u015fke \u00f6nerileri dinlense ve uygulansa! Makale \u015fu paragrafla ba\u015fl\u0131yor:<\/p>\n

“Kurban bayram\u0131 geldi, her zamanki gibi \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015f ve tart\u0131\u015fmalar da g\u00fcndeme d\u00fc\u015ft\u00fc. Acaba kurban kesme niye \u00e7\u0131kt\u0131, bu hale niye geldi? Yap\u0131lanlar do\u011fru mu yanl\u0131\u015f m\u0131; yanl\u0131\u015f\u0131 ne do\u011frusu ne? Evrimci bir biyolo\u011fun mant\u0131\u011f\u0131yla kurban \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc ve bilimsel ger\u00e7ekleri \u00f6\u011frenmek isterseniz, zaman ay\u0131r\u0131p okuman\u0131z\u0131 \u00f6neririm. Bu vesile ile bayram\u0131n\u0131z\u0131 kutluyorum, esenlikler diliyorum.”<\/p>\n

Kuran’a g\u00f6re kurban diye bir ibadet yoktur. Sadece, Hac (uluslararas\u0131 sorunlar\u0131 tart\u0131\u015fma konferans\u0131) s\u00fcresince konferanstaki yasaklar\u0131 (avlanma, h\u0131r\u00e7\u0131nl\u0131k ve kavgac\u0131l\u0131k, kad\u0131nlarla cinsel ili\u015fki) \u00e7i\u011fneyenler i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir cezad\u0131r. Yani konferansa kat\u0131lanlar i\u00e7inde g\u00fcnah i\u015fleyenlerin mali bir ceza olarak halk\u0131 doyurmas\u0131 olay\u0131ndan ibarettir. Kurban edilecek hayvan\u0131n cinsi bildirilmemi\u015ftir. Duruma g\u00f6re tavuk bile yeterli olabilir.<\/p>\n

Hatta, Muhammed peygamberden sonra uydurulan bir bid’at olan Kurban Bayram\u0131’n\u0131n isminin Tart\u0131\u015fma (Hacc\/H\u00fcccet) Bayram\u0131 bi\u00e7iminde de\u011fi\u015ftirilmesi ve bayram boyunca okullarda, mahallelerde ve kentlerde \u00e7e\u015fitli konularda felsefi ve bilimsel tart\u0131\u015fmalar\u0131n te\u015fvik edilmesi, tart\u0131\u015fma yar\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi Kuran’daki hac ibadetine \u00e7ok daha uygun bir uygulama olurdu.<\/p>\n

Ali Demirsoy’un yazd\u0131\u011f\u0131 makalenin as\u0131l tezine, ele\u015ftiri ve \u00f6nerilerinin \u00e7o\u011funa kat\u0131l\u0131yorum. Ali Kurban \u00e2detinin yararlar\u0131n\u0131 ve zararlar\u0131n\u0131 be\u015fer maddede listeliyor. Makaleyi okumaya vakit bulamayacaklar i\u00e7in o iki listeyi al\u0131nt\u0131l\u0131yorum:<\/p>\n

Kurban Kesme Adetinin Yararlar\u0131:<\/b><\/p>\n

    \n<\/ol>\n
      \n
    1. Hayvan yeti\u015ftiricilerinin ellerindeki hayvanlar\u0131 paraya ya da takas yolu ile ba\u015fka mallara \u00e7evirmesinin en kolay yolu, belirli zamanlarda kurulacak kurban hayvanlar\u0131 pazar\u0131 olur.<\/li>\n
    2. Fakirlerin en az\u0131ndan senenin belirli zamanlar\u0131nda doyas\u0131ya et yemeleri sa\u011flan\u0131r.<\/li>\n
    3. Kurban ile zengin-fakir gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 biraz da olsa dengelenir.<\/li>\n
    4. Kurban sosyal bir etkile\u015fime neden olarak insanlar\u0131n sosyalle\u015fmesine belirli bir katk\u0131da bulunur.<\/li>\n
    5. Kesilen kurban\u0131n kazay\u0131-belay\u0131 \u00f6nledi\u011fi ve \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyada sevap hanesine bir \u015feyler yazd\u0131raca\u011f\u0131na inan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir anlamda ruhsal bir rahatlamaya neden olur.<\/li>\n<\/ol>\n

