{"id":7379,"date":"2016-10-25T00:55:05","date_gmt":"2016-10-25T06:55:05","guid":{"rendered":"http:\/\/19.org\/tr\/?p=7379"},"modified":"2016-10-25T01:05:05","modified_gmt":"2016-10-25T07:05:05","slug":"mantik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/19.org\/tr\/mantik\/","title":{"rendered":"Tanr\u0131sal Mant\u0131k"},"content":{"rendered":"<h1 style=\"text-align: center;\"><strong>Tanr\u0131sal Mant\u0131k<\/strong><\/h1>\n<p style=\"text-align: center;\">Edip Yuksel, J.D.<br \/>\n27 Eyl\u00fcl 2016<br \/>\nwww.19.org<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/19.org\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2016\/08\/114-Bismillah-with-19-ondokuz-nineteen-Letters.jpg\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-7357\" src=\"http:\/\/19.org\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2016\/08\/114-Bismillah-with-19-ondokuz-nineteen-Letters.jpg\" alt=\"114 Bismillah with 19 ondokuz nineteen Letters\" width=\"3804\" height=\"1044\" srcset=\"https:\/\/19.org\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2016\/08\/114-Bismillah-with-19-ondokuz-nineteen-Letters.jpg 3804w, https:\/\/19.org\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2016\/08\/114-Bismillah-with-19-ondokuz-nineteen-Letters-150x41.jpg 150w, https:\/\/19.org\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2016\/08\/114-Bismillah-with-19-ondokuz-nineteen-Letters-300x82.jpg 300w, https:\/\/19.org\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2016\/08\/114-Bismillah-with-19-ondokuz-nineteen-Letters-768x211.jpg 768w, https:\/\/19.org\/tr\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2016\/08\/114-Bismillah-with-19-ondokuz-nineteen-Letters-730x200.jpg 730w\" sizes=\"(max-width: 3804px) 100vw, 3804px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Princeton \u00dcniversitesi, Yak\u0131n Do\u011fu Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131\u2019ndaki sevgili akademisyen arkada\u015flar.<\/p>\n<p>Kitap olarak yay\u0131nlanacak bir disiplinler aras\u0131 ara\u015ft\u0131rma projesi i\u00e7in entelekt\u00fcel a\u00e7\u0131dan bu projeyi zorlayacak ve ileri ta\u015f\u0131yacak bir ortama ihtiya\u00e7 duyuyorum, yak\u0131n meslekta\u015flar ve belki de co\u015fkulu bir ka\u00e7 \u00f6\u011frenci. A\u015fa\u011f\u0131da okuyaca\u011f\u0131n\u0131z gerek\u00e7eler Princeton \u00dcniversitesi\u2019nde neden bir misafir akademisyen olarak \u00e7al\u0131\u015fmak istedi\u011fimi g\u00f6steriyor:<\/p>\n<ul>\n<li>2013 y\u0131l\u0131nda \u00fcniversitenizde d\u00fczenlenen bir konferansa -Anayasalar ve \u0130slam- panelist olarak kat\u0131ld\u0131m ve baz\u0131lar\u0131n\u0131zla tan\u0131\u015ft\u0131m.<\/li>\n<li>Princeton \u00dcniversitesi\u2019nin entelekt\u00fcel ambiyans\u0131n\u0131n bana meydan okuyaca\u011f\u0131n\u0131 ve ilham verece\u011fini biliyorum.<\/li>\n<li>K\u00fc\u00e7\u00fck o\u011flum Metin bir \u00f6\u011frenci olarak e\u011fitimine orada devam ediyor.<\/li>\n<li>K\u0131z karde\u015fim ve ailesi \u00fcniversiteye otuz dakikal\u0131k bir mesafede ikamet ediyorlar.<\/li>\n<li>Bunu s\u00f6ylememi beklemedi\u011finizi biliyorum; fakat mimari yap\u0131lar\u0131n\u0131z ve a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131zdan ger\u00e7ekten de ho\u015fland\u0131\u011f\u0131m ger\u00e7e\u011fini saklamayaca\u011f\u0131m.