{"id":920,"date":"2012-03-06T10:49:55","date_gmt":"2012-03-06T16:49:55","guid":{"rendered":"http:\/\/19.org\/?p=920"},"modified":"2015-09-24T21:29:54","modified_gmt":"2015-09-25T03:29:54","slug":"peynir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/19.org\/tr\/peynir\/","title":{"rendered":"K\u00f6r Saat G\u00f6zlemcileri veya Peyniri Koklamak: Evrimde Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m i\u00e7in Ak\u0131ll\u0131 bir Tart\u0131\u015fma"},"content":{"rendered":"

K\u00f6r Saat G\u00f6zlemcileri veya Peyniri Koklamak:<\/strong><\/span><\/p>\n

Evrimde Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m i\u00e7in Ak\u0131ll\u0131 bir Tart\u0131\u015fma<\/strong><\/span><\/p>\n

Edip Y\u00fcksel<\/p>\n

(Orijinalini \u0130ngilizce yazd\u0131\u011f\u0131m ve Quran: a Reformist Translation kitab\u0131n\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ekledi\u011fim, Blind Watch-Watchers or Smell the Cheese: An Intelligent and Delicious Argument for Intelligent Design in Evolution adl\u0131 makalemin \u00e7evirisidir. Bu makaleyi g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak \u00e7eviren ve ilk m\u00fcsveddesini haz\u0131rlayan A. Gaffar Kaymak\u00e7\u0131’ya ve Ensar \u00dcz\u00fcmc\u00fc’ye te\u015fekk\u00fcr ederim.).<\/p>\n

Hat\u0131rlatma<\/strong>: E\u011fer vaktiniz azsa ve sab\u0131rs\u0131zsan\u0131z konuya \u0131s\u0131nd\u0131rma amac\u0131n\u0131 g\u00fcden giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc atlayabilir ve Yarat\u0131l\u0131\u015f ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcmden ba\u015flayabilirsiniz. E\u011fer i\u015finiz ba\u015f\u0131n\u0131zdan a\u015fk\u0131nsa ve asabiyseniz o zaman San\u0131r\u0131m o, Saate Bakan bir K\u00f6r ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcmden ba\u015flayabilirsin.<\/p>\n

Tersinden ba\u015flayal\u0131m. \u00d6nce, taslak a\u015famas\u0131ndayken baz\u0131 arkada\u015flar\u0131m\u0131n ve okurlar\u0131n bu makaleye g\u00f6sterdikleri tepkileri al\u0131nt\u0131layaca\u011f\u0131m. Konuya bu al\u0131nt\u0131larla ba\u015flayarak sizi etkilemeyi ummuyorum, ama size felsefi ve bilimsel bir tart\u0131\u015fma sunmadan \u00f6nce bu makalenin kalitesine dair kafan\u0131z\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 umuyorum. Ald\u0131\u011f\u0131m kar\u0131\u015f\u0131k tepki bana \u015funu \u00f6\u011fretti: okuyucular\u0131m\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu, g\u00f6zlerini kapatacak ve bu fil gibi makalenin g\u00f6vde, kulak ve kuyru\u011funa dokunacaklar ve \u00f6nyarg\u0131lar\u0131n\u0131n kaleydoskoplar\u0131nda \u00e7arp\u0131tarak alg\u0131layacaklar. Bu makaleyi, bazen kulland\u0131\u011f\u0131m muzip dile ve ikincil \u00f6rneklere fazla tak\u0131lmadan okuyabilecek \u015fansl\u0131 az\u0131nl\u0131k i\u00e7in yazd\u0131m; onlar hem saati hem de saat\u00e7iyi bu harfleri g\u00f6rebildi\u011finiz kadar a\u00e7\u0131k \u015fekilde g\u00f6recekler. \u0130\u015fte bu geribeslemelerden bir \u00f6rnek:<\/p>\n

“Bilimsel ve felsefi oldu\u011fu kadar \u00e7ok da ho\u015f… Karma\u015f\u0131k bir konuyu anlatmak i\u00e7in basit bir mant\u0131k kullan\u0131yorsunuz ve bu b\u00fcy\u00fck bir sanatt\u0131r.” (Ali Bahzadnia, MD., Endokrinolojist arkada\u015f\u0131m, ABD)<\/p>\n

\u201cPeynirleri sevdim!\u201d. (Mark Sykes, PhD, J.D. Roketbilimci, hukuk\u00e7u iki doktoral\u0131 arkada\u015f\u0131m. Tucson, Mars ve \u00f6tesi).<\/p>\n

\u201c\u0130lgin\u00e7 ve d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc\u2026\u201d\u00a0 (Megan C. PhD, Biyokimyac\u0131, USA, Arkada\u015f\u0131m de\u011fil)<\/p>\n

\u201c\u0130ddialar\u0131n insano\u011flunun, t\u00fcm canl\u0131 ve \u00e7o\u011falan organizmalar\u0131n varolu\u015funa kar\u015f\u0131d\u0131r. Biz bedensiz varl\u0131klar olarak Tanr\u0131\u2019n\u0131n k\u00e2busu de\u011filsek, senin iddialar\u0131n sa\u00e7mal\u0131kt\u0131r. Evrimin \u00e7ok basit ilkelerini tekrar \u00e7al\u0131\u015fman\u0131 \u00f6neririm. Bu makalenin verdi\u011fi fikirden daha iyi bir zihne sahipsin. As\u0131l problem, evrime kar\u015f\u0131 olmanda de\u011fil; problem olan \u201csaman adam\u201d y\u00f6ntemini kullanarak tart\u0131\u015fmanda\u2026 Yeniden dene ve biraz daha bilimsel olsun\u2026\u201c (David Jones, PhD., Psikolog\/e\u011fitimci ateist arkada\u015f\u0131m, USA)<\/p>\n

\u201cMakalenizi bu ak\u015fam okudum ve \u00e7ok ho\u015fland\u0131m. Makale antropik ilkeye farkl\u0131 bir g\u00f6zle bak\u0131yor ve bir\u00e7ok y\u00f6nden onun yeniden ifade ediyor…\u201d (Oben Candemir, MD. G\u00f6z doktoru arkada\u015f\u0131m, Avustralya).<\/p>\n

\u201cAlakas\u0131z bir bilim dal\u0131! Kaslar\u0131 incelemek i\u00e7in ya da fosillerin, genlerin, enzimlerin ve hormonlar\u0131n d\u00fczensiz ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in felsefe uygun bir alan de\u011fil. Bilimsel bir tart\u0131\u015fmaya hukuk\u00e7ular kat\u0131l\u0131rsa tart\u0131\u015fman\u0131n \u00f6l\u00fcm ilan\u0131n\u0131 vermenin zaman\u0131 gelmi\u015ftir. Alakas\u0131z Bilim Dal\u0131! Yarg\u0131lama yetkisi reddedildi!\u201d (XYZ PhD, ABC\u2019den ele\u015ftirmenim; ya da benim muzip \u015f\u00fcpheci ki\u015fili\u011fim).<\/p>\n

\u201cBu bilimsel de\u011feri olan bir makale de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7o\u011fu iddia tamamen yanl\u0131\u015ft\u0131r. Evrim Yanl\u0131\u015flanabilir, mesela Statik fosil kay\u0131tlar\u0131 ya da mutasyonun birikimin \u00f6nleyecek bir yolun bulunmas\u0131 onu yanl\u0131\u015flayacakt\u0131. Bilyelerin Mucizesi \u00e7ok k\u00f6t\u00fc bir \u00f6rnekti. \u0130ki bilyenin toplam \u00f6zelli\u011fi, bir tane bilyenin \u00f6zelli\u011finden \u00e7ok farkl\u0131 olmasa gerek. En uygunun hayatta kalmas\u0131 k\u0131sm\u0131nda bir i\u015fe yaramaz, bilyeleri yere atman\u0131n k\u0131sa d\u00f6nemli s\u0131n\u0131rl\u0131 zamanl\u0131 bir olay i\u00e7inde onlar\u0131 yok edecektir. XYZ ile biraz da olsa ayn\u0131 fikirdeyim.\u201d \u00a0(Fereydoun Taslimi, \u0130\u015f adam\u0131 ve hay\u0131rsever, bir monoteist arkada\u015f\u0131m, ger\u00e7ekten iyi bir arkada\u015f, USA)<\/p>\n

\u201cTe\u015fekk\u00fcr ederim ve ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n i\u00e7in tebrik ederim.\u201d (Mustafa Akyol, Evrime kar\u015f\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015f tart\u0131\u015fmas\u0131nda bir k\u00f6\u015fe yazar\u0131 arkada\u015f\u0131m, T\u00fcrkiye).<\/p>\n

B\u00fcy\u00fck o\u011flum ergenli\u011fe ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131nda, ya\u015f\u0131tlar\u0131 gibi sesi ve y\u00fcz\u00fc de\u011fi\u015fime u\u011frad\u0131. Onun \u00e7ocukluktan ergenli\u011fe ge\u00e7i\u015fini gerileme olarak betimleyerek \u015fakayla onu \u00f6vd\u00fcm. \u201cYahya, Seni tekrar bir prens yapacak \u00f6p\u00fcc\u00fc\u011f\u00fc ne zaman alacaks\u0131n?\u201d Kolejden mezun olana dek bir sevgilinden bir \u00f6p\u00fcc\u00fck kabul etmemesini bekledi\u011fimi \u00e7ok iyi biliyordu. \u00d6p\u00fclmemesine ra\u011fmen (bildi\u011fim kadar\u0131yla), bir iki y\u0131l i\u00e7erisinde tekrar bir prense d\u00f6n\u00fc\u015fmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