      \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc maddeye kat\u0131lam\u0131yorum, zira abartma olarak g\u00f6r\u00fcyorum. T\u00fcrkiye 34 \u00fcyesi olan OECD \u00fclkeleri aras\u0131nda gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n en adaletsiz oldu\u011fu be\u015f \u00fclkeden biridir. \u0130slam dininin temel prensipleriyle \u00e7eli\u015fen ve \u015feytani bir ekonomik sistemin \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bu mali u\u00e7urumun y\u0131l\u0131n bir iki g\u00fcn\u00fcnde birka\u00e7 kilo etle “biraz da olsa” dengelenece\u011fini iddia etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Kurban bayram\u0131nda zenginlerin varl\u0131klar\u0131n\u0131n 365’de biri bile fakirlere aktar\u0131lm\u0131yor!<\/p>\n

      Kurban Kesme \u00c2detinin Zararlar\u0131:<\/b><\/p>\n

        \n<\/ol>\n
          \n
        1. Sokak ortalar\u0131nda herkesin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde bir insan\u0131n ruhsal dengesini bozacak derecede vah\u015fi manzaralar ya\u015fanmas\u0131na neden olmaktad\u0131r.<\/li>\n
        2. Kurban sahibine bizzat kendi kurban\u0131n\u0131 kesme (\u00e7ok yayg\u0131n uygulanmasa bile) \u00f6nerisi getirilerek, insanlar\u0131n vah\u015fi ve gaddar y\u00f6n\u00fc ka\u015f\u0131nmaktad\u0131r.<\/li>\n
        3. Senenin \u00e7e\u015fitli zamanlar\u0131nda gelen Kurban Bayram\u0131, ne yaz\u0131k ki, belirli zamanlarda bir\u00e7ok hayvan\u0131n d\u00f6llenme ve gebelik d\u00f6nemine denk geldi\u011fi i\u00e7in \u00fcreme i\u015flemini tamamlamadan bir\u00e7ok hayvan\u0131n kesilmesi b\u00fcy\u00fck zararlara neden olmaktad\u0131r. E\u011fer bu evrensel bir uygulama olacaksa (olsayd\u0131), kurbanl\u0131k hayvanlar\u0131n bu d\u00f6llenme ve gebelik d\u00f6nemleri d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 yerlerinde farkl\u0131 zamanlara denk gelecekti: \u00d6rne\u011fin g\u00fcney yar\u0131m k\u00fcrede, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00fczenleyici etkisinden dolay\u0131, koyunlar ve s\u0131\u011f\u0131rla kuzeydeki gibi \u00e7o\u011funlukla ilkbaharda de\u011fil son baharda do\u011fururlar. Yani Ramazan ve buna ba\u011fl\u0131 olarak Kurban Bayram\u0131 takvimi evrensel ger\u00e7e\u011fe uyum g\u00f6stermemektedir.<\/li>\n
        4. Beslenme yetersizli\u011fi \u00e7ekilen bir d\u00fcnyada, bir hayvan\u0131n her par\u00e7as\u0131n\u0131n ekonomiye kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 ak\u0131l meselesidir. Boynuzu, kan\u0131, t\u0131rnaklar\u0131, y\u00fcn\u00fc, kemikleri, derisi, hatta g\u00fcbre olarak d\u0131\u015fk\u0131s\u0131 en k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131na kadar de\u011ferlendirilmek zorundad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu yan \u00fcr\u00fcnlerden ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir sanayi bile kurulabilir. H\u00e2lbuki kurban tam bir israf ve savurganl\u0131kt\u0131r. Alelacele \u00f6zensiz kesilen deriler genellikle bir yerlerinden y\u0131rt\u0131l\u0131r ya da delinir. Yapa\u011f\u0131s\u0131 yeterince kullan\u0131lmaz. Kan\u0131 bo\u015fa ak\u0131t\u0131l\u0131r, t\u0131rnak, boynuz, i\u00e7 organlar ve sakatat k\u0131sm\u0131, d\u0131\u015fk\u0131lar kural olarak o yana bu yana at\u0131larak israf edilir, israf edilmeyle kalmaz, hijyenik bir\u00e7ok soruna neden olur.<\/li>\n
        5. Kurban Bayram\u0131 nedeniyle gerek kurban kesenler gerekse kurban eti alanlar bilin\u00e7siz olarak et t\u00fckettikleri i\u00e7in bir\u00e7ok organ\u0131n\u0131 tahrip eder. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir ki\u015finin kendi kilosu kadar g\u00fcnl\u00fck gram cinsinden fazla et yemesi, karaci\u011fer ve b\u00f6brek tahribat\u0131 demektir. Dinsel terminolojide bu k\u00f6t\u00fc ve a\u015f\u0131r\u0131 beslenmenin ad\u0131 da \u201cfakirin g\u00f6z\u00fcn\u00fcn doyurulmas\u0131d\u0131r\u201d.<\/li>\n<\/ol>\n

