{"id":6106,"date":"2013-10-23T07:53:57","date_gmt":"2013-10-23T13:53:57","guid":{"rendered":"http:\/\/19.org\/?p=6106"},"modified":"2013-10-23T07:53:57","modified_gmt":"2013-10-23T13:53:57","slug":"kertenkelelesmek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/19.org\/tr\/kertenkelelesmek\/","title":{"rendered":"Kertenkelele\u015fmek"},"content":{"rendered":"

Kertenkelele\u015fmek<\/b><\/span><\/p>\n

Edip Y\u00fcksel<\/span>
\n(Kitap Okuman\u0131n Zararlar\u0131 adl\u0131 kitab\u0131mdan, 1988,)<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Yoktun.<\/strong>\u00a0<\/span><\/p>\n

Y\u00fcz sene \u00f6nce, bin sene, y\u00fczbin sene, milyon bin sene \u00f6nce yoktun. Yok oldu\u011funu da bilmiyordun, \u00e7\u00fcnk\u00fc sen yoktun. Hi\u00e7 bir insan da senin “yok” oldu\u011funu bilemezdi. Hatta senin yoklu\u011fun o zamanlar s\u00f6z konusu bile olamazd\u0131. Sen yoktun ki yoklu\u011fun veya varl\u0131\u011f\u0131n s\u00f6zkonusu olsun.\u00a0<\/span><\/p>\n

Do\u011fdun.\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

Daha do\u011frusu, belli bir zamanda ve belli bir mekanda do\u011fan bir \u00e7ocuk “sen” oldu. Sen kimdin? Sen seni daha bilmiyordun. Sadece bir c\u0131yakl\u0131yor, bir uyukluyordun. Erkek mi k\u0131z m\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 sen belirlememi\u015ftin. Do\u011fdu\u011fun tarih ve yer sana sorulmam\u0131\u015ft\u0131. Ka\u00e7 y\u00fczbin sene \u00f6nce Habe\u015fistandaki bir ma\u011farada do\u011fabilir miydin? Babil’in asma bah\u00e7elerini sulayan bir bek\u00e7inin o\u011flu, yahut Fenikeli bir \u00e7\u00f6mlek t\u00fcccar\u0131n\u0131n torunu olabilir miydin? 2279 y\u0131l\u0131n\u0131n k\u0131yamete yak\u0131n aylar\u0131nda, Karadenizin ortas\u0131nda 15 milyonluk bir deniz kentindeki m\u00fctevazi bir g\u00f6kdelenin 87. kat\u0131nda d\u00fcnyaya merhaba diyebilir miydin?\u00a0<\/span><\/p>\n

Baban\u0131 ve anneni sen se\u00e7memi\u015ftin. Onlar da seni se\u00e7memi\u015fti. Do\u011fdu\u011funda g\u00f6r\u00fcp tan\u0131d\u0131lar seni. Sen de seneler sonra tan\u0131d\u0131n onlar\u0131. Zengin \u00e7ocu\u011fu mu, yoksa fakir \u00e7ocu\u011fu mu olaca\u011f\u0131n \u00f6nemliydi, ama bu da senin elinde de\u011fildi.\u00a0<\/span><\/p>\n

Do\u011fdun.\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

\u00dcstelik bir insan olarak do\u011fdun. Hani bir tarla faresi olarak da varl\u0131k alemine do\u011fabilirdin. Yahut kapkara bir hamam b\u00f6ce\u011fi, yahut ta sevimli bir kertenkele… Bunlardan hi\u00e7biri olarak do\u011fmad\u0131\u011f\u0131n kesin. Neden do\u011fdun, ni\u00e7in \u015fu zamanda bu mekanda, filancan\u0131n \u00e7ocu\u011fu, falancan\u0131n karde\u015fi oldun? Neden kertenkele oldun veya olmad\u0131n? T\u00fcm bu sorular, sorsan da sormasan da seninle beraber do\u011fmu\u015f oluyor. Sorular\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemek sorular\u0131 \u00f6ld\u00fcrmez ki… Sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmemek sorunlar\u0131 ortadan kald\u0131rmaz ki…\u00a0<\/span><\/p>\n