L\u00fctfen, \u201c Bu herif evrim ve yarat\u0131l\u0131\u015f tart\u0131\u015fmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda mutasyon ve evrim kavramlar\u0131n\u0131 bilmiyor\u201d diyerek bu lezzetli makaleyi kendinize haram etmeyiniz. Kibirli g\u00f6r\u00fcnmek istemiyorum ama bunlar\u0131 ve daha fazlas\u0131n\u0131 iyi biliyorum. Felsefe b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bitirmeme ve hukuk alan\u0131nda doktora yapmama ra\u011fmen, sadece e\u011flence olsun diye \u201cEvrim Felsefesi\u201d adl\u0131 bir ders alm\u0131\u015ft\u0131m bir zamanlar. Ayr\u0131ca biyolojiden baz\u0131 yasal esinlenmeler elde etmeye \u00e7al\u0131\u015fan ilk insanlardan biriyim. 1990\u2019lar\u0131n ortas\u0131nda, tuhaf ba\u015fl\u0131klara sahip baz\u0131 makaleler yazd\u0131m: \u201cBiyoloji ve Hukuk\u201d ya da \u201c\u0130nsan Haklar\u0131n\u0131n Biyolojisi\u201d gibi… (O makaleler, fazla referans, s\u0131k\u0131c\u0131 dil ve uzun a\u00e7\u0131klamalar gibi \u00f6zelliklere sahip \u201cciddi\u201d makalelerden biri olmad\u0131\u011f\u0131ndan, akademik bir dergiye uygun bir malzeme say\u0131lmazd\u0131. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc, onlar\u0131 kendi ki\u015fisel sitemde yay\u0131mlad\u0131m : www.yuksel.org<\/a> ). Dahas\u0131, bu konuyla ilgili \u00e7ok say\u0131da s\u0131k\u0131c\u0131 ve heyecan verici kitap ve makaleler okudum.<\/p>\n

\"\"<\/a>Bundan dolay\u0131, tart\u0131\u015fmay\u0131 teknik olmayan bir dil kulland\u0131m. Tart\u0131\u015fman\u0131n bilimsel detaylar\u0131n\u0131 bilmediklerini bilen ama teolojik ve politik yans\u0131malar\u0131 olan bu tart\u0131\u015fmal\u0131 konuda karar vermeleri gerekti\u011fine inanan genel okur kesimine hitap edecek d\u00fczeyde bir makale yazmaya karar verdim. (Bilmediklerini biliyor sananlara gelince onlara Sokrates bile yard\u0131m edemezdi.). Bu y\u00fczden, tart\u0131\u015fman\u0131n bilimsel y\u00f6n\u00fcne cahil milyonlarca insan\u0131n bu konuda alabildi\u011fine duygusal tart\u0131\u015fmalara ve \u00e7eki\u015fmelere girdiklerine tan\u0131k oluyoruz. \u201c\u0130ndirgenemez komplekslik\u201d onlara kompleks gelebilir ve Cambrian Patlamas\u0131 adl\u0131 olayda aniden ortaya \u00e7\u0131kan kompleks ya\u015fam formlar\u0131n\u0131n, Nuh Tufan\u0131 ya da ge\u00e7en y\u0131lki Emmy\u2019s \u00d6d\u00fcllerinden daha az \u015fey ifade edebilir. Bir grubun tart\u0131\u015fmas\u0131 \u201cBo\u015fluklar\u0131n Tanr\u0131s\u0131\u201d mant\u0131\u011f\u0131na dayan\u0131rken, bunlara kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan grubun tart\u0131\u015fmas\u0131 ise \u201cTanr\u0131\u2019dan ba\u015fka her \u015fey\u201d mant\u0131\u011f\u0131na dayanmaktad\u0131r. Darwin\u2019in yan\u0131nda bir ya da iki isimden daha fazlas\u0131n\u0131 bilmeyebilirler. Mesela, Cicero, Hume, Paley, Mendel, Huxley, Johnson, Dawkins, Gould, Behe ya da Dembsky gibi isimler, do\u011fum g\u00fcn\u00fcnde e\u015fek \u00e7enesiyle binlerce adam\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcp d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n s\u00fcnnet derilerini toplayan Samson gibi kurgusal karakterlerin veya \u0130stanbul\u2019un surlar\u0131na Osmanl\u0131 bayra\u011f\u0131n\u0131 diken Ulubatl\u0131 Hasan gibi kahramanlar\u0131n hik\u00e2yelerini ezbere bilen bu gibi insanlar\u0131n ak\u0131llar\u0131nda hi\u00e7 bir k\u0131v\u0131lc\u0131m olu\u015fturmayabilir. Bu isimler, \u0130mam\u0131 Rabbaninin Mektubat\u0131n\u0131 veya \u0130hya-i Ulumuddin\u2019i hatmetmi\u015f olanlar i\u00e7in de \u00e7ok fazla anlam ifade etmeyebilir.<\/p>\n

Bu makale kutupla\u015fman\u0131n en duyarl\u0131 noktalar\u0131nda tart\u0131\u015fman\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak amac\u0131n\u0131 g\u00fctmektedir. Z\u0131tla\u015fan ve fanatikle\u015fen gruplar\u0131 birbirine yak\u0131nla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 umuyorum. Sandvi\u00e7in en lezzetli k\u0131sm\u0131 genellikle ortadaki k\u0131sm\u0131d\u0131r, bu tart\u0131\u015fmada do\u011fru da ortada bir yerlerdedir. Evrim tart\u0131\u015fmas\u0131nda devrime ba\u015flaman\u0131n ve \u00e7\u00f6re\u011fin i\u00e7indeki peynirin kokusunu alman\u0131n zaman\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Yarat\u0131l\u0131\u015f<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Hepimiz bu gezegendeki maceram\u0131za ac\u0131mas\u0131z bir yar\u0131\u015fman\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck \u015fampiyonlar\u0131 olarak ba\u015flad\u0131k. Genetik program\u0131m\u0131z\u0131n yar\u0131s\u0131 kurba\u011fa yavrusuna benzeyen bir spermdi. Umar\u0131m ki hayat\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 baz\u0131 kahkaha ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sevgi dolu \u00f6p\u00fcc\u00fcklerle e\u015fzamanl\u0131 idi. Vajinadan ba\u015flayan ve bir kalemden \u00e7ok uzun olmayan t\u00fcp i\u00e7erisindeki bir g\u00fcn s\u00fcren uzun bir maratonun sonunda servis boyunca ilerleyerek sonunda di\u011fer yar\u0131m\u0131zla bulu\u015farak hayata \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc veya mahk\u00fbmiyetini kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6lyata\u011f\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f oluruz. (Biliyorum, bu makalenin yazar\u0131 bir bayan olsayd\u0131 bunun tam tersi de anlat\u0131labilirdi: \u201cGenetik program\u0131m\u0131z\u0131n yar\u0131s\u0131, yumurtalar halinde beklerken…\u201d diye ba\u015flayabilirdi.). Se\u00e7ilen kad\u0131n\u0131n yumurtalar\u0131ndan birine ula\u015ft\u0131ktan sonra, \u015fampiyon spermler olarak \u00e7o\u011fumuz yumurtalar\u0131 bencilce sahiplendik ve milyonlarca karde\u015fimizi \u00f6lmeye mahk\u00fbm b\u0131rakt\u0131k. Be\u011fensek de be\u011fenmesek de, biz hayata bencil genler olarak, bizden biraz yava\u015f olmalar\u0131ndan dolay\u0131 milyonlarca karde\u015fimizi \u00f6l\u00fcme mahk\u00fbm ederek ba\u015flad\u0131k. Biz genelde tarih boyunca kendilerini zafer kazanm\u0131\u015f kahramanlar ve fatihler olarak \u00f6v\u00fcnen katillerin \u00e7ocuklar\u0131y\u0131z. Biz Kabil\u2019lerin \u00e7ocuklar\u0131y\u0131z; bizler, makro ve mikro d\u00fcnyalar\u0131n her ikisinde ac\u0131mas\u0131z sava\u015flarda sa\u011f kalanlar\u0131z.<\/p>\n

Evet, organik roketlerimiz organik gezegenlerimizi vurduktan sonra zigotlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fck ve annemizin karn\u0131nda 266 g\u00fcnl\u00fck geli\u015fimi, umulur ki mutasyonsuz bir geli\u015fimi, ba\u015flatt\u0131k. Adenin, Sitozin, Guanin, ve Timin adl\u0131 d\u00f6rt baz\u0131n dilinde kodlanan yakla\u015f\u0131k alt\u0131 milyar DNA molek\u00fcl\u00fc bir bu\u00e7uk kiloluk insan beynini yarat\u0131r. Bu peltemsi organ\u0131n tasar\u0131m\u0131, bir paradox olarak hala bizzat kendisine gizlidir.<\/p>\n