          Yukar\u0131da k\u0131saca ifade etti\u011fim gibi bu konuda yazardan daha da radikal de\u011fi\u015fiklikler \u00f6nerdi\u011fim halde baz\u0131 iddialar\u0131na kat\u0131lm\u0131yorum. Makaledeki bu detaylar d\u00fczeltilseydi daha tutarl\u0131 ve etkili olabilirdi:<\/p>\n

          1. Beslenme ve diyetisyenlik ile ilgili birka\u00e7 kelime yazmak i\u00e7in do\u011fal elementler ve protein molek\u00fclleri ile ilgili on sayfal\u0131k giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc sevdim ama her paragraf\u0131n\u0131 okurken kurban konusuyla direkt ilgisini merak ettim.<\/p>\n

          2. \u0130brahim’in hayvan t\u00fcccar\u0131 oldu\u011fu ve hayvanlar\u0131n\u0131 satt\u0131rmak i\u00e7in kurban ibadeti uydurdu\u011fu delilsiz bir iddia.<\/p>\n

          3. Makalenin k\u0131salt\u0131lmam\u0131\u015f versiyonunda yer alan “Kur’an’daki ‘Bu kurbanlar atan\u0131z \u0130brahim’in s\u00fcnnetidir’ ayeti, \u0130slamiyet’in kurban\u0131 Musevilikten ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.” \u0130fadesinde al\u0131nt\u0131lanan ayetin referans\u0131 verilseydi iyi olurdu. Kuran’da b\u00f6yle bir ayet yok.<\/p>\n

          4. Domuz etinin “\u00f6l\u00fcleri \u00e7ok k\u00f6t\u00fc bi\u00e7imde de\u015fti\u011fi i\u00e7in” yasakland\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 Kuran’da bildirilmiyor. Sadece bir spek\u00fclasyon.<\/p>\n

          5. Di\u015fleriyle toprakta a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 derin \u00e7iziklerle a\u011fa\u00e7 tohumlar\u0131n\u0131n filizlenmesinde ve a\u011fa\u00e7land\u0131rmada \u00f6nemli katk\u0131larda bulunmas\u0131n\u0131n domuz etinin yasaklanmas\u0131yla alakas\u0131 ne? Kuran domuzu \u00f6ld\u00fcr\u00fcn demiyor ki? Domuzun etinin yenmemesi asl\u0131nda domuzu daha iyi korur; yabani domuz av\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lmaz… Domuz eti yenen \u00fclkelerdeki domuz \u00e7iftliklerine gelince bu \u00e7iftliklerin yer alt\u0131 sular\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7evre i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir kirlenme kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu bilinmektedir. Yani, makalede iddia edildi\u011fi gibi domuz etinin haram k\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131n dolayl\u0131 zarar\u0131 de\u011fil, yarar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