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Kitaplar yazmak ve \u00e7e\u015fitli firmalar i\u00e7in zaman zaman yasal dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, on alt\u0131 y\u0131ld\u0131r felsefe ve mant\u0131k dersleri vermekteyim.<\/p>\n<p>Kur\u2019an ayetlerini mant\u0131k kurallar\u0131na g\u00f6re -\u00f6zellikle sembolik mant\u0131k arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile- analiz etmek istiyorum. Bu proje a\u015fa\u011f\u0131daki hedefleri i\u00e7eriyor:<\/p>\n<ol>\n<li>Kur\u2019an\u00ee arg\u00fcmanlar\u0131n ge\u00e7erlili\u011fini teste tabi tutmak<\/li>\n<li>Kur\u2019an\u2019da al\u0131nt\u0131s\u0131 yap\u0131lan muhalif taraf\u0131n arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131n hatas\u0131n\u0131 teste tabi tutmak<\/li>\n<li>Kur\u2019an yorumcular\u0131n\u0131n i\u015fledi\u011fi mant\u0131k hatalar\u0131n\u0131 if\u015fa etmek<\/li>\n<li>Bir ayetin anla\u015f\u0131labilir olmas\u0131n\u0131 (g\u00f6rece) kolayla\u015ft\u0131rmak<\/li>\n<li>Kur\u2019an\u2019a y\u00f6neltilen ele\u015ftirileri \u00e7\u00fcr\u00fctmek<\/li>\n<li>Kur\u2019an\u00ee arg\u00fcmanlar\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 ve kal\u0131plar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak<\/li>\n<li>Kur\u2019an ayetleri aras\u0131na serpi\u015ftirilmi\u015f benzer \u015fartlara sahip olan \u00f6nc\u00fcllerden hareketle arg\u00fcmanlar in\u015fa etmek ve a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmeyen sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7\u0131karsamak.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Bildi\u011fim kadar\u0131yla, bu \u00e7al\u0131\u015fma t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ilk \u00f6rne\u011fi olacak. Her iki konu da uzmanl\u0131k alan\u0131ma giriyor. Kur\u2019an\u2019\u0131 iki dile \u00e7evirdim. <em>Kur\u2019an: Reformist bir \u00c7eviri<\/em> (Brainbow, 2007-2016) isimli \u00e7al\u0131\u015fma Kur\u2019an\u2019\u0131 dogmatik bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile de\u011fil ele\u015ftirel bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr olarak okuman\u0131n ba\u015fl\u0131ca \u00f6rneklerinden birini te\u015fkil etmektedir. \u00c7evirimi dilbilimsel bir analizle, Kuran&#8217;\u0131n kendi metni ile, mant\u0131k kurallar\u0131 ve felsefi arg\u00fcmanlarla dipnotlarda destekliyorum, ki bu da \u00e7evirimin Ortodoksluk anlay\u0131\u015f\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerdir.<\/p>\n<p>Bu projede, Kur\u2019an metnini de\u011ferlendirmek i\u00e7in Kategorik (ya da basit) \u00d6nerme,\u00a0 \u00c7oklu De\u011filleme ve Irving M.Copi, Carl Cohen ve Kenneth McMahon taraf\u0131ndan yaz\u0131lan <em>Mant\u0131k\u2019a Giri\u015f<\/em> kitab\u0131nda detayland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f on dokuz mant\u0131k kural\u0131n\u0131 kullanaca\u011f\u0131m (Pearson, 1994-2016).<\/p>\n<p>Bununla ilgili bir ka\u00e7 \u00f6rnek vereyim:<\/p>\n<h2>Kur\u2019an ayetleri aras\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015f benzer \u015fartlara sahip olan \u00f6nc\u00fcllerden hareketle arg\u00fcman in\u015fa etmek ve a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmeyen sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7\u0131karsamak.