Her yerde evrim vard\u0131r: genlerde ve organlarda; y\u0131ld\u0131zlarda ve gezegenlerde… En k\u00fc\u00e7\u00fck organizmadan insana kadar, her \u015feyde\u2026 Bir zamanlar Heraklitus ad\u0131nda bir Yunanl\u0131n\u0131n dedi\u011fi gibi, \u201cHer \u015fey de\u011fi\u015fir ama de\u011fi\u015fimin kendisi hari\u00e7.\u201d Belki Tanr\u0131\u2019y\u0131, matemati\u011fi ve hatta evrensel yasalar\u0131 bu ilkenin haricinde tutmak isteyebilirsiniz ama bu ger\u00e7e\u011fi ink\u00e2r edemezsiniz. Grip vir\u00fcslerinin mutasyonu \u00e7ok iyi bilinen bir ger\u00e7ektir. Mikroplar mutasyona u\u011fruyor ve antibiyotiklerle hayatta kalan mikroplar ise sa\u011fl\u0131k end\u00fcstrisinde b\u00fcy\u00fck endi\u015feler yarat\u0131yor. Organizma k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fck\u00e7e ve basitle\u015ftik\u00e7e, daha \u00e7ok t\u00fcr sahibi oluyorlar. Sadece bu k\u00fc\u00e7\u00fck ger\u00e7ekler t\u00fcr i\u00e7i evrimi g\u00f6steren yeterli delillerdir.<\/p>\n

Evrim teorisi, gezegenimizdeki hayat\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 ve ya\u015fam\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fi \u00fczerine bir\u00e7ok soruya parlak a\u00e7\u0131klama getirmesine ra\u011fmen, bir\u00e7ok soruya getirdi\u011fi a\u00e7\u0131klamalarda ise ba\u015far\u0131s\u0131z kalm\u0131\u015ft\u0131r. Dahas\u0131, teori, baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re iyi bir bilimsel teorinin \u00f6nemli karakteristiklerini i\u00e7ermemektedir; \u00f6rne\u011fin yanl\u0131\u015flanabilir olmad\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Her iki taraf\u0131 dinleyelim:<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Neden o hayvan ya\u015famad\u0131?<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00c7\u00fcnk\u00fc o \u00e7evreye uymad\u0131.<\/strong><\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nereden biliyorsunuz \u00e7evreye uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131?<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fayamad\u0131. E\u011fer uysayd\u0131, ya\u015fayabilirdi; E\u011fer ya\u015fasalard\u0131 onlar \u00e7evreye uymu\u015f olacaklard\u0131.<\/strong><\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ne? E\u011fer U ise Y veya Y ise U mu?<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Hay\u0131r, E\u011fer U ise Y ve Y ise U.<\/strong><\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Vay can\u0131na!<\/p>\n

Bir ba\u015fkas\u0131n\u0131 deneyelim:<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Evrimin yanl\u0131\u015flanabilirli\u011fine dair bir \u00f6rnek verebilir misin?<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tabii! Mesela, A ve B bakteri pop\u00fclasyonlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeydeki X zehirli maddesine maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, X\u2019e dayan\u0131kl\u0131 bakteriler zamanla \u00e7o\u011falacaklard\u0131r.<\/strong><\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ne var bunda?<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Deney \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r ve hipotez do\u011fru olarak A\u2019n\u0131n \u00fcstesinden gelebilece\u011fini B\u2019nin gelemeyece\u011fini tahmin etmektedir. Evrim i\u00e7in ba\u015far\u0131 ya da ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k m\u0131? <\/strong><\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Hipoteziniz iddia etti\u011finiz gibi yanl\u0131\u015flanabilir de\u011fil.<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Neden?<\/strong><\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00c7\u00fcnk\u00fc o bir d\u00f6ng\u00fcd\u00fcr ve \u201cd\u00fc\u015f\u00fck\u201d kelimesi \u00e7ok \u00f6znel kalmaktad\u0131r.<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nas\u0131l?<\/strong><\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cSahip olduklar\u0131 g\u00fc\u00e7ten dolay\u0131 \u00f6lmeyenleri hayatta kalacakt\u0131r\u201d\u00a0tezinden ba\u015fka bir delili olmayan bir d\u00f6ng\u00fcd\u00fcr. E\u011fer hi\u00e7birisi hayatta kalmazsa, dayan\u0131kl\u0131 bakteri kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kolayca iddia edebilirsiniz. Dahas\u0131, \u201cd\u00fc\u015f\u00fck\u201d kelimesi sorudaki olaydan \u00f6nce tan\u0131mlanmam\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer hi\u00e7birisi hayatta kalmazsa bunu y\u00fcksek olarak niteleyeceksiniz, e\u011fer hayatta kalmay\u0131 ba\u015far\u0131rsa bunu d\u00fc\u015f\u00fck olarak niteleyeceksiniz.\u00a0Dahas\u0131, sizin ifadenizdeki bakteriye ba\u011fl\u0131 tahmin g\u00fcc\u00fc \u00a0\u201cSevgili Emine, sen bir erkek ya da bir k\u0131z \u00e7ocuk do\u011furacaks\u0131n\u201d c\u00fcmlesindeki tahmin g\u00fcc\u00fcne yak\u0131nd\u0131r.<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ama ya Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m iddias\u0131? O yanl\u0131\u015flanabilir mi?<\/strong><\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Hay\u0131r. Verdi\u011finiz \u201cPek de ak\u0131ll\u0131 olmayan tasar\u0131m\u201d \u00f6rneklerinin her biri i\u00e7in, ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m taraftarlar\u0131 \u015f\u00f6yle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kabilir: \u201cGe\u00e7mi\u015fte, insanlar \u015fu ya da onun i\u00e7in ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylediler. Ancak, ama\u00e7lar\u0131 ve i\u015flevleri hakk\u0131nda daha \u00e7ok bilgi edindi\u011fimizde onlar\u0131n ger\u00e7ekten ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131mlar oldu\u011funu \u00f6\u011frendik. Mesela, y\u0131llar \u00f6nce bili madamlar\u0131, ba\u015faklardaki tane say\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131rmak i\u00e7in k\u0131l\u00e7\u0131klar\u0131 genetik m\u00fcdahale ile elemeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler. \u00a0Onlar\u0131 gereksiz bir enerji ve madde israf\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fcler. K\u0131l\u00e7\u0131klar\u0131 olmayan ba\u015faklar \u00fcretmeyi becerdiler. Ne var ki, k\u0131l\u00e7\u0131ks\u0131z ba\u015fak veren tohumlar\u0131 bir tarlaya ekip sonucu g\u00f6rmek istediklerinde onlar\u0131 hayrete d\u00fc\u015f\u00fcren \u015fu ger\u00e7e\u011fi \u00f6\u011frenmi\u015flerdi: Bu k\u0131l\u00e7\u0131klar\u0131n \u00f6nemli bir g\u00f6revi vard\u0131; ba\u015faklar\u0131 ku\u015flardan koruyorlard\u0131. \u00d6yleyse, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki kusurlar\u0131n arkas\u0131ndaki sebepleri iyice ara\u015ft\u0131rmal\u0131y\u0131z.\u201d<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Peki, do\u011fu\u015ftan gelen sakatl\u0131klar? Normal d\u0131\u015f\u0131 mutasyonlara ne demeli?<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m\u0131 savunanlar bu kusurlar\u0131 \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klayabilir, \u201cKusurlar, tasar\u0131m\u0131 z\u0131tlar\u0131yla vurgulamak i\u00e7in vard\u0131r. Kusurlar var olmadan, biz tasar\u0131m\u0131 bilemezdik, takdir edemezdik. Ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m\u0131n tek bir \u00f6rne\u011finin var olmas\u0131 ak\u0131ll\u0131 bir tasar\u0131mc\u0131n\u0131n var oldu\u011funu g\u00f6stermeye yeterlidir. \u201d.<\/p>\n

Ya da evrim teorisinin \u00f6zel olaylarda kestirimci g\u00fcc\u00fcn\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131labilir:<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ormanlarda avlanmaktan vazge\u00e7en ve ofislerde sandalyelerine yap\u0131\u015fan insano\u011flunun son y\u00fczy\u0131llarda ge\u00e7irdi\u011fi bu ekolojik de\u011fi\u015fim ileride top gibi inekler se\u00e7ecek mi?<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Top gibi inekler?<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Evet, enine geni\u015fleyen zeki ama atletik olmayan yarat\u0131klar, yani!<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Duruma g\u00f6re de\u011fi\u015fir…<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sonunda insano\u011flu kanatlara sahip olacak m\u0131?<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Duruma g\u00f6re de\u011fi\u015fir\u2026<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 X-Box veya Playstation\u2019a tutkun o\u011flumun torunlar\u0131m\u0131n parmaklar\u0131 oynaya oynaya sonunda sosis boyutunda h\u0131zl\u0131 ve \u00f6fkeli \u00e7al\u0131\u015fan dev parmaklara d\u00f6n\u00fc\u015fecek mi?<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Duruma g\u00f6re de\u011fi\u015fir…<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kediler uzaktan kumanday\u0131 kullanmas\u0131n\u0131 bilecekler mi?<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Duruma g\u00f6re de\u011fi\u015fir…<\/p>\n

–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Vaaov!<\/p>\n

Evrim teorisinin bir\u00e7ok yanda\u015f\u0131 evrim teorisinin bir bilimsel teorinin karakteristiklerini tamam\u0131yla ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmektedir. Teorinin yanl\u0131\u015flanabilirli\u011fi ve kestirimci g\u00fcc\u00fc konusunda ele\u015ftiri y\u00f6neltenlerin iddialar\u0131 hakl\u0131 olsa bile, evrim teorisi milyarlarca insan\u0131n inand\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131l\u0131\u015f hik\u00e2yesinden daha bilimseldir \u00e7\u00fcnk\u00fc bu gezegendeki ya\u015fam formlar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine tutarl\u0131, s\u0131k\u0131, ileriye d\u00f6n\u00fck ve do\u011frulanabilir bir a\u00e7\u0131klama sunar. Bu makaledeki tart\u0131\u015fmam bu noktaya dayanm\u0131yor. Evrim teorisinin epistemolojik de\u011feri ne olursa olsun, ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n apa\u00e7\u0131k bir ger\u00e7ek oldu\u011funu tart\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n