          6. Ayn\u0131 \u015fekilde, ke\u00e7ilerin say\u0131s\u0131n\u0131 kurban \u00e2detine ba\u011flamak ve kurban \u00e2detini Ortado\u011fu ve Afrika’daki \u00e7\u00f6lle\u015fmenin g\u00fcnah ke\u00e7isi yapmak makalenin sunu\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki bilimsellikle uyu\u015fmuyor. Ke\u00e7i ile ilgili iddia da delilsiz bir spek\u00fclasyon… Ke\u00e7inin en tehlikeli a\u011fa\u00e7 d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011fu iddias\u0131 abartmad\u0131r. \u0130klim de\u011fi\u015fimi, \u00e7e\u015fitli zararl\u0131 b\u00f6cekler, \u015fehirle\u015fme ke\u00e7ilerden \u00f6nce gelir. Dahas\u0131, Kuzey Afrika’ya Hristiyanl\u0131k ve M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k varmadan \u00f6nce de b\u00fcy\u00fck \u00e7\u00f6ller vard\u0131. \u00c7in’de ve Kuzey Amerika’daki \u00e7\u00f6ller i\u00e7in de g\u00fcnah ke\u00e7ileri bulmak gerekmez mi?<\/p>\n

          7. Muhammed’in babas\u0131n\u0131n Musevi oldu\u011fu iddias\u0131 da bir hik\u00e2yeden ibarettir. Kuran’daki ayetler Muhammed peygamberin \u00fcmmi oldu\u011funu, yani kitap sahibi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir. Nitekim t\u00fcm Mekke halk\u0131n\u0131n \u00fcmmi oldu\u011funu, yani Hristiyan ve Yahudi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgular Kuran.<\/p>\n

          Bu ele\u015ftirilerimle makalenin yararl\u0131 mesaj\u0131n\u0131 g\u00f6lgelemek ve \u00f6nemini k\u00fc\u00e7\u00fcltmek istemiyorum. Makaleyi ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar zevkle ve ilgiyle okudum. Ali’nin son b\u00f6l\u00fcmde ifade etti\u011fi duygular\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri payla\u015f\u0131yorum. As\u0131l makaleyi okumaya vakit bulamayanlar veya tembel olanlar i\u00e7in son b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc a\u015fa\u011f\u0131ya aynen al\u0131nt\u0131l\u0131yorum. Umar\u0131m \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcrs\u00fcn\u00fcz:<\/p>\n

          Yazd\u0131klar\u0131m i\u015fi yarayacak m\u0131?<\/b><\/p>\n

          Ge\u00e7mi\u015fte Tanr\u0131lar\u0131na gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131 kurban eden; bug\u00fcn Hac Farizas\u0131 diye bir g\u00fcnde 4 – 5 milyon hayvan\u0131 bo\u011fazlayarak etini \u00e7\u00f6l\u00fcn kumlar\u0131na g\u00f6men (neyse ki son zamanlarda bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n sadece etleri buzdolab\u0131na kald\u0131r\u0131larak fakir \u0130slam \u00fclkelerine g\u00f6nderiliyormu\u015f), yat\u0131r\u0131larak deve kesmenin g\u00fcnah oldu\u011funa inanan ve bu nedenle Arap Palas\u0131 ile canl\u0131 hayvan\u0131 ayakta iken ayaklar\u0131n\u0131 par\u00e7a par\u00e7a do\u011framaya ba\u015flayarak \u00f6ld\u00fcrmeyi (bu nedenle deve kurban edilirken g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemeye izin verilmiyor)kutsal sayan ve bu uygulamay\u0131 Tanr\u0131sal bir buyruk sayarak tart\u0131\u015fmaya bile a\u00e7mayan bir bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi \u201cbir bilim adam\u0131, bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u201d olarak onaylamam beklenemez.<\/p>\n

          Bilimsel bir de\u011ferlendirme ile b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 tarafs\u0131z ve analitik bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan dile getiren b\u00f6yle bir yaz\u0131n\u0131n, dogmas\u0131ndan bir t\u00fcrl\u00fc kurtulamam\u0131\u015f bu kesimin takkesini \u00f6n\u00fcne koyarak yeniden de\u011ferlendirece\u011fini de beklemeyiniz.<\/p>\n