<\/h2>\n<p>1990\u2019lar\u0131n ba\u015flar\u0131nda k\u00fcrtaj hakk\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m ve sonra <em>Kur\u2019an: Reformist bir \u00c7eviri<\/em> isimli \u00e7al\u0131\u015fmada (2007 Brainbowpress, USA) 46\u2019\u0131nc\u0131 surenin15\u2019inci ayeti i\u00e7in \u00f6zetleyerek dipnota koydu\u011fum makalemi, yukar\u0131da maddeler halinde yazd\u0131\u011f\u0131m hedeflerden yedi numaral\u0131 hedefi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in bir \u00f6rnek olarak kullanal\u0131m:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">\u201cBu ayet, insan\u0131n gebelik d\u00f6neminde ana karn\u0131nda ge\u00e7irdi\u011fi s\u00fcre ile emzirme s\u00fcresinin toplam 30 ay oldu\u011funu bildiriyor. Bu ayet, emzirme s\u00fcresini 24 ay olarak bildiren 31:14 ayetiyle birlikte de\u011ferlendirilirse, bebe\u011fin ana karn\u0131nda sadece 6 ay insan\/ki\u015fi\/nefs kabul edildi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131r. Gebelik s\u00fcresinin d\u00f6llenmeden itibaren tam 266 g\u00fcn oldu\u011funu biliyoruz (bk. 77:23). Bu, Tanr\u0131&#8217;n\u0131n do\u011fadaki bir ayetidir. Alt\u0131 ay, 180 g\u00fcn oldu\u011funa g\u00f6re bunu 266&#8217;dan \u00e7\u0131kar\u0131rsak, gebeli\u011fin ilk 86 g\u00fcn\u00fcnde ceninin insan veya &#8220;nefs&#8221; say\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r. Nitekim insan\u0131n ana karn\u0131ndaki geli\u015fimini d\u00f6rt evrede a\u00e7\u0131klayan 22:5 ve 23:14 ayetleri gebeli\u011fin ilk g\u00fcnlerini &#8220;nefs&#8221; yahut &#8220;insan&#8221; olarak de\u011fil de ba\u015fka kelimelerle ifade eder. Bunlar s\u0131ras\u0131yla: (1) sperm; (2) embriyo; (3) on santim b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki cenin evresinde kemiklerin ve etin olu\u015fmas\u0131, ve nihayet (4) yeni bir yarat\u0131k. Yeni bir yarat\u0131\u011f\u0131n d\u00f6llenmeden 86 g\u00fcn sonra yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bir ba\u015fka deyi\u015fle &#8220;nefs&#8221;in (bilin\u00e7\/ki\u015filik) ilk belirtileri, d\u00f6llenmeden yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 ay sonra ceninin beyninde zuhur etmektedir. Kuran&#8217;daki ayetlerle do\u011fadaki ayetlerin birlikte de\u011ferlendirilmesinden elde edilen bu bilginin k\u00fcrtaj konusuna ayd\u0131nl\u0131k getirdi\u011fini ifade etmeye gerek var m\u0131? Ayr\u0131ca bk. 16:58-59; 17:31\u201d<\/p>\n<p>Arg\u00fcman\u0131n \u00f6nermeleri maddeler halinde a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r:<\/p>\n<ol>\n<li>Kuran, do\u011fumdan sonra \u00e7ocuklar\u0131 \u00f6ld\u00fcrme eylemini lanetler (6:151, 17:31).<\/li>\n<li>\u0130nsan \u00f6ld\u00fcrmek b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcnaht\u0131r (5:32).<\/li>\n<li>Ya\u015fam sahibi olmak, ki\u015filik\/bilin\u00e7 sahibi olmaktan farkl\u0131d\u0131r. (39:42).<\/li>\n<li>Embriyo, evrimle\u015fen biyolojik bir organizma olarak ki\u015fi stat\u00fcs\u00fcnde kabul edilemez. Cenin a\u015famas\u0131n\u0131n belli bir noktas\u0131ndan sonra ki\u015filik (nefs) olu\u015fur ve yeni bir ki\u015fi yarat\u0131lm\u0131\u015f olur. (22:5, 23:14).<\/li>\n<li>D\u00f6lyata\u011f\u0131nda ge\u00e7irdi\u011fi 12 haftadan \u00f6nce embriyo ki\u015fi olarak kabul edilemez (46:15 ve 2:233)<\/li>\n<li>Hamilelik ve emzirme i\u00e7in verilen toplam s\u00fcre 30 ayd\u0131r (46:15)<\/li>\n<li>Sadece emzirme i\u00e7in verilen s\u00fcre 24 ayd\u0131r (31:14)<\/li>\n<li>\u0130nsan embriyolojisi Allah\u2019\u0131n yasalar\u0131na g\u00f6re i\u015fler; do\u011fa pek \u00e7ok ilahi i\u015faretlerle (ayetler) doludur (30:21; 41:53; ve dahas\u0131)<\/li>\n<li>Modern embriyolojinin bize sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bilgiler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile normal hamilelik s\u00fcresinin tam olarak 266 g\u00fcn oldu\u011funu biliyoruz (bk. 77:23).