San\u0131r\u0131m o, Saate Bakan bir K\u00f6r Gibi<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Bir maymunun Shakespeare ya da Richard Dawkins\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 daktiloda yazmas\u0131n\u0131n imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011funu ileri s\u00fcren yarad\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n bu klasik iddias\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in alfabenin \u0130ngilizce 26 harfini ve ara tu\u015fuyla beraber 27 tu\u015fu kullanarak geli\u015fig\u00fczel bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ihtimal hesaplar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Hamlet\u2019in 28 karakterli \u201cMETHINKS IT IS LIKE A WEASEL\u201d (SANIRIM O B\u0130R SANSAR G\u0130B\u0130D\u0130R) c\u00fcmlesini geli\u015fig\u00fczel olarak yazabilmesi i\u00e7in 28 tu\u015f vuru\u015funun 27\u2019nci kuvvetini alacakt\u0131k, bu da 1 ile 10,000 milyon milyon milyon milyon milyon gibi b\u00fcy\u00fckl\u00fckte olan acayip bir say\u0131 olacakt\u0131. Geli\u015fig\u00fczel varyasyonun tek ad\u0131ml\u0131 se\u00e7imi yerine, Dawkins bize k\u00fcm\u00fclatif se\u00e7ilimi kullanan bir bilgisayar program\u0131n\u0131 \u00f6nermektedir. Bilgisayar geli\u015fig\u00fczel 28 karakter olu\u015fturur ve hedefteki c\u00fcmleye en uygun olan\u0131n\u0131 se\u00e7er, SANIRIM gibi…<\/p>\n

\u201cAyn\u0131 bilgisayar ayn\u0131 oranda \u00e7al\u0131\u015fma h\u0131z\u0131yla, k\u00fcm\u00fclatif se\u00e7ilim yerine tek basamakl\u0131 se\u00e7ilime uygun i\u015flemle \u00e7al\u0131\u015fsayd\u0131 hedef c\u00fcmleye ula\u015fmam\u0131z zaman a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir fark g\u00f6sterecekti: yakla\u015f\u0131k olarak bir milyon milyon milyon milyon milyon y\u0131l alacakt\u0131. Bu k\u00e2inat\u0131n olu\u015fumundan daha uzun bir zaman demektir. H\u00e2lbuki ayn\u0131 i\u015flem geli\u015fig\u00fczel ama k\u00fcm\u00fclatif se\u00e7ilim s\u0131n\u0131rlamas\u0131yla yap\u0131lsa al\u0131nacak zaman, genellikle insanlar\u0131n anlayabilece\u011fi bir s\u00fcre tutar: 11 saniye ile \u00f6\u011fle yeme\u011fi vakti aras\u0131ndaki s\u00fcre kadar\u2026 E\u011fer evrim s\u00fcreci tek basamakl\u0131 se\u00e7ilime ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f olsayd\u0131, bu s\u00fcre\u00e7 hi\u00e7bir yerde ger\u00e7ekle\u015fmeyecekti. Aksine, e\u011fer do\u011fan\u0131n k\u00f6r g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan kurulmu\u015f olabilecek k\u00fcm\u00fclatif bir se\u00e7ilim i\u00e7in gerekli ko\u015fullar olu\u015fturulmu\u015f olsayd\u0131, tuhaf ve m\u00fckemmel sonu\u00e7lar al\u0131nabilirdi. Ger\u00e7ekten de gezegende olan biten tam olarak bundan ibarettir ve biz en acayip veya en harika olmasak da o sonu\u00e7lar\u0131n son \u00f6rneklerinden biriyiz.\u201d (Richard Dawkins, The Blind Watchmaker, Norton, 1987, s.49)<\/p>\n

Kendisini iyi ifade eden zeki bir bili madam\u0131 olan Dawkins bu program\u0131n olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in gerekli olan bir\u00e7ok ger\u00e7e\u011fi ve olay\u0131 g\u00f6z ard\u0131 ediyor ve hi\u00e7 s\u00f6z etmiyor. \u00d6rne\u011fin, c\u00fcmledeki karakterlerin say\u0131s\u0131, ge\u00e7i\u015f orant\u0131lar\u0131, bilgisayar programc\u0131s\u0131, karakterleri se\u00e7en program, i\u015fi ger\u00e7ekle\u015ftiren enerji, enerjinin \u00fcretimi ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131, karakterlerin varl\u0131\u011f\u0131, zaman ve mek\u00e2n, varolu\u015fun ve yasalar\u0131n s\u00fcreklili\u011fi, vesaire… \u0130zleyen sayfada Dawkins, bilgisayarda \u00fcretti\u011fi SANIRIM \u00f6rne\u011fi ile ya\u015fayan evrim i\u015flemi aras\u0131nda \u015fu ay\u0131r\u0131m\u0131 yapar:<\/p>\n

\u201cEvrimin uzun d\u00f6nemli amac\u0131 yoktur. Her ne kadar insanlar, ama\u00e7l\u0131 olan bir evrimin \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fumuz bi\u00e7imindeki sa\u00e7ma san\u0131 ile avunuyorlarsa da, uzun vadeli bir hedef, bir se\u00e7ilim i\u00e7in kriter olarak hizmet edecek m\u00fckemmel bir model yoktur\u2026 \u201cWatchmaker\u201d yani k\u00fcm\u00fclatif do\u011fal se\u00e7ilim, gelece\u011fe kar\u015f\u0131 k\u00f6rd\u00fcr ve uzun-s\u00fcreli bir amaca sahip de\u011fildir. \u201c (Id p.50).<\/p>\n

\"\"<\/a>Ancak Dawkins, evrimin nas\u0131l oldu\u011funu g\u00f6stermek i\u00e7in tasarlad\u0131\u011f\u0131 bilgisayar program\u0131nda o se\u00e7ilim i\u00e7in bir hedef ve kriter belirleyerek kendi zek\u00e2s\u0131n\u0131 ve teleolojik amac\u0131n\u0131 katt\u0131\u011f\u0131n\u0131 itiraf etmektedir. Ba\u015fka bir ifadeyle, Dawkins program\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in gerekli olan \u00f6nemli bir\u00e7ok varl\u0131\u011f\u0131 ve olaylar\u0131 yok sayd\u0131ktan sonra yok sayd\u0131klar\u0131na zek\u00e2s\u0131n\u0131, amac\u0131n\u0131 ve se\u00e7ilim kriterini katarak olu\u015fturdu\u011fu bir bilgisayar program\u0131 tasarlar ve i\u015fin acayibi o program\u0131, zek\u00e2s\u0131z, ama\u00e7s\u0131z ve kritersiz oldu\u011funu iddia iddia etti\u011fi bir \u015feyi a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in vermektedir.<\/p>\n

Ya\u015fam\u0131 k\u00f6r bir s\u00fcrecin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olarak tan\u0131mlayan Dawkins daha b\u00fcy\u00fck bir probleme sahiptir asl\u0131nda: teorisi ve ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 felsefi sonu\u00e7 bilin\u00e7 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan yoksundur. Baz\u0131 benzer misaller kurarak a\u00e7\u0131klayay\u0131m. E\u011fer \u015fimdi acilen Hume\u2019a s\u0131\u011f\u0131nmak ihtiyac\u0131n\u0131 duyarsan\u0131z, bu misalleri, en iyi a\u00e7\u0131klamaya y\u00f6nelten mant\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in verdi\u011fimi hat\u0131rlat\u0131r\u0131m. (Hume’in benzer\/misal\/analoji yoluyla yap\u0131lan tart\u0131\u015fmalara y\u00f6neltti\u011fi ele\u015ftirisine y\u00f6nelik k\u0131sa ama makul bir ele\u015ftiri olarak Elliot Sober\u2019in Biyoloji Felsefesi makalesini tavsiye ederim.)<\/p>\n

Montaj Hatt\u0131, Enayi ve K\u00f6r<\/strong><\/p>\n

Farz ediniz ki, biz tamam\u0131yla otomatik yak\u0131t-h\u00fccreleriyle (fuel cell) \u00e7al\u0131\u015fan otomobil \u00fcreten bir montaj hatt\u0131 in\u015fa ettik. Bu hat bir u\u00e7tan \u00e7elik ve plastik gibi hammaddeleri als\u0131n, bilgisayarlar ve robotlar taraf\u0131ndan i\u015fletilen bu montaj hatt\u0131n\u0131 ge\u00e7tikten sonra, di\u011fer u\u00e7tan da otomobiller \u00e7\u0131kars\u0131n.<\/p>\n

\u015eimdi de \u015funu varsayal\u0131m: izole edilmi\u015f bir ormanda ya\u015fayan ilkel bir kabileden iki ki\u015fiyi getirdik ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne yerle\u015ftirdik. Arabalardan bir tanesi montaj hatt\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131ktan hemen sonra, siz arabaya girer ve onu s\u00fcrersiniz. Sonras\u0131nda durup o ikisinin reaksiyonu izliyorsunuz. Sa\u011fdaki adam\u0131n hareket eden yarat\u0131ktan bir hayli irkildi\u011fini ve bir ka\u00e7 saniye i\u00e7erisinde \u00f6ylesine ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir yarat\u0131k yaratarak ona mucize g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in Tanr\u0131\u2019ya te\u015fekk\u00fcr etti\u011fini g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.<\/p>\n