\u015e\u00f6yle veya b\u00f6yle ni\u00e7in do\u011fdu\u011funu merak etmeden ya\u015fad\u0131n, ya\u015fad\u0131n.\u00a0<\/span><\/p>\n

B\u00fcy\u00fcd\u00fcn.\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

Okudun veya okumad\u0131n, k\u00f6yl\u00fc veya \u015fehirli oldun, evlendin veya evlenmedin. Belki korkak, belki cesur oldun. Belki zeki, belki kal\u0131nkafal\u0131 oldun. Belki pazarda hammal,belki kasabada kaymakam oldun. Belki belediyede memur, belki ba\u015fbakan oldun. Belki h\u0131rs\u0131z, belki gardiyan oldun.\u00a0<\/span><\/p>\n

B\u00fcy\u00fcd\u00fcn ve mutlaka bir \u015feyler oldun.\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

Belki \u00e7oluk \u00e7ocukla oyaland\u0131n, belki sokak sokak aval aval doland\u0131n, belki her g\u00fcn milyonlarca lira kazand\u0131n, belki \u00fc\u00e7 be\u015f kuru\u015f i\u00e7in \u00e7\u0131rp\u0131nd\u0131n, paraland\u0131n. Belki kitaplar\u0131n aras\u0131nda geceledin, belki de i\u00e7ki masas\u0131nda sabahlad\u0131n. Belki ku\u015f gibi s\u00fcz\u00fcld\u00fcn, belki y\u0131lan gibi s\u00fcr\u00fcnd\u00fcn.\u00a0<\/span><\/p>\n

Oyaland\u0131n yahut doland\u0131n, kazand\u0131n yahut paraland\u0131n, geceledin yahut sabahlad\u0131n, s\u00fcz\u00fcld\u00fcn yahut s\u00fcr\u00fcnd\u00fcn. Ama herkes gibi d\u00fcnyayla birlikte g\u00fcne\u015fin etraf\u0131nda bedavadan birka\u00e7 tur att\u0131n. Belki yirmi, belki otuz tur. Belki altm\u0131\u015f, belki yetmi\u015f tur… Ve sen iyi bilirsin ki bu yolculu\u011fu ilanihaye s\u00fcrd\u00fcren yoktur.\u00a0<\/span><\/p>\n

Son istasyona yakla\u015ft\u0131n.\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

\u0130ni\u015fe ge\u00e7ti\u011finin fark\u0131ndas\u0131n. Turlar\u0131n say\u0131s\u0131na paralel olarak ortaya \u00e7\u0131kan incecik fenerler, sana son istasyonu hat\u0131rlat\u0131rlar beyaz beyaz… \u0130lk ba\u015fta g\u00f6rmemezlikten gelirsin bu u\u011fursuz trafik i\u015faretlerini. Hatta dayanamay\u0131p s\u00f6kersin yerinden bir ka\u00e7 tanesini… Ancak g\u00fcn gelir s\u00f6kmekle ba\u015fedemezsin, siyaha, yahut kumrala boyamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rs\u0131n.\u00a0<\/span><\/p>\n

Beyaz beyaz alevlenen sadece sa\u00e7lar\u0131n de\u011fildir. T\u00fcm v\u00fccudun i\u00e7in i\u00e7in yanmaktad\u0131r. V\u00fccudunda ba\u015fg\u00f6steren ar\u0131zalar g\u00fcn gelir tamir edilemez olur. Tamirciler, sana sahte umutlar verirler… Kesip bi\u00e7er, s\u00f6k\u00fcp tak\u0131\u015ft\u0131r\u0131rlar.\u00a0<\/span><\/p>\n

Nihayet, beklemedi\u011fin g\u00fcn gelir.\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