<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00d6yleyse k\u00fcrtaj, 86 g\u00fcnl\u00fck hamilelik s\u00fcrecine kadar cinayet kabul edilmez.<\/p>\n<p>Yukardaki \u00f6nc\u00fclleri ve \u00e7\u0131kan sonucu standart sembolik mant\u0131k formunda a\u00e7\u0131klamak, arg\u00fcman\u0131n ge\u00e7erlili\u011fini de\u011ferlendirebilme a\u00e7\u0131s\u0131ndan bizlere netlik kazand\u0131racakt\u0131r. Yukar\u0131daki \u00f6zetten hareketle bu arg\u00fcman, bir ad\u0131m daha ileri gidilerek Modus Tollens ve Hipotetik K\u0131yaslama ile birle\u015ftirilerek daha da \u00f6zet hale getirilebilir:<\/p>\n<ol>\n<li>E\u011fer erken d\u00f6nemdeki fet\u00fcs bir bilince sahip de\u011filse, o zaman o bir ki\u015fi de\u011fildir<\/li>\n<li>E\u011fer o \u015fey bir ki\u015fi de\u011filse, k\u00fcrtaj cinayet olmaz<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00d6yleyse, erken d\u00f6nemde olu\u015fan fet\u00fcs bir bilince sahip de\u011filse, k\u00fcrtaj cinayet de\u011fildir.<\/p>\n<p>Sembolik olarak yaz\u0131l\u0131m\u0131:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>p \u2192\u00a0q<\/strong><\/li>\n<li><strong>q \u2192\u00a0r<\/strong><br \/>\n<strong> .:p \u2192\u00a0r<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Moduls Tollens\u2019in birinci \u00f6nc\u00fcl\u00fc olarak, yukar\u0131daki Hipotetik K\u0131yaslama sonucunu yaz\u0131p arg\u00fcmana devam edelim:<\/p>\n<ol>\n<li>E\u011fer erken d\u00f6nemdeki fet\u00fcs bir bilince sahip de\u011filse, o zaman erken d\u00f6nemde fet\u00fcs\u00fc ald\u0131rmak cinayet de\u011fildir.<\/li>\n<li>Erken d\u00f6nemdeki fet\u00fcs\u00fcn bir bilinci yoktur.<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00d6yleyse, erken d\u00f6nemde fet\u00fcs\u00fc ald\u0131rmak cinayet de\u011fildir.<\/p>\n<p>Bu arg\u00fcman\u0131 \u015fu \u015fekilde \u00f6zetleyebiliriz:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>p \u2192\u00a0r<\/strong><\/li>\n<li><strong>p<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><strong>\u00a0\u00a0 .: r<\/strong><\/p>\n<h2>Kur\u2019an arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131n\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lmak<\/h2>\n<p>4:82\u2019de bulunan tamamlanmam\u0131\u015f veya ima edilen sonu\u00e7, iyi bilinen iki farkl\u0131 mant\u0131ksal \u00f6nerme \u015feklinde g\u00f6sterime al\u0131nabildi\u011fi i\u00e7in ilgin\u00e7tir.<\/p>\n<p>\u201cKuran&#8217;\u0131 incelemiyorlar m\u0131? ALLAH&#8217;tan ba\u015fkas\u0131n\u0131n olsayd\u0131 onda bir\u00e7ok \u00e7eli\u015fki bulacaklard\u0131.\u201d (4:82)<\/p>\n<p>Yukar\u0131daki arg\u00fcman e\u011fer Modus Ponens ise, o zaman \u015fu \u015fekilde okunmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<ol>\n<li>E\u011fer o Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131n\u0131n olsayd\u0131, onda bir\u00e7ok \u00e7eli\u015fki bulacaklard\u0131.<\/li>\n<li>O Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131n\u0131n de\u011fildir.<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00d6yleyse, i\u00e7inde bir\u00e7ok \u00e7eli\u015fki bulamayacaklard\u0131r.