\u015eimdi soldaki adam\u0131n daha merakl\u0131 ve macerac\u0131 oldu\u011funu varsayal\u0131m. O \u00e7\u0131k\u0131\u015f kap\u0131s\u0131n\u0131n ard\u0131nda neler d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc merak eder. Bir ka\u00e7 denemeden sonra, oday\u0131 g\u00f6ren bir a\u00e7\u0131kl\u0131k bulur. Baz\u0131 robotlar\u0131n araban\u0131n \u00fczerine boya p\u00fcsk\u00fcrtt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmektedir. Boyaya dokunur ve s\u0131v\u0131 oldu\u011funun fark\u0131na var\u0131r. G\u00f6zlemden sonra adam geri gelir ve sa\u011fdaki inanan adamla g\u00f6rd\u00fcklerini payla\u015f\u0131r. \u201cBu yarat\u0131\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcndeki parlak \u015fey kat\u0131 de\u011fildir. Asl\u0131nda kat\u0131 y\u00fczeyin \u00fcst\u00fcne ince bir \u015fekilde p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclmeden \u00f6nce s\u0131v\u0131yd\u0131.\u201d Ama y\u00f6n\u00fcn\u00fc belirleyen bu yuvarlak \u015fey neyin nesi ve onu hareket ettiren g\u00fc\u00e7 nedir? Merakl\u0131 adam \u00e7ok say\u0131da geziler yapar montaj hatt\u0131n\u0131n di\u011fer odalar\u0131na ya bir demirle zorlayarak ya da \u015fans\u0131 yard\u0131m\u0131yla bir delik bularak girer… Binaya giren ham maddelerin kal\u0131plara d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve yarat\u0131\u011f\u0131n gittik\u00e7e basit par\u00e7alardan olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenir. Mesela; kap\u0131lar\u0131n robotik ellerle mente\u015felendi\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hatta kap\u0131n\u0131n mente\u015fe pimi etraf\u0131nda nas\u0131l da usulca d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frenince heyecanlan\u0131r. Montaj hatlar\u0131n\u0131n baz\u0131 safhalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak \u00fczere baz\u0131 odalara girememesine ra\u011fmen, basit hammaddeden karma\u015f\u0131k bir yap\u0131n\u0131n, otomobil ad\u0131ndaki canavar\u0131n ortaya nas\u0131l \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 konusunda iyi bir bilgiye sahip olur. Montaj hatt\u0131n\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131na ait baz\u0131 fikirler elde ettikten sonra, merakl\u0131 adam i\u00e7erisine giremedi\u011fi odalarda neler oldu\u011funu a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 tahmin eder. D\u0131\u015fardaki inanan adam is, hala ruhani bir hayranl\u0131\u011f\u0131n sarho\u015flu\u011funu ya\u015famaktad\u0131r ve merakl\u0131 adam\u0131n bulu\u015flar\u0131ndan etkilenmez\u2026 Merakl\u0131 adam\u0131n montaj hatt\u0131ndaki baz\u0131 de\u011fi\u015fimleri ve olaylar\u0131 a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bahane ederek merakl\u0131 adam\u0131n teorisinde bir problem oldu\u011funu ileri s\u00fcrer: \u201cG\u00f6r\u00fcyorsun, bu yarat\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131ndaki kutsal s\u0131rr\u0131 ve eli g\u00f6rmezden gelemezsin!\u201d<\/p>\n

\u0130nanan adam bu yarat\u0131\u011f\u0131 Her \u015feyi Bilen ve Her \u015eeye Kadir olan bir Yarat\u0131c\u0131n\u0131n ya da Ak\u0131ll\u0131 bir Tasar\u0131mc\u0131n\u0131n bir saniyede ya da en k\u00f6t\u00fc alt\u0131 saniyede \u00e7elik ve plasti\u011fin birle\u015fimiyle yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eder. \u0130nanan adam daha da ileriye gider ve arkada\u015f\u0131 merakl\u0131 adam\u0131n k\u00e2fir bir inan\u00e7s\u0131z oldu\u011funu iddia eder. Di\u011fer taraftan merakl\u0131 adam bu odalarda hi\u00e7 bir \u015fey g\u00f6rmedi\u011fi i\u00e7in, Her \u015fey Tanr\u0131dan ya da Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131mc\u0131 diye bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eder. Dahas\u0131, merakl\u0131 adam tekerlekli yarat\u0131\u011f\u0131n evrimi hakk\u0131ndaki olaylar\u0131n bilgisine sahip oldu\u011fu i\u00e7in \u00f6v\u00fcn\u00fcr ve inanan arkada\u015f\u0131n\u0131n yarat\u0131klar\u0131n evrimi \u00fczerine \u00f6zellikle halka a\u00e7\u0131k olan yerlerde ve \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6n\u00fcnde fikir beyan etmesi k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 gereken saplant\u0131l\u0131 bir ka\u00e7\u0131k oldu\u011funu iddia eder.<\/p>\n

Neden Tanr\u0131\u2019ya inananlar\u0131n \u00e7o\u011fu O\u2019nun yaratt\u0131klar\u0131ndaki deneysel delilleri g\u00f6rmezden gelirken deneysel deliller \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00e7o\u011fu ak\u0131ll\u0131 \u00e7\u0131karsamalar\u0131 g\u00f6rmezden gelir? Evrim ihtilaf\u0131ndaki gruplar kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131 bu iki karakterden biri olarak g\u00f6rebilirler, ama belki hi\u00e7birisi kendisini bunlarla tan\u0131mlamayacakt\u0131r. O zaman, hik\u00e2yemi de\u011fi\u015ftirmeme izin verin. \u0130nsan karakterler yerine baz\u0131 bilyeler kullanaca\u011f\u0131m.<\/p>\n

Bilyelerin Ola\u011fan\u00fcst\u00fc H\u00fcnerleri <\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>E\u011flenceli d\u00fc\u015f\u00fcnsel bir deneye ne dersiniz? Milyonlarca cam misket dolu devasa bir kutumuz var. Farkl\u0131 renklerde, farkl\u0131 \u015fekillerde ve boyutlarda bilyeler\u2026 Siz ebedisiniz, sonsuz sab\u0131rl\u0131 ve merakl\u0131 bir g\u00f6zlemcisiniz. Kutu, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir oda i\u00e7indedir ve her dakika bu kutu bir makina taraf\u0131ndan e\u011filmekte ve bilyeler bo\u015f zeminin temiz ve d\u00fcz y\u00fczeyine d\u00f6k\u00fclmektedir. Kutuyla, makinelerle ve onlar\u0131n izledi\u011fi basit yasalarla ilgilenmedi\u011finizi varsayal\u0131m. Siz sadece bilyelerin maceras\u0131yla ilgileniyorsunuz. Her seferinde, bilyeler geli\u015fig\u00fczel \u015fekiller olu\u015fturmakta ve i\u015flemin sonunda tekrar kutuya geri konmaktad\u0131rlar. D\u00f6kme ve toplama i\u015flemi tekrarlan\u0131r\u2026<\/p>\n

Bu i\u015flemin milyonlarca y\u0131l, trilyonlarca defa kategorik olarak herhangi bir farkl\u0131l\u0131k meydana getirmeden defa devam etti\u011fini varsayal\u0131m. Ama \u00f6zel anda, yere da\u011f\u0131lan baz\u0131 bilyeler bir araya gelirler ve birbirine ba\u011flan\u0131rlar. Onlar grup olarak di\u011fer bilyeler aras\u0131nda k\u0131v\u0131rarak yol al\u0131rlar. Milyonlarca y\u0131l sonra, bu bilyeler toplulu\u011fu s\u0131\u00e7ramaya ba\u015flarlar ve di\u011fer bilyeleri de kendilerine benzeterek \u00e7o\u011falmaya ba\u015flarlar. Hatta baz\u0131lar\u0131 sizinle konu\u015fmaya ba\u015flar. Sizler \u015fimdi hik\u00e2yenin geri kalan\u0131n\u0131 hayal edebilirsiniz, bilyelerin ola\u011fan\u00fcst\u00fc ser\u00fcvenini.<\/p>\n

S\u0131n\u0131rs\u0131z say\u0131da denemeler sonucu bunlar ger\u00e7ekle\u015febilir mi? E\u011fer cevab\u0131n\u0131z \u201cHay\u0131r\u201d ise, neden hay\u0131r? \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar sadece bir cam par\u00e7as\u0131 m\u0131? Camdan bilyelerle atomlar\u0131n aras\u0131ndaki fark nedir? \u00a0Cam bilyeler k\u00fcmesiyle molek\u00fcller aras\u0131ndaki fark nedir? Bu fark niye? Niye? Eee, \u015fimdi bir soru \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeye, en parlak bilim adamlar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131n\u0131n bile her nas\u0131lsa k\u00f6r kald\u0131\u011f\u0131 cevaplar\u0131 bulmaya haz\u0131rs\u0131n\u0131z. \u015eimdi, her \u015feyde, t\u00fcrler aras\u0131ndaki evrimin de d\u00e2hil oldu\u011fu evrimin her basama\u011f\u0131nda Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmeye haz\u0131rs\u0131n\u0131z. Peyniri kokusunu al\u0131yor musunuz? Hen\u00fcz de\u011fil.<\/p>\n