Halbuki hayat\u0131n boyunca hep beklemi\u015ftin. B\u00fcy\u00fcmeyi, okul bitirmeyi, ba\u015far\u0131l\u0131 olmay\u0131, i\u015f g\u00fc\u00e7 sahibi olmay\u0131, evlenmeyi, \u00e7oluk \u00e7ocuk sahibi olmay\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcmesini, okul bitirmesini ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131n\u0131… Hep beklemi\u015ftin, \u00f6nce kendin i\u00e7in, sonra \u00e7ocuklar\u0131n i\u00e7in! Daha uzun ya\u015fad\u0131ysan bu sefer ayn\u0131 \u015feyleri torunlar\u0131n i\u00e7in… Ama hep bekledin. Bir bekledi\u011fin ger\u00e7ekle\u015fince ba\u015fka bir \u015feyleri bekledin… Beklemekle ge\u00e7ti hayat\u0131n…\u00a0<\/span><\/p>\n

\u00c7ok gariptir ki y\u00fczde y\u00fcz kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fin \u015feyi hi\u00e7 beklemedin. D\u00fc\u015f\u00fcnmek bile istemedin. Son istasyona yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissettik\u00e7e trene daha bir yap\u0131\u015ft\u0131n. Kiradaki evlerine ve d\u00fckkanlar\u0131na zam \u00fcst\u00fcne zam yapt\u0131n. Bankadaki paralar\u0131n\u0131 daha da \u00e7o\u011faltman\u0131n h\u0131rs\u0131yla geceleri uykunu ka\u00e7\u0131rd\u0131n. Yoksullara yard\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmedin. Bazan \u00fc\u00e7 be\u015f kuru\u015fu yahut eskimi\u015f bir elbiseyi verdinse de minnet ettin. Yoksulu k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rd\u00fcn, kendini y\u00fccelttin.\u00a0<\/span><\/p>\n

Son istasyona varan arkada\u015flar\u0131n\u0131n ve akrabalar\u0131n\u0131n gidi\u015fini h\u00fcz\u00fcnle seyrettin. Arada bir bu ayr\u0131l\u0131\u015flar olmasa son istasyonu akl\u0131na hi\u00e7 getirmeyecektin… Trenin son d\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00e7alaca\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcn korkusuyla komplekslere girdin. Bunald\u0131n, \u00e7evrendekileri bunaltt\u0131n.\u00a0<\/span><\/p>\n

Sonunda herkes gibi \u00d6LD\u00dcN\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

Ni\u00e7in do\u011fdu\u011funu, nereden gelip nereye gitti\u011fini, hayat\u0131n ger\u00e7ek amac\u0131n\u0131, \u00f6l\u00fcm\u00fcn anlam\u0131n\u0131 ve \u00f6l\u00fcmden sonras\u0131n\u0131 merak etmeden bu d\u00fcnyaya gelip gittin. Hamam b\u00f6ce\u011fi, kertenkele ve evinde besledi\u011fin minno\u015f kedi de ya\u015famlar\u0131 boyunca bunlar\u0131 merak etmediler.\u00a0<\/span><\/p>\n

Senin onlara, yahut onlar\u0131n sana hayli benzedi\u011fini s\u00f6ylesem bunun sebebini de merak etmezsin san\u0131r\u0131m! \u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Okudun veya okumad\u0131n, k\u00f6yl\u00fc veya \u015fehirli oldun, evlendin veya evlenmedin. Belki korkak, belki cesur oldun. Belki zeki, belki kal\u0131nkafal\u0131 oldun. Belki pazarda hammal,belki kasabada kaymakam oldun. Belki belediyede memur, belki ba\u015fbakan oldun. Belki h\u0131rs\u0131z, belki gardiyan oldun. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[11,1057],"tags":[479],"class_list":["post-6106","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edipyuksel","category-gok-kusagi","tag-edip-yuksel-kimdir"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6106","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6106"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6106\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6107,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6106\/revisions\/6107"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6106"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6106"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6106"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}