<\/p>\n<p>Sembolize edilmi\u015f hali:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><strong>p \u2192\u00a0q<\/strong><br \/>\n<strong> p<\/strong><br \/>\n<strong> .:\u00a0q<\/strong><\/p>\n<p>(Burada, \u201cbir\u00e7ok\u201d ifadesinin \u201cherhangi\u201d ifadesini i\u00e7erip i\u00e7ermedi\u011fini tart\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131m)<\/p>\n<p>E\u011fer yukar\u0131daki ayn\u0131 arg\u00fcman Moduse Tollens olursa, o zaman \u015fu \u015fekilde okunmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<ol>\n<li>E\u011fer o Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131n\u0131n olsayd\u0131, onda bir\u00e7ok \u00e7eli\u015fki bulmu\u015f olurlard\u0131.<\/li>\n<li>Bir\u00e7ok \u00e7eli\u015fki bulmu\u015f de\u011filler.<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00d6yleyse, o Allah\u2019tan ba\u015fkas\u0131n\u0131n de\u011fil.<\/p>\n<p>Sembolize hali:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><strong>p \u2192\u00a0q<\/strong><br \/>\n<strong> ~\u00a0q<\/strong><br \/>\n<strong> .:\u00a0~\u00a0p<\/strong><\/p>\n<p>Bu iki alternatif sonu\u00e7 \u00e7\u0131karma yolundan habersiz olan bir\u00e7ok yorumcu, Kur\u2019an\u2019\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fi hakk\u0131nda zay\u0131f bir felsefi arg\u00fcman ortaya atmaktad\u0131rlar. Genellikle, sadece Modus Tollens olan ikinci arg\u00fcman\u0131 de\u011ferlendirmeye al\u0131p arg\u00fcman\u0131 yetersiz, tamamlanmam\u0131\u015f olarak b\u0131rak\u0131rlar. \u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc bir ayetin \u00e7eli\u015fkili olmas\u0131 veya olmamas\u0131 hususunda olas\u0131 pek \u00e7ok yorum yap\u0131labilir ve bu Kur\u2019an\u2019\u0131n \u00e7eli\u015fkisiz olma \u00f6zelli\u011fini her t\u00fcrl\u00fc sald\u0131r\u0131ya a\u00e7\u0131k hale getirecektir.<\/p>\n<p>Bir ba\u015fka deyi\u015fle, ilk arg\u00fcman olan Modus Ponens, kesinlik i\u00e7erir. Bununla birlikte \u015funu da belirtmek gerekir ki, ilk \u00f6nermenin \u00f6nc\u00fcllerinin bir ba\u015fka arg\u00fcman taraf\u0131ndan kan\u0131tlanmas\u0131 da gerekmektedir (Bir kitab\u0131n Allah s\u00f6z\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6ncelikli olarak kan\u0131tlanmas\u0131). Tek ba\u015f\u0131na eksik kalacak olan ikinci okuma \u00a0Modus Tollens ise, kendi ba\u015f\u0131na kesin sonu\u00e7 verme tasarrufunu yap\u0131sal olarak bar\u0131nd\u0131rmamaktad\u0131r.<\/p>\n<h2>Bir ayetin anla\u015f\u0131labilir olmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak.<\/h2>\n<p>4:43\u00a0\u00a0 Ger\u00e7e\u011fi onaylayanlar! Sarho\u015fken, ne dedi\u011finizi bilinceye kadar, yolcu olanlar hari\u00e7 cinsel ili\u015fkiden sonra y\u0131kan\u0131ncaya kadar namaza durmay\u0131n. Hasta veya yolcu iseniz, yahut biriniz tuvaletten gelmi\u015fse, yahut kad\u0131nlarla cinsel ili\u015fkiye girmi\u015f olup da su bulamam\u0131\u015fsan\u0131z, temiz ve kuru bir topra\u011fa niyetlenin. <strong>ALLAH<\/strong> Affeder, Ba\u011f\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>Burada<em>, tayammun<\/em> s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn metin i\u00e7inde anla\u015f\u0131lmas\u0131 (su olmadan temizlik) biraz zor g\u00f6z\u00fckse de; sembolik mant\u0131k ile a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131nda anlam \u00e7\u0131karmak \u00e7ok daha kolay olur:<\/p>\n<p>Hasta <strong>(p)<\/strong> veya yolcu iseniz <strong>(q)<\/strong>, yahut biriniz