Hidrojendeki Deha <\/strong><\/p>\n

\u015eimdi kutudaki bilyeleri bir yana b\u0131rakal\u0131m ve en basit atom olan Hidrojene odaklanal\u0131m. Bilirsiniz ki Hidrojen atomu \u00e7ekirde\u011finde bir tane proton ve kabu\u011funda bir tane elektron bulundurmaktad\u0131r. N\u00f6tronu yoktur. N\u00f6tron i\u00e7erene Deuterium denir ve \u00e7ok daha azd\u0131r. Her atomun yap\u0131s\u0131 \u00e7ok karma\u015f\u0131k ve kusursuz tasar\u0131ma sahip olmas\u0131na ra\u011fmen, atomlar, bir \u00e7ocu\u011fa bilyeler nas\u0131l g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa k\u00f6r saat g\u00f6zlemcisi olan evrimcilere de \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

Y\u0131ld\u0131z k\u00fctleleri \u00e7o\u011funlukla Hidrojen atomlar\u0131ndan meydana gelmi\u015ftir. \u0130ki hidrojen atomu (Deuterium ve Tritium) birle\u015fti\u011finde biraz enerji ve par\u00e7ac\u0131klar yayarlar ve bu iki Hidrojen atomu Helyum atomuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler, elementlerin periyodik tablosunda farkl\u0131 bir \u201ct\u00fcr\u201d olu\u015ftururlar. Biliyoruz ki, Hidrojen ve Helyum atomlar\u0131 farkl\u0131 karakteristiklere sahiptir ve farkl\u0131 \u015fekilde davran\u0131rlar ve di\u011fer atomlara kar\u015f\u0131 ilgileri farkl\u0131 olmaktad\u0131rlar. \u0130ki \u00e7iviyi ya da bilyeyi yan yana getirdi\u011finizde ya da eritip birle\u015ftirdi\u011finizde (f\u00fczyon) farkl\u0131 bir \u015fekilde davranmazlar; onlar hala neyse odur. Onlar\u0131n k\u00fctlesi ve yer\u00e7ekimi kuvveti artabilir ama sadece bu kadar.<\/p>\n

\"\"<\/a>\u0130ki Hidrojen atomu f\u00fczyon edildi\u011finde, Helyum hakk\u0131ndaki bilgi onlarda ba\u015flang\u0131\u00e7ta ya da onlar\u0131n her ikisinin yap\u0131s\u0131nda m\u00fcndemi\u00e7 olmal\u0131. Deuterium ve Tritium diye adland\u0131r\u0131lan Hidrojen izotoplar\u0131, Helyumun karakteristiklerini yaratacak gerekli bilgiyi i\u00e7ermelidirler. Bilgi F\u00fczyonun bas\u0131nc\u0131yla ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olabilir. \u0130ki Hidrojen atomu, Helyum olarak isimlendirilen atomun \u00f6zel karakteristiklerinden ba\u015fka, herhangi karakteristik yaratmayaca\u011f\u0131 i\u00e7in, her Hidrojen atomu ayn\u0131 \u00f6zel bilgiyi ta\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r. Bundan dolay\u0131, Helyum atomu Hidrojenin yap\u0131s\u0131nda var olmal\u0131d\u0131r. Helyum ve Hidrojenin f\u00fczyon edilmesi Lityumu yaratabilecekse, o halde Lityum hakk\u0131ndaki bilgi de Hidrojenin i\u00e7inde var olmal\u0131. Asl\u0131nda, ayn\u0131 prensibe g\u00f6re, Hidrojen atomu, periyodik tablodaki her elementin karakteristi\u011fini olu\u015fturan bilgilerin t\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u00e7ermesini beklemeliyiz. Nitekim niteliksel de\u011fi\u015fime yol a\u00e7an \u015fey protonlar\u0131n niceli\u011findeki de\u011fi\u015fimdir.<\/p>\n

\u0130ki Hidrojen atomu bir Oksijen atomuyla molek\u00fcl olu\u015fturdu\u011funda bildi\u011fimiz gibi hayat\u0131n temel bile\u015feni olan suyu ortaya \u00e7\u0131kar. Di\u011fer taraftan, iki Hidrojen atomu iki Oksijen atomuyla birle\u015fti\u011finde, canl\u0131 organizmalar\u0131 \u00f6ld\u00fcren g\u00fc\u00e7l\u00fc bir zehir olan Hidrojen Peroksit molek\u00fcl\u00fcn\u00fc olu\u015ftururlar. Bundan dolay\u0131, Hidrojen ve Oksijen atomlar\u0131 her iki molek\u00fcl\u00fcn bilgisini i\u00e7ermelidir. Onlar\u0131n do\u011fas\u0131nda bulunan bilgi, H2<\/sub>O olarak birle\u015fti\u011finde Suya d\u00f6n\u00fc\u015fmeli ve H\u00ad\u00ad\u00ad\u00ad\u00ad\u00ad2<\/sub>O2 <\/sub>olarak birle\u015ftiklerinde ise Hidrojen Peroksite d\u00f6n\u00fc\u015fmelidir. Oksijenin bilgisinin Hidrojende var olmas\u0131 gerekti\u011fini bildi\u011fimiz i\u00e7in, t\u00fcm kimyasal bile\u015fikleri ve molek\u00fclleri olu\u015fturan bilgiler her Hidrojen atomunda bulunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Roket bili madam\u0131 olan bir arkada\u015f\u0131m\u0131n bu Hidrojen \u00f6rne\u011fine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyuyorum. \u00d6yleyse, o arkada\u015f\u0131m\u0131n itiraz\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in ana konudan biraz sapal\u0131m. (E\u011fer roket bili madamlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 bir t\u00fcr oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen prototip bir avam iseniz, o zaman bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc atlayabilirsiniz ve \u201c\u00d6zet olarak …\u201d ile ba\u015flayan paragrafa gidebilirsiniz.) :<\/p>\n

\u201c\u00d6yleyse t\u00fcm matematik, 1 ve 1\u2019in kombinasyonlar\u0131ndan dolay\u0131 1 i\u00e7inde mevcuttur ve 2\u2019nin \u00f6zelliklerinin 1\u2019in i\u00e7inde bulunmas\u0131 gerekti\u011finden 1, 2\u2019dir. Ama ayr\u0131ca 3.141592654, 1\u2019in uzaydaki dizili\u015flerinin farkl\u0131 kombinasyonlar\u0131yla elde edilir, bundan dolay\u0131 3.141592654 say\u0131s\u0131 1\u2019in i\u00e7inde mevcuttur. Bence bu d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7iminde bir problem var. Birisi yaln\u0131z 1\u2019den, 2\u2019yi ya da di\u011fer say\u0131lar\u0131 \u00a01\u2019e uyguland\u0131\u011f\u0131nda biraz keyfi olabilen\u00a0 (bu \u00f6rnekteki)\u00a0 kurallar\u0131n uygulamas\u0131 hari\u00e7 sezemez. T\u00fcm fiiller isimlerde mi m\u00fcndemi\u00e7? Bu \u015feyler, daha b\u00fcy\u00fck bir ba\u011flam\u0131n par\u00e7as\u0131d\u0131r, muhtemelen o ba\u011flamdan ayr\u0131lamazlar.\u201d<\/p>\n

Ne harika bir \u00e7\u00fcr\u00fctme, de\u011fil mi? Arkada\u015f\u0131m Hidrojeni, tek ve \u00e7ift say\u0131lara, asal say\u0131lara, m\u00fckemmel say\u0131lara, Fermat say\u0131lar\u0131na ve matematiksel \u00e7ok evlilikler sonucu do\u011furdu\u011fu sonsuz say\u0131ya anal\u0131k yapan ama bunlardan habersiz \u015fu bizim zavall\u0131 ve cahil 1 say\u0131s\u0131na indirgeyerek elementler aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f oldu! \u0130lgin\u00e7 olarak; bilim adam\u0131 arkada\u015f\u0131m se\u00e7ti\u011fi \u00f6rneklerin ikisini de yar\u0131 ger\u00e7ek ve yar\u0131 insan akl\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcnden se\u00e7ti: matematik ve dil. Galileo\u2019nun dile getirdi\u011fi gibi do\u011fan\u0131n dili matematikle yaz\u0131l\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, do\u011fa, say\u0131lar\u0131n \u00f6zelliklerini yans\u0131tmaz. Evet, \u201cbir tek say\u0131yla di\u011fer bir tek say\u0131y\u0131 toplarsak\u201d bir \u00e7ift say\u0131 olur, ama \u201cbir tek sandalyeyle di\u011fer bir tek sandalyeyi toplarsak\u201d, \u201c\u00e7ift bir sandalye\u201d olmazlar. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, say\u0131lar\u0131n \u00f6zellikleri ger\u00e7ek d\u00fcnyada yans\u0131t\u0131lmaz. Ayn\u0131s\u0131 bizim kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z gramer kurallar\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. (Bu konu \u00fczerine, Daniel Kolak\u2019\u0131n Lovers of Wisdom<\/span>\u2019nda “2 say\u0131s\u0131 nerededir? \/ Where is number 2” ba\u015fl\u0131kl\u0131 Pythagoras hakk\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcm\u00fc okuman\u0131z\u0131 tavsiye ederim).<\/p>\n