          Kurban olay\u0131n\u0131 bilimsel bir tart\u0131\u015fmaya \u00e7ekerek, insanlara yol g\u00f6stermenin \u00f6nemli bir zorlu\u011fu daha var. Kurban etinden, derisinden nemalanan bir\u00e7ok kurum t\u00fcremi\u015f bulunmaktad\u0131r (e\u011fer bir hata yapm\u0131yorsam, dolayl\u0131 ya da dolays\u0131z nemalanan Diyanet Vak\u0131flar\u0131, cami yapt\u0131rma dernekleri \u2013 bunlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n 50-60.000 civar\u0131nda oldu\u011fu s\u00f6yleniyor-, insani yard\u0131mla\u015fma ad\u0131 alt\u0131nda kurulmu\u015f bir\u00e7ok dernek ve vak\u0131f, K\u0131z\u0131lay, T\u00fcrk Hava Kuvvetleri, Mehmet\u00e7ik Vakf\u0131, yolunu \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015flara arka \u00e7\u0131kan Deniz Fenerleri ve ba\u015fkalar\u0131). Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 beklenen hizmeti g\u00f6t\u00fcrmesine kar\u015f\u0131n, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n siyasetin bata\u011f\u0131na sapland\u0131\u011f\u0131 son zamanlarda a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k man\u015fetlere yans\u0131maktad\u0131r. Nemalananlar\u0131n, bu kadar b\u00fcy\u00fck geliri, birka\u00e7 bilim adam\u0131n\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn s\u00f6z\u00fcyle bir tarafa b\u0131rakacaklar\u0131n\u0131, hedef kitlenin bu \u00f6nerilerini d\u00fc\u015f\u00fcnmelerine g\u00f6z yumacaklar\u0131n\u0131 m\u0131 bekliyorsunuz. \u00c7ok beklersiniz\u2026<\/p>\n

          Gittik\u00e7e artan bir tutkuyla para h\u0131rs\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyam\u0131zda, insani de\u011ferleri, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, gelene\u011fi ne olursa olsun, kazanmak i\u00e7in her \u015feyi mubah bilen bir d\u00fcnyada, Kurban gibi getirisi olan ve istismara a\u00e7\u0131k bir sorunu bir kalemde g\u00fcndemden \u00e7\u0131karamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

          Yine de bu topluma hizmet etmek istiyorsan\u0131z, er ya da ge\u00e7 kar\u015f\u0131la\u015facaklar\u0131 \u00e7\u0131kmazlardan kurtarmak istiyorsan\u0131z, ilk olarak o topluma yeni ko\u015fullar kar\u015f\u0131s\u0131nda dogmalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek do\u011fru yolu bulmay\u0131 \u00f6\u011fretmelisiniz. Bilim adamlar\u0131n\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin, ayd\u0131nlar\u0131n en \u00f6nemli g\u00f6revlerinden biri bu olmal\u0131d\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. B\u00f6yle bir ayd\u0131nlamaya da en \u00e7ok \u0130slam \u00fclkelerinin ihtiyac\u0131 oldu\u011funa inan\u0131yorum.<\/p>\n

          Dogmas\u0131ndan kurtulamayanlar, dogmas\u0131n\u0131 yeni ko\u015fullara g\u00f6re de\u011fi\u015ftiremeyenler er ya da ge\u00e7 \u00e7\u0131kmaza gireceklerini bilmelidirler.<\/p>\n

          B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yapabilir misiniz? Dogmaya saplanm\u0131\u015f, kat\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ya\u015fam tarz\u0131 olarak benimsemi\u015f insanlara hangi do\u011fruyu sunarsan\u0131z sunun onlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmek zordur.<\/p>\n

          Ben bu yaz\u0131lanlar\u0131 yapmalar\u0131n\u0131 beklemiyorum; onun i\u00e7in daha birka\u00e7 f\u0131r\u0131n ekmek yenmesi gerekir. Yaz\u0131lanlar\u0131 \u2013\u015fimdilik- sadece anlas\u0131nlar yeter diyorum\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Prof. Ali Demirsoy taraf\u0131ndan yaz\u0131lan “Kurban\u0131n Kurbanlar\u0131 Olanlar” ba\u015fl\u0131kl\u0131 makale, kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m baz\u0131 iddialar ve spek\u00fclasyonlara ra\u011fmen \u00e7ok g\u00fczel bir makale. Ke\u015fke \u00f6nerileri dinlense ve uygulansa!<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[11,171],"tags":[1541],"class_list":["post-6085","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edipyuksel","category-elestiriler","tag-ali-demirsoy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6085","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6085"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6085\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6086,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6085\/revisions\/6086"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6085"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6085"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}