tuvaletten gelmi\u015fse <strong>(r)<\/strong>, yahut kad\u0131nlarla cinsel ili\u015fkiye girmi\u015f olup da <strong>(s)<\/strong> su bulamam\u0131\u015fsan\u0131z <strong>(t)<\/strong>, temiz ve kuru bir topra\u011fa niyetlenin <strong>(u)<\/strong><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><strong>{(pVq) V [(rVs) \u00b7 t ]} \u2192\u00a0 u<\/strong><\/p>\n<p>B\u00f6ylece, hastal\u0131k veya seyahat esnas\u0131nda, su olmu\u015f olsa dahi, herhangi bir y\u0131kama gerekmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<h2>Kur\u2019an yorumcular\u0131 taraf\u0131ndan i\u015flenen mant\u0131k hatalar\u0131n\u0131n if\u015fa edilmesi<\/h2>\n<p>S\u00fcnni ve \u015eii din adamlar\u0131 Kur\u2019an\u2019\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken s\u0131kl\u0131kla formel ve informel safsatalar\u0131 i\u015flemektedirler. \u00d6rne\u011fin:<\/p>\n<p>\u201cGer\u00e7e\u011fi onaylayanlar sadece karde\u015ftirler\u2026\u201d (49:10)<\/p>\n<p>Ayn\u0131 zamanda \u015f\u00f6yle de \u00e7evrilmektedir:<\/p>\n<p>\u201cSadece ger\u00e7e\u011fi onaylayanlar karde\u015ftirler\u2026\u201d (49:10)<\/p>\n<p>Bu ayetteki &#8220;sadece&#8221; kelimesini ba\u015fa alarak &#8220;vurgu safsatas\u0131&#8221; diye bilinen informel mant\u0131k hatas\u0131 ile anlam\u0131 \u00e7arp\u0131tanlar var. B\u00f6ylece Adem&#8217;in \u00e7ocuklar\u0131 olarak herkesle olan karde\u015fli\u011fimizi inkar eden d\u00fc\u015fmanca bir tav\u0131r geli\u015ftirilmektedir.<\/p>\n<p>Yukar\u0131daki ayet pek \u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan ger\u00e7e\u011fi onaylamayanlar\u0131 d\u0131\u015flayacak \u015fekilde okunur;\u00a0 okuma yap\u0131l\u0131rken \u00f6zellikle\u00a0 \u201ckarde\u015ftirler\u201d ifadesi yerine \u201cger\u00e7e\u011fi onaylayanlar\u201d ifadesine vurgu yap\u0131l\u0131r. Bug\u00fcn, S\u00fcnni ve \u015eii mezheplerinin pek \u00e7ok takip\u00e7isi, \u00f6zellikle Selefiler, \u201csadece\u201d ifadesinin bir ayr\u0131\u015ft\u0131rmaya g\u00f6nderme oldu\u011funa inan\u0131rlar. Bu da karde\u015fli\u011fin ancak ger\u00e7e\u011fi onaylayanlar i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu anlam\u0131na gelecektir. Halbuki, M\u00fcminler dahil b\u00fct\u00fcn insanlar karde\u015ftir.<\/p>\n<p>Vurgu safsatas\u0131 i\u015flenerek anlamda bu t\u00fcr bir bozulma olu\u015fturulmaktad\u0131r. Okuma yap\u0131l\u0131rken belirli bir kelime \u00fczerine \u00f6zel vurgu yapmak suretiyle bu safsata i\u015flenmi\u015f olur.<\/p>\n<p>Kur\u2019an t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131 Adem\u2019in O\u011fullar\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr, t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131 tek bir Allah etraf\u0131nda toplanmaya davet eder ve Kitap Ehli ile evlenmeye de izin verdi\u011fi i\u00e7in, 49:10 S\u00fcnni ve \u015eii\u2019lerin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi ayr\u0131mc\u0131 bir c\u00fcmle olarak alg\u0131lanmamal\u0131, okunmamal\u0131d\u0131r. Yanl\u0131\u015f okuma ile olu\u015fturulan buradaki ayr\u0131mc\u0131l\u0131k, be\u015f \u00e7ocuklu bir ebeveynin iki b\u00fcy\u00fck karde\u015fe sadece ve sadece onlar\u0131n karde\u015fler olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemesine benzetilebilir. \u00a0Bu sebeple, vurgulama \u201csadece karde\u015ftirler\u201d ifadesi \u00fczerinde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Kur\u2019an\u2019a