\u00d6zet olarak, hen\u00fcz yeni ke\u015ffedilmi\u015f olmayanlar da d\u00e2hil olmak \u00fczere, milyonlarca organik ya da inorganik bile\u015fik, farkl\u0131 kimyasal ve fiziksel karakteristikleriyle birlikte, evrenin en ufak yap\u0131ta\u015f\u0131 olan Hidrojenin yap\u0131s\u0131nda m\u00fcndemi\u00e7 olan bilginin materyalle\u015fmesinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.\u00a0 Geriye giderek, ayn\u0131 nitelik ili\u015fkisi \u00e7o\u011fu atomalt\u0131 par\u00e7ac\u0131k i\u00e7in de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli. Nitekim Herakles evrenin yap\u0131s\u0131n\u0131n derinliklerine sinmi\u015f olan esas yasay\u0131 ak\u0131ll\u0131ca \u00e7\u0131karsam\u0131\u015f ve onu \u201clogos\/bilim\u201d olarak adland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Ya\u015fayan ilk H\u00fccre B\u00fcy\u00fck Patlama ile Belirlenmi\u015fti<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Dahas\u0131, belirli oranlardaki belirli elementler k\u00fcmesinin belirli bir kombinasyonu ya\u015fam dedi\u011fimiz fonksiyonu \u00fcretti\u011fi zaman, b\u00f6yle bir olay\u0131n kural ya da yasalar\u0131, olay olu\u015fmadan \u00f6nce olmal\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, \u00f6zel bir DNA par\u00e7as\u0131n\u0131n nas\u0131l davranaca\u011f\u0131n\u0131 belirleyen yasalar ya da kurallar, hayat dedi\u011fimiz fonksiyonlar\u0131 g\u00f6steren ilk h\u00fccrenin ger\u00e7ekle\u015fmesinden \u00f6nce olu\u015fmal\u0131d\u0131r. Neden elementlerin belli bir kombinasyonunu i\u00e7eren belli molek\u00fcllerin belli bir grupla\u015fmas\u0131 bir h\u00fccreye ya da canl\u0131 bir organizmaya yol a\u00e7s\u0131n?\u00a0 Kim belirledi \u00f6ylesine sihirli bir konfig\u00fcrasyonu? Hi\u00e7bir \u015fey, sadece \u015fans? Hay\u0131r, hi\u00e7 \u015fans\u0131 yok! Hay\u0131r, rastlant\u0131yla de\u011fil! \u015eans diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z rastlant\u0131 yasalar\u0131 yaratmaz. Asl\u0131nda, \u015fans\u0131n kendisi olas\u0131l\u0131k yasalar\u0131na uymak zorunda. K\u00e2inat\u0131 y\u00f6neten yasalar, Big Bang\u2019in ilk an\u0131nda meydana gelmi\u015fti. E\u011fer t\u00fcm malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00fczerine bir kumarhanede bahse girerseniz, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir olas\u0131l\u0131kla onu kaybedeceksiniz ve \u201c matematik-\u00f6z\u00fcrl\u00fc insan\u201d yak\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 hakkedeceksiniz ve hatta gelecek Darwin \u00d6d\u00fclleri\u2019nde bir g\u00fcm\u00fc\u015f madalya bile kazanabilirsiniz. Ama t\u00fcm varl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 do\u011fal yasalara ba\u011fl\u0131 kalan bilimsel tahmin lehine bahse sokarsan\u0131z, muhtemelen kazanacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Bu b\u00f6yledir, \u00e7\u00fcnk\u00fc sebep-sonu\u00e7 ili\u015fkileri i\u00e7eren do\u011fa yasalar\u0131 olmasayd\u0131, bilim adamlar\u0131 olaylar\u0131n nedenleri \u00fczerine ak\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fcp tahminler y\u00fcr\u00fctemezdi. Mendeleyev, elementlerin geli\u015fig\u00fczel olarak davranmad\u0131klar\u0131n\u0131 bildi\u011fi i\u00e7in periyodik tabloyu ke\u015ffedebildi. Bundan dolay\u0131, ilk canl\u0131n\u0131n, kimyasal ve fiziksel olaylar\u0131n geli\u015fig\u00fczel ve kaotik zincirlerinin aras\u0131nda olu\u015fmadan \u00f6nce ka\u00e7 milyonlarca veya milyarlarca y\u0131l ge\u00e7ti\u011finin konumuzla pek ilgisi yoktur. Nitekim 13,7 milyar y\u0131l \u00f6nce atomu olu\u015fturan par\u00e7ac\u0131klar\u0131n yarat\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n ilk an\u0131ndan ba\u015flayarak, ya\u015fam\u0131n \u00f6nko\u015fullar\u0131 ve yasalar\u0131 da meydana gelmeliydi. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc, bili madamlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekte yapt\u0131klar\u0131 icat de\u011fil, sadece ke\u015fiftir, mevcudu fark etmeden ibarettir. Bilim adamlar\u0131 fiziksel ya da kimyasal maddeleri ve olaylar\u0131 y\u00f6nlendiren yasalar\u0131 icat etmezler; usand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6zlem ve deneylemeden sonra Lego’nun par\u00e7alar\u0131n\u0131 bir araya getirerek elde ettikleri bilgilere ba\u011fl\u0131 kalarak, azar azar bu yasalar\u0131 \u00f6\u011frenirler, Her yeni ke\u015ffedilmi\u015f \u015feklin karakteristikleri evrenin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan beri do\u011falar\u0131nda kodlanm\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p>\n

Bundan dolay\u0131; saatin k\u00f6r g\u00f6zlemcileri, t\u00fcrlerin evrimle\u015fmesini ger\u00e7ekle\u015ftiren birikimli se\u00e7ilimin harika \u00fcr\u00fcnlerini k\u00f6r rastlant\u0131larla a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in d\u00fcnyan\u0131n ya\u015f\u0131na ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6nderme yapt\u0131\u011f\u0131nda bu s\u00f6zde a\u00e7\u0131klamay\u0131 biz de k\u00f6rlemesine kabul etmemeliyiz. Ya\u015fayan h\u00fccreyi olu\u015fturacak olan yasalar ve maddeler milyarlarca y\u0131l ya da hayat\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131ndan \u00f6nce vard\u0131. O zaman, biz ya\u015fayan organizmalar\u0131n tasar\u0131m \u00f6nbilgisi ile ilgili bir a\u00e7\u0131klama istemeliyiz. Ken Harding, \u201cBa\u015flayanlar i\u00e7in Evrim\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesinde genlerin yap\u0131s\u0131nda kodlanm\u0131\u015f olan bilginin rol\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r:<\/p>\n

“En yayg\u0131n yanl\u0131\u015f anlamalar \u201cbilgi\u201dye ba\u011fl\u0131 olanlard\u0131r. Ya\u015fayan ve ya\u015famayan \u015feylerin aras\u0131ndaki fark bilgi fark\u0131d\u0131r: ya\u015fayan canl\u0131lar, kendilerini \u00fcretmek i\u00e7in kullan\u0131lan bilgiyi yap\u0131lar\u0131nda i\u00e7ermektedirler.\u00a0 Kayalar, nas\u0131l kaya olduklar\u0131na dair i\u00e7lerinde bir talimat ta\u015f\u0131mazlar; ama bir sinek nas\u0131l bir sinek olaca\u011f\u0131na dair bir bilgiyi i\u00e7inde ta\u015f\u0131r.”<\/p>\n

“Bilgi bir \u015fey de\u011fildir. Bir fikir gibi o da boyutsuzdur. Bilgiyi basit\u00e7e ifade edersek, farklar listesine benzer; bir \u015feyle bir di\u011feri aras\u0131ndaki bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmad\u0131r. Bilgi fiziksel bir \u00f6zellik de\u011fildir. Bilgi; sadece sembollerin i\u00e7lerine kodland\u0131\u011f\u0131nda somutla\u015fmaktad\u0131r: s\u0131f\u0131rlar ve birler, harfler ve bo\u015fluklar, noktalar ve \u00e7izgiler, m\u00fcziksel notalar, vs. Bu b\u00f6lmelerden yararlanabilmek i\u00e7in sonradan \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmelidir. Saklanacak ya da yay\u0131mlanacak bilgi, fiziksel bir bi\u00e7imin i\u00e7ine yerle\u015ftirilmelidir, k\u00e2\u011f\u0131da, bilgisayar diskine, ya da DNA\u2019n\u0131n i\u00e7ine, t\u00fcm bu i\u015flemler enerji al\u0131rlar. “<\/p>\n

“Ya\u015fam\u0131n bilgisi (nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131na ili\u015fkin talimatlar) biyolojik mekanizmalar taraf\u0131ndan okunan genlerde kodlanm\u0131\u015ft\u0131r. Sonra bu mekanizmalar canl\u0131 organizmay\u0131 meydana getirmek i\u00e7in birlikte \u00e7al\u0131\u015fan par\u00e7alar\u0131 \u00fcretirler. Kendisini meydana getiren bir bilgisayar gibi, i\u015flem bir d\u00f6ng\u00fcy\u00fc izler: bilgi bir makinaya muhta\u00e7, makine da bilgiye muhta\u00e7. Maki nas\u0131z bilgi, bilgisiz makine olmuyor. Bu ili\u015fki basit bir \u015fekilde ba\u015flayabilir ve bir ka\u00e7 nesil sonra, baz\u0131 insanlar\u0131n, ilk ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yerde nas\u0131l ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 hayal bile edemeyecek karma\u015f\u0131kl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler. DNA\u2019da kodlanm\u0131\u015f bilginin son \u00fcr\u00fcn\u00fcn derecelenmi\u015f model g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc i\u00e7eren ozalit gibi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131mak gerekir; DNA’da kodlanm\u0131\u015f bilgi bir re\u00e7ete gibidir, belirli s\u0131rada izlenecek talimatlar k\u00fcmesidir. Ya\u015fam\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z kama\u015ft\u0131ran basitli\u011finden ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. DNA\u2019n\u0131n mesaj\u0131 \u201c Bunu al, bunu ekle, sonra bunu ekle… Burada dur. Bunu al, sonra bunu ekle…\u201d Bu hareketler, \u00e7e\u015fitli proteinler taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131rlar. Sonu\u00e7 tamamen biyolojik \u00e2lemin karma\u015f\u0131kl\u0131k ve \u00e7e\u015fitlili\u011fidir.”<\/p>\n

http:\/\/www.evolution.mbdojo.com\/evolution-for-beginners.html\u00a0<\/a>\u00a0<\/span><\/p>\n