getirilen ele\u015ftirinin \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclmesi<\/h2>\n<p>6:151\u00a0 De ki: &#8220;Gelin, Rabbinizin size neleri haram etti\u011fini s\u00f6yleyeyim: O&#8217;na hi\u00e7bir \u015feyi ortak ko\u015fmay\u0131n. Ana babaya iyi davran\u0131n. Yoksulluk korkusuyla \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyin; sizi de onlar\u0131 da biz besliyoruz. B\u00fcy\u00fck g\u00fcnahlar\u0131n a\u00e7\u0131\u011f\u0131na da gizlisine de yakla\u015fmay\u0131n ve ALLAH&#8217;\u0131n yasaklad\u0131\u011f\u0131 cana haks\u0131z yere k\u0131ymay\u0131n. Bunlar, d\u00fc\u015f\u00fcnesiniz diye O&#8217;nun size verdi\u011fi \u00f6\u011f\u00fctlerdir.<\/p>\n<p>Ele\u015ftirmenler, kas\u0131tl\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olmasa da ayetin anlat\u0131m bi\u00e7iminin kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir hal ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor. Anlat\u0131m diline bakacak olursak \u201cAna babaya iyi\u201d davranmak onlara g\u00f6re bu ayette yasaklanm\u0131\u015f oluyor. Di\u011fer ayetler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferlendirmeye ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu anlamla birlikte Kuran\u2019\u0131n yazar\u0131n\u0131n temel amac\u0131na ayk\u0131r\u0131 bir sonu\u00e7 do\u011fmu\u015f olacak.<\/p>\n<p>\u0130lk olarak, \u201charam\u201d kelimesi i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7evirinin Kur\u2019an\u2019daki kullan\u0131m\u0131 tam olarak yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 itiraf etmem gerekiyor. Bu kelime, bir eylem veya davran\u0131\u015f\u0131 k\u0131s\u0131tlamay\u0131 gerektirdi\u011fi gibi kesin olarak onu yasaklamay\u0131 da i\u00e7erebiliyor. \u00d6rne\u011fin, Kur\u2019an\u2019da d\u00f6rt ay \u201charam\u201d olarak ilan edilmektedir. Bu, o aylar\u0131n k\u00f6t\u00fc aylar oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. Bu aylarda \u00e7al\u0131\u015fmak, seyahat etmek, okumak veya bir dizi ahlaki aktivitede bulunmak yasakt\u0131r, demek do\u011fru olmaz. Burada keskin hatlarla bir men etme veya s\u0131n\u0131rlama oldu\u011fundan bahsedilmektedir.\u00a0 Kabileler aras\u0131 kavga ve sava\u015flar\u0131n bu d\u00f6rt ay boyunca yasaklanmas\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir yasaya i\u015faret eder. Bu vesile ile taraflar bulu\u015farak problemli hususlar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tart\u0131\u015fma, \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015ft\u0131rma ve nihayetinde bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 imzalama \u015fans\u0131n\u0131 bulabilirler.<\/p>\n<p>\u015eimdi, \u00f6rnek te\u015fkil eden ayetimize geri d\u00f6nelim. E\u011fer ele\u015ftirmenlerin arg\u00fcman\u0131n\u0131 do\u011fru kabul edersek, sadece \u201cAna babaya iyi davran\u0131n\u201d y\u00f6nergesi de\u011fil, di\u011fer t\u00fcm y\u00f6nergeler de Kur\u2019an\u2019\u0131n di\u011fer ayetleri ile \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015fecektir. \u00d6rne\u011fin, \u201cKur\u2019an Allah ile bir ilah edinmemeyi haram ediyor\u201d sonucuna da \u00e7\u0131kabiliriz. Bu ise, Kur\u2019an\u2019\u0131n temel mesaj\u0131 olan rasyonel monoteizm ile bir \u00e7eli\u015fki olu\u015fturacakt\u0131r. Demek ki, baz\u0131 \u00f6nemli k\u0131s\u0131tlamalar ve yasaklar listelenmi\u015ftir (sosyal