Di\u011fer taraftan mesele, daha ilgi \u00e7ekici hal almaktad\u0131r. Sadece ya\u015fayan organizmalar de\u011fil, ama ayr\u0131ca onlar\u0131n \u00fcr\u00fcnleri de \u201ck\u00f6r\u201d evrimin sonucu olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/a>Sadece evrenin ve modern d\u00fcnyam\u0131z\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 ele alal\u0131m. Kimsenin dikkatinizi bunlar aras\u0131nda olan olaylarla da\u011f\u0131tmas\u0131na izin vermeyin. \u0130\u00e7erisindeki her \u015feyiyle birlikte bizim modern d\u00fcnyam\u0131z nas\u0131l olur da b\u00fcy\u00fck bir kaotik patlaman\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olabilir? \u00d6yle bir patlama nas\u0131l olur da k\u00fct\u00fcphaneler, bilgisayar programlar\u0131 ve caddelerdeki t\u00fcm arabalar\u0131, en az\u0131ndan 14 milyar y\u0131lda yaratabilir? \u015eimdi, saatin k\u00f6r izleyicileri, bilgisayarlar\u0131m\u0131zdaki t\u00fcm kay\u0131tlar, icatlar\u0131m\u0131z ve teknolojik harikalar\u0131m\u0131z d\u00e2hil olmak \u00fczere Library of Congress\u2019deki t\u00fcm kitaplar\u0131n, evet t\u00fcm insan \u00fcr\u00fcnlerinin, sa\u011f\u0131 solu belli olmayan Bay Sarho\u015f Kaos ile k\u00fcm\u00fclatif se\u00e7ilim prensibine g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fan Bayan K\u00f6r Evrimin evlenmesinin bir sonucu oldu\u011funu kabul etmemizi istemektedirler. E\u011fer evrenin kanunlar\u0131 belirlenimci\/deterministik ise, o zaman k\u00fct\u00fcphanelerimize, fabrikalar\u0131m\u0131za ve evlerimize giren u\u00e7suz bucaks\u0131z bilgi ve tasar\u0131m, Big Bang’in \u00fcretmek zorunda oldu\u011fu \u00fcr\u00fcnlerdir. Evrenin ilk an\u0131n\u0131n ko\u015fullar\u0131, daha sonra geli\u015fecek her \u015feyin potansiyeline ta ba\u015ftan i\u00e7ermesine ek olarak, ayn\u0131 deterministik yasalara g\u00f6re, bir g\u00fcn Ay’a ayak basacak olan ve Ipod’i tasarlayacak olan insan\u0131n parmaklar\u0131n\u0131 ve zek\u00e2s\u0131n\u0131 yaratmak zorundayd\u0131. \u0130nsan zek\u00e2s\u0131 taraf\u0131ndan tasarlanm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcnlerin ufak k\u0131sm\u0131 bile, olas\u0131l\u0131k hesaplar\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, 13,7 milyar y\u0131l\u0131 b\u0131rakal\u0131m, bir trilyon ya\u015f\u0131ndaki evrene bile s\u0131\u011famazd\u0131. Bunlar, ne \u201cgeli\u015fig\u00fczel de\u011fi\u015fim\/mutasyon\u201d ve ne de \u201ck\u00fcm\u00fclatif se\u00e7ilim\u201dle a\u00e7\u0131klanabilir.<\/p>\n

Roket bili madam\u0131 arkada\u015f\u0131m\u0131n sesini tekrar i\u015fitiyorum. Bu melodik sesi duymazdan gelemem. Hadi hep beraber dinleyelim bu koroyu:<\/p>\n

\u201cSoruya kap\u0131y\u0131 kapamak yerine, i\u015flerin nas\u0131l y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcne kafa yormay\u0131 denemek ve \u00f6\u011frenmek e\u011flenceli olmayacak m\u0131yd\u0131? \u00a0Dindar biri, yava\u015f bir tempoyla da olsa evreni tan\u0131mlamak ve daha iyi anlamak i\u00e7in, nas\u0131l i\u015fledi\u011fine tak\u0131lmadan evrene a\u00e7\u0131k zihinle yakla\u015fabilir mi? Bu anlama gayretini bir co\u015fku ve Allah’\u0131 y\u00fcceltme olarak kabul edebilir mi? Ya da, s\u0131n\u0131rl\u0131 bir tanr\u0131y\u0131 daha makul bulanlar taraf\u0131ndan, Tanr\u0131 \u00f6ylesi sorgulamalar\u0131n daha \u00f6nceden belirlenmi\u015f sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir kutuya m\u0131 konmal\u0131?\u201d<\/p>\n

Gizemleri kabul etme konusunda bir probleme sahip olmad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in bu retorik sorulara cevap verme gere\u011fini hissetmiyorum. Ben kendim bir gizemim. Ama, arkada\u015f\u0131ma hat\u0131rlatmak isterim ki; Tanr\u0131\u2019y\u0131 bir kutuya sokmaya niyetim yok. Bir kutu g\u00f6rd\u00fcm ve dedim ki; bu bir kutucu taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Ben hi\u00e7 bir zaman kutucunun ne bu kutu i\u00e7inde oldu\u011funu ne de onun sadece kutu yapmakla s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015f oldu\u011funu iddia ettim. Asl\u0131nda, kutucunun, silindirler, k\u00fcreler ve benim zay\u0131f alg\u0131lamalar\u0131m\u0131n ve hayal g\u00fcc\u00fcm\u00fcn \u00fcst\u00fcnde bir\u00e7ok \u015fekiller yapabildi\u011fine inan\u0131yorum.<\/p>\n

K\u00f6r saat-izleyicisi arkada\u015flar\u0131m\u0131z, insan zekas\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 sihirli bir an, bir mucize olarak kabul etmemizi istemektedirler. Deterministik yasalar\u0131n uygulamas\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131ran ve b\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnleri i\u00e7in olas\u0131l\u0131k hesaplamalar\u0131na kar\u015f\u0131 dokunulmazl\u0131k g\u00fcvencesi veren bir mucize! Mucize ya da sihir y\u00fcz\u00fcnden, bizden milyonlarca kitab\u0131n, bilgisayar programlar\u0131n\u0131n, websitelerinin, filmlerin, makinalar\u0131n, elektronik aletlerin ve Wal-Mart i\u00e7erisindeki her\u015feyin meydana gelme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 evrim konusunda olas\u0131l\u0131k hesaplar\u0131 yaparken denklemimizde yer vermememizi istiyorlar. \u201cTanr\u0131\u2019dan ba\u015fka her\u015fey\u201d cemaat\u0131n\u0131n \u00fcyeleri, evrenin deterministik do\u011fas\u0131n\u0131 kenara atmak i\u00e7in kuantum dilinde bile konu\u015fabilirler.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn \u015fu \u201cTanr\u0131\u2019dan ba\u015fka her\u015feyci\u201d ki\u015filer, asl\u0131nda bir \u00e7ok tanr\u0131ya inan\u0131yor.<\/strong><\/p>\n

\u0130lgin\u00e7tir ki, k\u00f6r saat-izleyicileri, s\u0131n\u0131rs\u0131z say\u0131da tanr\u0131ya inanan fanatik inananlar iken, Tanr\u0131\u2019ya inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 veya Tanr\u0131\u2019n\u0131n \u00f6nemsizli\u011fini iddia etmekten gurur duyarlar. Onlar \u00e7oktanr\u0131l\u0131d\u0131rlar. Her atom ya\u015fam i\u00e7in gerekli bilgiyi ta\u015f\u0131r! K\u00f6r saat izleyicileri, bir deistin vey teistin Yaratan’a yak\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 neredeyse t\u00fcm tanr\u0131sal nitelikleri fark\u0131nda olmadan atomlara, maddeye ya da enerjiye yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. \u201cRaslant\u0131sal\u201dya da \u201ck\u00f6r\u201d ya da \u201captal\u201d olarak niteledikleri tanr\u0131lar\u0131yla gurur duymalar\u0131na ra\u011fmen, bir ka\u00e7 sorgulamadan sonra durumun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Tanr\u0131’n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul edenlerin Tanr\u0131 hakk\u0131nda kulland\u0131klar\u0131 ifadelerindeki Tanr\u0131 kelimesini “madde”, “enerji”, “kuvvet” ya da “do\u011fa” kelimeleri ile de\u011fi\u015fitirirseniz, k\u00f6r saat-izleyicilerinin inan\u00e7 prensilerine sahip olacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n