yap\u0131 taraf\u0131ndan getirilen bir yasa\u011f\u0131 hakl\u0131 g\u00f6stermek zorunda de\u011fil) ve fakat yasaklama i\u015fi bir fiil olarak (haram) gramer yap\u0131s\u0131 i\u00e7ine konulmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<ol>\n<li>Hi\u00e7bir \u015feyi ortak ko\u015fma<\/li>\n<li>Anne Babaya iyi davran<\/li>\n<li>Yoksulluk korkusuyla \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrme<\/li>\n<li>B\u00fcy\u00fck g\u00fcnahlardan ka\u00e7\u0131n\u0131n<\/li>\n<li>Haks\u0131z yere cana k\u0131ymay\u0131n<\/li>\n<\/ol>\n<p>G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, yukar\u0131da yer alan ifadelerin anlamlar\u0131n\u0131n hi\u00e7 birisi gramatik olarak yasaklama kelimesinden etkilenmemi\u015ftir. Yine de, ikinci y\u00f6nerge hari\u00e7 hepsi negatif bir anlam ta\u015f\u0131r. Olumlu bir anlam ta\u015f\u0131yan \u201c\u2026iyi davran\u201d c\u00fcmlesinin yap\u0131sal harmoniyi ihlal etti\u011fini itiraf etmeliyim. Yine de, m\u00fckemmel bir \u015fekilde ima edilen anlam\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r: Ana babaya iyi davran.<\/p>\n<p>\u00dczerinde durdu\u011fumuz bu noktay\u0131 biraz daha ayd\u0131nlatmak i\u00e7in sizi \u201c\u00e7ift olumsuzlama\u201d kullanmaya davet ediyorum. Bu da mant\u0131ksal \u00e7\u0131kar\u0131mda kullan\u0131lan 19 kuraldan birisidir.<\/p>\n<p>p \u2261 ~ ~ p<\/p>\n<p>Ana babaya iyi davran\u0131n \u2261 Ana babaya iyi davranmamay\u0131 yapmay\u0131n.<\/p>\n<p>Daha iyi bir T\u00fcrk\u00e7e ile \u00e7ift olumsuzlama: Ana Babay\u0131 inciten \u015feyler yapmay\u0131n.<\/p>\n<p>Mant\u0131k olarak, her olumlu y\u00f6nerge negatif bir k\u0131s\u0131tlama getirir. \u00d6yleyse, \u015fimdi \u201cana babaya iyi davran\u0131n\u201d ifadesini mant\u0131ksal denkli\u011fi olan \u201cAna Babay\u0131 inciten \u015feyler yapay\u0131n\u201d ile de\u011fi\u015ftirdi\u011finizde kusursuz e\u015fle\u015fen listeyi g\u00f6receksiniz.<\/p>\n<p>Bar\u0131\u015f \u00fczerinize olsun,<\/p>\n<p>Edip Y\u00fcksel<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tanr\u0131sal Mant\u0131k Edip Yuksel, J.D. 27 Eyl\u00fcl 2016 www.19.org &nbsp; Princeton \u00dcniversitesi, Yak\u0131n Do\u011fu Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131\u2019ndaki sevgili akademisyen arkada\u015flar. Kitap olarak yay\u0131nlanacak bir disiplinler aras\u0131 ara\u015ft\u0131rma projesi i\u00e7in entelekt\u00fcel a\u00e7\u0131dan bu projeyi zorlayacak ve ileri ta\u015f\u0131yacak bir ortama ihtiya\u00e7 duyuyorum, yak\u0131n meslekta\u015flar ve belki de co\u015fkulu bir ka\u00e7 \u00f6\u011frenci. A\u015fa\u011f\u0131da okuyaca\u011f\u0131n\u0131z gerek\u00e7eler Princeton \u00dcniversitesi\u2019nde neden bir &#8230;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/19.org\/tr\/mantik\/\" class=\"more-link\">Continue reading &lsquo;Tanr\u0131sal Mant\u0131k&rsquo; &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[11,1057],"tags":[],"class_list":["post-7379","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edipyuksel","category-gok-kusagi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7379","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7379"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7379\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7386,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7379\/revisions\/7386"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}